Chương 10: Quyền Từ Chối Xuất Bến
Giám đốc hãng tàu Đông Nam là ông Trần Văn Bình, sáu mươi tuổi, từng đi biển hơn hai mươi năm trước khi lên bờ. Văn phòng ông nhỏ, trên tường treo một tấm hải đồ cũ đã ố vàng và chiếc đồng hồ tàu bằng đồng. Ông không hỏi Tuấn câu nào về vụ án. Câu đầu tiên của ông là đặt một bộ hồ sơ kỹ thuật lên bàn.
“Tàu bên tôi sắp nhận là tàu hàng rời năm nghìn tấn. Nếu anh làm thuyền trưởng, trước chuyến đầu tiên anh muốn xem những gì?”
Tuấn không đáp bằng một danh sách học thuộc lòng. Anh mở hồ sơ, lần lượt xem lịch ụ, giấy chứng nhận, báo cáo kiểm tra gần nhất, danh sách khiếm khuyết còn mở và lịch sử bơm nước đáy tàu. Xong, anh mới ngẩng lên: “Tôi muốn xem các hạng mục chưa đóng. Sau đó xuống tàu đối chiếu tận nơi.”
“Nếu giấy tờ đủ hết mà anh vẫn không yên tâm?” ông Bình hỏi.
“Tôi yêu cầu kiểm tra lại.”
“Nếu hàng đang chờ, khách dọa phạt?”
Tuấn nhìn thẳng ông. “Tôi cần quyền từ chối xuất bến khi còn vấn đề an toàn có cơ sở mà chưa được xử lý.”
Ông Bình ngả lưng vào ghế. “Anh có biết câu đó nói lúc phỏng vấn thì dễ hơn lúc tàu nằm ở cầu cảng không?”
“Biết.”
“Anh từng bị ghi nhận là chưa khép kín việc xác nhận sửa bơm trước chuyến cuối của Hải Phong Star.”
Tuấn gật đầu. “Có.”
“Nếu gặp lại tình huống đó thì sao?”
“Tôi không chỉ gửi yêu cầu rồi thôi. Tôi cần trạng thái đóng bằng hồ sơ hoặc bằng kiểm tra chức năng. Chưa đóng thì phải đưa vào quyết định có xuất bến hay không.”
Ông Bình nhìn anh một lúc lâu, những ngón tay gõ nhẹ lên tập hồ sơ. “Tôi đã đọc kết luận điều tra. Tôi cũng gọi cho hai người từng đi tàu với anh.”
Tuấn không hỏi họ đã nói gì. Ông Bình tự nói tiếp: “Một người bảo anh khó tính. Một người bảo anh cứu được cả tàu người mà vẫn tự nhận phần mình còn thiếu.”
“Ai bảo tôi khó tính ạ?”
“Máy trưởng Phú.”
Tuấn bật cười thành tiếng, lần đầu tiên trong buổi phỏng vấn. Ông Bình cũng mỉm cười, rồi đẩy bản hợp đồng thử việc sang phía anh.
“Ba tháng đầu. Nếu anh muốn ghi quyền từ chối xuất bến vào phụ lục trách nhiệm thuyền trưởng, phòng pháp chế sẽ soạn.”
Tuấn không ký ngay. Anh đọc từng trang, từng điều khoản, như cách anh đã học được suốt một năm qua. Ông Bình ngồi chờ, không giục, chỉ rót thêm cho anh một chén trà.
Ba ngày sau, anh lên tàu mới. Đó là Đông Nam 06, một chiếc tàu hàng rời đóng năm 2020, vừa hoàn tất kỳ kiểm tra định kỳ. Tuấn bước lên cầu thang mạn lúc sáu giờ sáng. Mùi sơn mới, mùi dầu máy và mùi muối biển hòa vào nhau, quen thuộc đến mức anh phải đứng lại một giây để hít thật sâu.
Máy trưởng mới là Đỗ Quốc Hùng, ba mươi lăm tuổi, dáng người chắc nịch. Hùng bắt tay anh rồi nói: “Em nghe nói anh kiểm tàu kỹ lắm.”
“Anh kiểm cái cần kiểm,” Tuấn đáp.
“Phòng kỹ thuật bảo hồ sơ sạch rồi.”
“Càng tốt. Mình kiểm nhanh hơn.”
Sáu tiếng tiếp theo, hai người đi từ đài chỉ huy xuống phòng máy, qua hệ thống báo động, cửa kín nước, các bơm, nguồn điện khẩn cấp, bè cứu sinh, bình chữa cháy rồi đến kho vật tư. Tuấn không đi tìm một con tàu hoàn hảo. Anh tìm những điểm còn chưa rõ.
Ở khu bơm nước đáy khoang số ba, Hùng bật thử từng chiếc một. Kim đồng hồ áp lên đều, ổn định. Tuấn yêu cầu chuyển sang nguồn dự phòng, và kết quả vẫn đạt.
Hùng liếc nhìn anh. “Khoang ba ám anh dữ ha?”
Tuấn quỳ xuống nhìn chân bơm, rồi mới đứng dậy, phủi tay. “Không phải ám. Là mình biết chỗ nào một lỗi nhỏ có thể thành lỗi lớn khi cộng với một lỗi khác.”
Trên boong, họ phát hiện một bè cứu sinh còn hạn kiểm định nhưng dây chằng đã mòn hơn dự kiến. Hùng nói có thể để tới Busan thay vì vẫn còn trong giới hạn cho phép. Tuấn nhìn sợi dây, rồi nhìn lịch trình dán trên vách.
“Trong kho có dây dự phòng đúng chuẩn không?”
“Có.”
“Thay ngay ở đây thì mất bao lâu?”
“Hai mươi phút.”
“Vậy thì không có lý do gì để mang nó theo thêm hai nghìn hải lý.”
Hùng gật đầu, gọi người lấy dây. Đó là điều khác biệt Tuấn đã học được: an toàn không phải lúc nào cũng là những quyết định lớn như ra lệnh bỏ tàu. Phần lớn thời gian, nó chỉ là hai mươi phút mà chẳng ai muốn mất.
Chuyến đầu tiên của anh là từ Hải Phòng đi Busan, chở gạo. Trước giờ rời cầu, ông Bình gọi điện. “Mọi thứ ổn chứ?”
Tuấn nhìn danh mục kiểm tra điện tử đã đóng đủ các hạng mục, rồi nhìn bản giấy có chữ ký của máy trưởng. “Ổn ạ.”
“Nếu trễ một tiếng vì kiểm tra thì khách đang càm ràm đấy.”
Tuấn im một nhịp. Ông Bình bật cười qua điện thoại. “Tôi đùa thôi. Cứ làm đúng.”
Tuấn cũng cười. Khi dây buộc được tháo, tàu lai dắt đẩy Đông Nam 06 rời khỏi cầu cảng. Những cần cẩu và bờ kè lùi dần về phía sau. Tuấn đứng trên đài chỉ huy. Trên bàn, cạnh la bàn, là chiếc phin cà phê nhỏ anh mang theo từ con tàu cũ. Chiếc phin bị móp một góc trong lần sơ tán năm ấy, nhưng anh chưa bao giờ thay.
Hùng bước vào, nhìn thấy nó. “Anh còn giữ cái này à?”
“Ừ.”
“Không sợ nhớ chuyện cũ?”
Tuấn rót cà phê vào cốc. “Nhớ để khỏi lặp lại.”
Đường chân trời mở rộng phía trước. Ra tới cửa biển, Tuấn lấy tấm ảnh bố trong ví ra, dựng nó vào mép bàn. Anh không nói thành tiếng, chỉ dùng ngón tay chỉnh tấm ảnh cho thật thẳng.
Đúng lúc tàu bắt được sóng ổn định, Dũng gửi tin nhắn: “Anh ra khơi chưa?” Tuấn chụp một góc màn hình radar, không có thông tin gì nhạy cảm, gửi lại kèm mấy chữ: “Ra rồi em.”
Một phút sau, Phú gọi. “Nghe nói tàu mới có ba bơm?”
“Anh cập nhật nhanh vậy?”
“Đám thợ máy kể rồi. Nhớ đừng bắt người ta tháo bơm ra mỗi ngày.”
“Anh mà đi cùng thì em bắt tháo cả bốn.”
Phú cười vang trong điện thoại. Cuộc gọi tắt dần khi sóng yếu đi. Tuấn quay lại với hải đồ, kiểm tra hướng đi, tốc độ và bản tin dự báo thời tiết.
Cảm giác rung nhẹ dưới sàn tàu lại trở về, nhưng lần này là nhịp đều đặn của máy chính đang chạy bình thường. Anh từng sợ mình sẽ không còn phân biệt được hai kiểu rung ấy nữa. Hóa ra cơ thể anh vẫn nhớ nghề.
Ra khỏi luồng, Tuấn gõ hai nhịp ngón tay lên mép bàn rồi dừng lại. Hôm nay không còn câu hỏi nào phải trả lời trước tòa. Chỉ còn một con tàu, một thủy thủ đoàn, và trách nhiệm đưa họ đến nơi an toàn.