Chương 4: Kết quả không thuận lợi vẫn phải được công bố
Board MediCorp không hỏi nghiên cứu có thật hay không.
Họ hỏi câu thực tế hơn:
“Chúng ta đã bỏ bao nhiêu tiền?”
Finance đưa con số.
Không ai nói trong vài giây.
Collection nguyên liệu.
Chuẩn hóa chiết xuất.
Hai nghiên cứu.
Nhân sự.
Hồ sơ.
Nhà máy pilot.
Marketing đã làm rồi hủy.
Hàng chục tháng.
Không phải khoản khiến tập đoàn phá sản.
Nhưng đủ để mọi người muốn tìm lý do đừng dừng.
Một thành viên board hỏi:
“Secondary endpoints có gì tích cực?”
Minh An trả lời:
“Có vài tín hiệu.”
“Có thể phát triển claim hẹp hơn?”
Tôi nói:
“Cần xem chúng là hypothesis-generating trước.”
“Nếu làm nghiên cứu thứ ba?”
“Có thể.”
“Xác suất thành công?”
Tôi không thể cho một tỷ lệ trung thực từ dữ liệu hiện có.
CEO hỏi:
“Hà, nếu đây là tiền của em, em làm tiếp không?”
Câu hỏi làm tôi khó chịu vì rất hiệu quả.
Nếu là tiền nghiên cứu công, tôi có thể nói giá trị khoa học đáng theo.
Nếu là tiền công ty, phải hỏi opportunity cost.
Tôi nghĩ.
“Em sẽ không làm nghiên cứu lớn thứ ba chỉ để cứu dự án.”
“Vậy làm gì?”
“Phân tích exploratory theo plan đã ghi, công bố đầy đủ hai trial, xem tín hiệu nào có plausibility đủ để đáng một nghiên cứu nhỏ độc lập hơn.”
“Không launch?”
“Không launch với câu chuyện efficacy từ hai nghiên cứu này.”
Marketing hỏi:
“Sản phẩm có thể bán như thực phẩm bổ sung với claim hợp pháp chung không?”
Pháp chế nói có thể có con đường khác tùy formulation và hồ sơ, nhưng tôi chen:
“Nếu làm vậy, đừng dùng hai trial thất bại tiêu chí chính để tạo halo ‘được chứng minh lâm sàng’.”
CEO nhìn tôi.
“Cô rất giỏi làm sản phẩm khó bán.”
“Em đang cố làm khoa học khó bị bán quá mức.”
Không ai cười.
Cuối cùng MediCorp quyết định dừng launch HepaNova như dự án flagship.
Không đóng toàn bộ nghiên cứu dược liệu.
Không vứt data.
Nhưng không tiếp tục bơm tiền chỉ vì sunk cost.
Quang ra khỏi phòng họp cùng tôi.
Anh nói:
“Sáu năm.”
“Em biết.”
“Anh đã nghĩ sản phẩm này là thứ mình để lại ở MediCorp.”
Tôi nhìn anh.
Đây là lúc tôi hiểu Quang không phải kẻ tham muốn biến data thành quảng cáo.
Anh cũng đã gắn danh tính nghề nghiệp vào dự án.
Khi trial không đẹp, không chỉ forecast chết.
Một phần câu chuyện về bản thân mình cũng chết.
“Em cũng từng muốn nó chứng minh bà ngoại em đúng.”
Quang cười buồn.
“Ít nhất bà em không phải báo cáo board.”
“Bà khó hơn board.”
“Không tin.”
Chúng tôi cười lần đầu trong ngày.
Rồi tới chuyện publication.
Đây là nơi xung đột bắt đầu lại.
Contract cho phép nhóm học thuật công bố sau review bảo mật và một khoảng thời gian hợp lý để sponsor kiểm tra thông tin thương mại.
MediCorp không thể cấm vô thời hạn.
Nhưng họ có quyền review.
Bản manuscript đầu của tôi viết rất rõ:
Primary endpoint not met.
Secondary findings exploratory.
Không suy diễn efficacy tổng quát.
Limitation về population, thời gian, composition.
Marketing đọc, phản ứng:
“Nếu paper này ra, sau này thương mại hóa bất kỳ sản phẩm sen/nghệ nào của công ty cũng bị kéo vào.”
Tôi nói:
“Đó là một formulation cụ thể trong một population cụ thể.”
“Người đọc báo không hiểu thế.”
“Vậy truyền thông giải thích.”
“Tại sao phải tự tạo vấn đề?”
Medical affairs nói:
“Vì nếu chỉ publish kết quả đẹp, literature sẽ lệch.”
Đó là câu cốt lõi.
Nghiên cứu không thuận lợi biến mất tạo ảo giác rằng mọi ý tưởng được thử đều hiệu quả hơn thực tế.
Người khác sau này có thể lặp lại cùng câu hỏi, cùng tốn tiền, cùng đặt người tham gia vào nghiên cứu không cần thiết chỉ vì không biết chúng tôi đã thử.
Không công bố cũng là một quyết định có hậu quả.
MediCorp yêu cầu bỏ một số chi tiết proprietary về quy trình chuẩn hóa.
Tôi đồng ý nếu không ảnh hưởng khả năng hiểu nghiên cứu.
Họ đề nghị đổi câu “failed to meet primary endpoint” thành “showed mixed results”.
Tôi từ chối.
“Mixed results” đúng nhưng mơ hồ.
Nghiên cứu có mixed results.
Và primary endpoint không đạt.
Hai câu có thể cùng tồn tại.
Sau ba vòng review, manuscript được nộp.
Reviewer một nói study underpowered cho một số secondary analysis.
Reviewer hai hỏi về batch standardization.
Reviewer ba gần như xé phần discussion vì tôi vẫn viết hơi lạc quan về một subgroup.
Tôi bực.
Minh An đọc comment rồi nói:
“Reviewer ba đúng.”
“Chị đứng về ai?”
“Dữ liệu.”
Tôi ghét khi người khác dùng câu của mình.
Tôi sửa.
Paper được nhận sau nhiều tháng.
Không lên báo.
Không trending.
Không ai ngoài giới chuyên môn quan tâm.
Tôi thấy nhẹ.
Bài báo không cần cứu danh dự dự án.
Nó chỉ cần ghi lại trung thực thứ chúng tôi đã hỏi và thứ dữ liệu trả lời.
Exploratory analysis sau đó cho một tín hiệu ở một nhóm nhỏ.
Không đủ để launch.
Đủ để một nhóm độc lập khác nói họ muốn nghiên cứu cơ chế sinh học ở quy mô preclinical/early research phù hợp.
MediCorp cho phép chia sẻ material và protocol trong phạm vi thỏa thuận.
Không tài trợ toàn bộ.
Không sở hữu câu hỏi mới.
Quang nói:
“Nếu họ tìm ra thứ gì thật thì sao?”
“Tốt.”
“MediCorp không có exclusivity.”
“Đúng.”
Anh thở dài.
“Cô đúng là người tệ nhất để làm commercial R&D.”
“Anh vẫn mời em họp.”
“Sai lầm nghề nghiệp.”
Trong khi đó, pilot vùng nguyên liệu ở Thanh Hóa phải xử lý hậu quả dự án bị dừng.
Không thể nói với nông hộ:
“Khoa học không đẹp, chúc may mắn.”
Điều khoản chuyển tiếp được kích hoạt.
MediCorp mua hết sản lượng đã cam kết của vụ hiện tại theo tiêu chuẩn hợp đồng.
Không mở rộng thêm diện tích.
Hợp tác xã có sáu tháng tìm đầu ra khác cho cây có thị trường chung.
Một phần nguyên liệu được chuyển sang kênh không gắn claim nghiên cứu của MediCorp nếu đáp tiêu chuẩn phù hợp.
Không ai giàu.
Nhưng không hộ nào bị bỏ ngay sau khi đã chuyển canh tác vì dự án của chúng tôi.
Bà ngoại nói:
“May mà hồi đó con ghi cái sáu tháng.”
“Bà nhắc con.”
“Bà có nhớ mô.”
“Bà nói nghiên cứu mà bắt người ta trồng xong bỏ chạy là thất đức.”
Bà cười.
“Ờ, câu đó bà nói được.”
Tôi nhìn bà và nghĩ:
Nghiên cứu thất bại không phải thứ đáng xấu hổ.
Điều đáng xấu hổ là nếu vì sợ thất bại, chúng tôi bóp dữ liệu thành thành công, giấu kết quả không thuận lợi hoặc để người khác gánh chi phí mình tạo ra.
Kết quả âm tính không cứu được một launch.
Nhưng nó có thể cứu nghiên cứu tiếp theo khỏi hỏi sai câu theo đúng cách cũ.