Chương 2: Hợp Đồng Vùng Nguyên Liệu Không Mang Họ Lâm

Sáu giờ sáng hôm sau, nhà máy họ Lâm phát hiện hơn nửa số nông hộ trong vùng nguyên liệu không chịu giao lá. Ba chiếc xe tải đứng chờ trước cổng, cân điện tử bật sẵn, sổ nhập kho mở trang mới. Nhưng trên đồi không có tiếng gùi, không có tiếng xe máy chở bao lá xuống dốc. Cả triền chè im lặng như một câu từ chối đã được hẹn trước.

Tài xế xe đầu gọi về văn phòng, giọng ngập ngừng: “Anh ơi, nhà chú Bảy khóa cổng. Nhà cô Năm Hồng bảo hôm nay không hái. Bên đồi Đá Bàn cũng không có ai.” Quản lý thu mua chạy lên báo, và đến bảy giờ, Lâm Quốc Tuấn đã đứng giữa sân nhà máy trong bộ áo khoác lông cừu, mặt đỏ gay vì lạnh và vì giận.

Ông ta lấy điện thoại, gọi từng người trong danh bạ. Có người không nghe máy. Có người nghe rồi ậm ừ bảo đang bận. Đến cuộc thứ năm, chú Bảy Lành mới chịu nói thẳng, giọng khàn khàn quen hút thuốc lào: “Anh Tuấn à, tụi tôi ký hợp đồng với cậu Huy. Cậu Huy chưa báo thì tụi tôi chưa giao.”

“Nó bị đuổi rồi! Nó không còn là người của nhà máy!”

“Vậy thì càng phải hỏi cậu ấy,” chú Bảy đáp rồi cúp máy.

Ông Tuấn đập điện thoại xuống mặt bàn đá ngoài hiên, màn hình nứt một đường. Ông không tin, hay đúng hơn là không muốn tin, rằng một thằng rể ăn nhờ ở đậu lại giữ trong tay thứ ông vẫn coi là tài sản của nhà mình. Ba năm nay, mỗi sáng lá về đủ, ông chỉ cần ký phiếu chi. Ông chưa từng hỏi lá ấy đến từ đâu, ai ký với ai.

Nhã Uyên xuống văn phòng lúc tám giờ, mắt thâm vì một đêm không ngủ. Cô chưa kịp uống ngụm cà phê nào thì lễ tân báo cô Tâm An đã đến, sớm hơn lịch hẹn hai tiếng. Tâm An mặc áo khoác gió, đi giày leo núi, rõ ràng vừa từ trên đồi xuống. Gấu quần cô còn dính đất đỏ.

“Tôi muốn xem hồ sơ nguồn gốc vùng nguyên liệu,” cô nói, không vòng vo. “Danh sách nông hộ, mã lô đất, hợp đồng thu mua có chữ ký, kết quả kiểm nghiệm đất. Bên tôi cần đối chiếu trước buổi thẩm định.”

Nhã Uyên gật đầu, sai nhân viên mang ra bộ tài liệu đóng bìa cứng có in logo nhà máy. Tâm An lật từng trang, ngón tay dừng lại khá lâu ở phần phụ lục. Danh sách có tên, có diện tích, có mã lô, nhưng ở cột chữ ký của gần ba mươi hộ trọng điểm lại trống trơn, hoặc chỉ là bản chụp mờ đóng dấu treo.

“Bản gốc đâu?” cô hỏi.

Nhã Uyên quay sang chú út, người trên danh nghĩa phụ trách thu mua. Chú ta lúng túng gãi đầu: “Cái đó... trước giờ thằng Huy giữ. Nó bảo để ở kho cho tiện đối chiếu khi cân lá.”

Căn phòng lặng đi. Tâm An đóng tập hồ sơ lại, không nói gì, nhưng sự im lặng ấy còn nặng hơn một lời phán xét. Nhã Uyên thấy má mình nóng lên. Cô chợt nhớ những tối Gia Huy về muộn, ngồi ở bàn bếp với cuốn sổ bìa xanh, cô từng hỏi anh làm gì mà cặm cụi thế, anh chỉ cười bảo “ghi nợ niềm tin”. Khi ấy cô tưởng anh nói đùa.

Chín giờ, cổng nhà máy có tiếng xe bán tải cũ. Võ Gia Huy bước vào, áo khoác nâu bạc màu, tay cầm một túi hồ sơ dày. Anh gật đầu chào bảo vệ như mọi hôm, rồi đi thẳng vào phòng họp. Anh không nhìn Nhã Uyên quá lâu. Vết thương tối qua vẫn còn đó, nhưng việc trước mắt quan trọng hơn.

“Cô An nhắn muốn xem bản gốc,” anh nói, đặt túi lên bàn. “Tôi mang đến.”

Anh lần lượt bày ra từng thứ. Hợp đồng vùng nguyên liệu ký theo từng hộ, mỗi bản có ảnh chụp chủ hộ đứng cạnh lô đất. Phiếu kết quả xét nghiệm đất và nước tưới từ một phòng thí nghiệm độc lập ở Đà Lạt. Lịch thu mua công bằng chia theo mùa, ghi rõ giá sàn và ngày thanh toán. Biên bản thuê kho lên men ở rìa đồi đứng tên cá nhân anh. Mỗi tờ giấy đều có chữ ký thật, ngày thật, con người thật.

Tâm An cầm một bản hợp đồng lên, đọc kỹ dòng đầu tiên. Bên A là hộ ông Nguyễn Văn Lành. Bên B là ông Võ Gia Huy. Không có chữ “Công ty Chè Lâm Gia” nào cả. Ở điều khoản cuối có một dòng mà cô hiếm khi thấy trong các hợp đồng thu mua vùng cao: “Bên B có quyền chuyển nhượng quyền thu mua cho đơn vị chế biến khác nếu đơn vị hiện tại vi phạm cam kết thanh toán.”

Lâm Quốc Tuấn xông vào phòng họp khi Tâm An còn đang đọc. Ông nhìn đống giấy trên bàn, nhìn thằng rể cũ, mặt chuyển từ đỏ sang tái.

“Những hợp đồng đó vô hiệu,” ông nói, cố giữ giọng của một người chủ. “Lúc ký, nó là người nhà họ Lâm. Nó làm việc cho nhà máy, ăn lương nhà máy. Mọi thứ nó ký đều là của công ty.”

Gia Huy khẽ ngẩng lên. “Chú xem lại sổ lương đi. Ba năm nay cháu không nhận một đồng lương nào từ công ty. Cháu làm vì nghĩ mình là người trong nhà.” Anh dừng một nhịp. “Mà người nhà không phải pháp nhân.”

Câu nói nhẹ tênh nhưng làm cả phòng im phăng phắc. Chú út cúi mặt. Nhân viên kế toán đứng ở góc phòng khẽ gật đầu, vì chính cô là người mấy năm nay ghi chép mục “hỗ trợ thu mua, không hưởng lương” bên cạnh tên Gia Huy. Có những sự thật pháp lý nghe rất lạnh, nhưng lạnh đúng lúc thì cũng là một cách công bằng.

Ông Tuấn còn định nói thêm thì ngoài sân vang lên tiếng xe máy. Không phải một chiếc, mà rất nhiều. Qua ô cửa kính, mọi người thấy nông hộ kéo đến, không cờ, không băng rôn, không ai to tiếng. Họ chỉ dựng xe dọc hàng rào rồi lặng lẽ đi vào, đứng thành hàng phía sau Gia Huy, áo khoác còn ướt sương, ủng còn dính bùn đỏ.

Chú Bảy Lành đứng đầu, tay cầm mũ len vò nhàu. Chú nhìn ông Tuấn, giọng chậm và rõ: “Anh Tuấn, tôi trồng chè trên đồi này hai mươi năm. Bán cho nhà máy anh mười năm. Bảy năm đầu, năm nào cũng bị ép giá, lá non trả giá lá già, tiền thì khất hết tháng này sang tháng khác.”

Cô Năm Hồng chen vào, giọng run vì giận: “Có năm tôi phải bán con heo nái để trả tiền phân, vì nhà máy nợ tôi ba tháng chưa trả.”

“Cậu Huy là người đầu tiên ngồi xuống bếp nhà tôi,” chú Bảy nói tiếp. “Cậu ghi rõ ngày trả tiền. Cậu ghi rõ nếu nhà máy hủy thu mua thì phải bồi thường bao nhiêu. Ba năm rồi, chưa trễ một ngày. Tụi tôi ký với cậu ấy, không phải với cái bảng hiệu ngoài cổng.”

Ông Tuấn nhìn những gương mặt sạm nắng ấy, lần đầu tiên thấy họ không cúi đầu trước mình. Ông muốn quát, nhưng cổ họng như bị chẹn lại. Thứ ông đánh mất không phải một thằng rể nghèo. Ông đang đánh mất cả vùng đồi.

Nhã Uyên đứng cạnh cửa sổ, tay siết chặt ly cà phê đã nguội. Cô nhìn những người từng gọi mình là “cô chủ” mỗi khi cô lên đồi chụp ảnh quảng cáo. Giờ họ không nhìn cô nữa. Họ nhìn Gia Huy, người mà tối qua cô vừa bảo là “không có gì”.

Tâm An xếp lại tập hợp đồng, trả cho Gia Huy. Cô đứng dậy, quay sang ông Tuấn với giọng lịch sự đến mức lạnh lùng.

“Thưa ông Lâm, tôi sẽ báo về công ty đề nghị hoãn lịch thẩm định nhà máy. Đối tác của tôi cần một vùng nguyên liệu ổn định và minh bạch. Họ không cần một nhà máy đẹp nhưng mất lòng người hái lá.”

“Cô An, chuyện này là hiểu lầm nội bộ, chúng tôi sẽ giải quyết...”

“Khi nào giải quyết xong, ông gửi email cho tôi.” Cô khoác túi lên vai, rồi dừng lại cạnh Gia Huy, hạ giọng: “Chiều nay anh rảnh không? Tôi muốn lên xem kho của anh.”

Gia Huy gật đầu. Anh gom hồ sơ vào túi, quay sang nói với các nông hộ: “Mọi người cứ hái theo lịch. Lá sáng nay mang về kho rìa đồi, tôi cân, tôi ghi sổ, trả tiền như cũ. Đừng để lá nằm trên cây quá ngày.”

Đám đông gật gù rồi lục tục kéo ra. Tiếng xe máy lại nổ giòn ngoài sân, lần này hướng về phía con dốc dẫn ra rìa đồi. Ông Tuấn đứng chôn chân giữa phòng họp, ba chiếc xe tải của ông vẫn đậu trước cổng, thùng xe trống không.

Gia Huy bước qua cửa, đi ngang Nhã Uyên. Cô buột miệng gọi: “Anh Huy.” Anh dừng lại, nhưng không quay đầu, chờ cô nói tiếp. Cô mở miệng, rồi lại thôi. Có quá nhiều điều muốn hỏi, mà điều nào nghe cũng giống một lời xin lỗi đến muộn.

Anh đi tiếp. Nhã Uyên nhìn theo bóng lưng anh khuất sau dãy kho, rồi nhìn xuống chiếc túi hồ sơ cũ anh xách theo. Lần đầu tiên, cô hiểu thứ anh cầm trong tay chưa bao giờ chỉ là mấy tờ giấy. Đó là cả một ngọn đồi.