Chương 3: Thử Thách Men Trà Và Sự Khẳng Định Vượt Trội

Mẻ thử đầu tiên bắt đầu lúc sáu giờ sáng trong một xưởng nhỏ Khang thuê theo ngày. Không có phòng thí nghiệm sáng choang hay hàng chuyên gia mặc vest đứng xem, chỉ có bốn máng làm héo, hai bộ cảm biến đã hiệu chuẩn, một máy vò cỡ nhỏ, một tủ sấy, và năm con người phải tự quét dọn xưởng trước khi nhận lá. Khang đặt chiếc khay tre cũ lên bàn như đặt một vật làm tin.

Bảy giờ, Ngọc Diệp tới, thay đôi giày cao gót bằng đôi ủng cao su mượn của xưởng.

“Tôi tưởng nhà đầu tư chỉ tới lúc thử trà,” Khang nói.

“Tôi muốn biết sau này tiền sẽ bị đốt ở chỗ nào.”

“Ở cái máy sấy kia, nếu cô hỏi thật.”

Diệp liếc tủ sấy. “Ghi vào mô hình tài chính.”

Hai trăm ki-lô-gam lá tươi không về cùng một lúc. Mỗi hộ hái vào một giờ khác nhau, độ ẩm trên mặt lá cũng khác nhau vì sương tan không đều trên các sườn đồi. Khang chia thành từng lô riêng, tuyệt đối không trộn ngay. Anh lấy mẫu ngẫu nhiên, cân trước và sau một giai đoạn làm héo thử để ước tính tốc độ mất nước. Các cảm biến đo nhiệt độ lá và không khí được đặt ở nhiều điểm, vì máng dài bao giờ cũng có chỗ nóng chỗ nguội.

Diệp đứng cạnh bảng ghi chép. “Sáng chế nằm ở đâu trong đống này?”

Khang chỉ vào đường biểu diễn trên màn hình. “Không nằm ở cảm biến. Cảm biến thì ai cũng mua được. Phần tôi được bảo hộ là cách chia giai đoạn và điều chỉnh luồng gió dựa trên phản hồi của chính lá, thay vì chạy theo một lịch cố định.”

“Nếu người khác thay đổi vài ngưỡng thì sao?”

“Đó là việc của luật sư sở hữu trí tuệ khi phân tích phạm vi bảo hộ. Tôi không tự tuyên bố ai cũng xâm phạm.”

Diệp ghi chú lại, không bình luận gì thêm.

Đến trưa, mẻ B bắt đầu có vấn đề. Mặt trên của lá đã mềm đúng mức nhưng lớp dưới vẫn còn nặng nước. Khang bốc một nắm lá, đưa lên mũi ngửi rồi im lặng hồi lâu.

“Hỏng rồi à?” Diệp hỏi.

“Chưa. Nhưng nếu vò bây giờ thì sẽ không đều.”

Anh kiểm tra lại quạt và phát hiện một cửa gió bên trái bị kẹt ở góc hẹp hơn mức đã cài đặt. “Đồ đi thuê mà anh,” người quản xưởng gãi đầu giải thích. “Cái tay gạt này cũ lắm rồi.”

Khang không đổ lỗi cho ai. Anh đánh dấu toàn bộ mẻ B, tách nó khỏi nhóm đối chứng và ghi: “Sai lệch cơ khí – không dùng để so sánh chính.”

“Anh có thể sửa xong rồi vẫn đưa vào thử nếm mà,” Diệp nói.

“Có thể. Nhưng nếu tôi biết mẻ này bị tác động khác đi, thì phải ghi ra.”

“Như vậy số mẫu đẹp sẽ ít đi.”

“Ít đi thật.”

“Anh gọi vốn dở thật đấy.”

“Tôi làm trà mà.”

Mẻ A và mẻ C được vò vào những thời điểm khác nhau do cấu trúc lá khác nhau. Khang không nói gì về “kích hoạt men vi sinh” như mấy tờ quảng cáo vẫn hay viết. Với trà đen, thứ anh theo dõi là quá trình oxy hóa sau khi vò: màu lá chuyển dần từ xanh sang nâu đồng, mùi hăng xanh dịu dần xuống. Nhiệt độ phòng được giữ ổn định, lá trải trên khay không quá dày. Mỗi mẻ có mã riêng. Trước khi sấy, Khang lấy mẫu lưu; sau khi sấy, trà được để nghỉ đủ thời gian rồi mới đóng túi gửi phòng kiểm nghiệm.

Ba ngày sau, buổi thử nếm được tổ chức ở một phòng khác. Năm người chấm không hề biết mẻ nào dùng quy trình của Khang, mẻ nào chạy theo lịch cố định. Họ chấm theo ngoại hình cánh trà, hương, vị, hậu vị và mức độ lỗi. Khang ngồi bên ngoài.

“Anh không vào à?” Diệp hỏi.

“Tôi làm ra nó. Riêng cái mặt tôi đã là một gợi ý rồi.”

Kết quả không phải một chiến thắng tuyệt đối. Mẻ A, dùng điều khiển theo phản hồi, được chấm cao nhất về độ cân bằng và hậu vị. Nhưng mẻ đối chứng D lại được hai người chấm cao hơn ở hương đầu. Còn mẻ C hơi chát gắt, vì nguyên liệu đến từ một lô lá dày hơn.

Diệp đặt bảng điểm trước mặt Khang. “Nếu anh muốn làm slide gọi vốn, anh sẽ chọn dòng A.”

“Nếu cô muốn đầu tư, hãy nhìn cả dòng C.”

“Tôi đang nhìn đây.”

Kết quả phòng kiểm nghiệm về sau đó vài ngày. Các mẫu đều đạt giới hạn an toàn theo gói chỉ tiêu đã đặt. Không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nào vượt ngưỡng phát hiện trong số các chất được sàng lọc. Độ ẩm thành phẩm nằm trong mục tiêu. Một số chỉ tiêu hóa học có khác nhau giữa các mẻ, nhưng chẳng có con số “gấp ba lần” thần kỳ nào cả.

Thứ khiến Diệp quan tâm hơn là bảng chi phí. “Nếu chạy xưởng thuê thế này, biên lợi nhuận gộp rất mỏng.”

“Vì quy mô quá nhỏ.”

“Nếu tăng quy mô, nguyên liệu có đồng đều hơn không?”

“Không. Quy mô càng lớn thì bài toán truy xuất nguồn gốc càng khó.”

“Vậy tiền cần dùng vào đâu?”

Khang liệt kê: hợp đồng nguyên liệu, bộ cân và hệ thống mã lô tại điểm thu mua, cải tạo máng làm héo, hệ thống ghi dữ liệu, vốn lưu động để mua lá, phòng thử nếm, chứng nhận và phát triển thị trường. Diệp cầm bút gạch đi hai hạng mục trang trí.

“Không làm phòng trưng bày trong năm đầu.”

“Tôi có đề nghị phòng trưng bày đâu.”

“Người phụ trách thương hiệu của anh đề nghị.”

Khang quay sang người cộng sự đang đứng cuối bàn. Anh ta cười ngượng nghịu.

Diệp mở bản điều khoản đầu tư. “Vạn An đề xuất đầu tư sáu tỷ, chia hai đợt, vào công ty chế biến mới. Quỹ không mua bằng sáng chế của anh. Đợt một là một tỷ rưỡi, giải ngân sau khi pháp lý về sở hữu trí tuệ đã sạch và có tối thiểu mười hộ ký hợp đồng nguyên liệu. Đợt hai phụ thuộc vào doanh số, hệ thống truy xuất và kết quả kiểm nghiệm của lô thương mại.”

Khang đọc phần tỷ lệ cổ phần. “Hai mươi lăm phần trăm.”

“Đúng.”

“Quỹ có quyền phủ quyết việc chuyển nhượng bằng sáng chế?”

“Quỹ muốn phủ quyết việc công ty tự ý ký giấy phép độc quyền dài hạn, thứ có thể giết chết doanh nghiệp.”

“Bằng sáng chế là của tôi, không nằm trong công ty.”

“Vậy chúng ta viết quyền phủ quyết vào hợp đồng cấp phép giữa anh và công ty, chứ không đặt lên tài sản cá nhân của anh.”

Hai người tranh luận gần một tiếng đồng hồ. Khang muốn có quyền dừng cho phép sử dụng công nghệ nếu doanh nghiệp trộn nguyên liệu không truy xuất được hoặc ép hộ trồng chè hạ giá trái hợp đồng. Diệp phản đối một quyền dừng tuyệt đối, vì nó có thể khiến toàn bộ vốn đầu tư bị khóa chỉ bởi quyết định của một người. Cuối cùng, họ thống nhất một cơ chế xử lý vi phạm: cảnh báo, thời hạn khắc phục, kiểm tra độc lập, và chỉ được chấm dứt khi có vi phạm nghiêm trọng đã được xác minh.

Diệp ký tắt vào bản dự thảo. “Đây chưa phải là tiền.”

“Tôi biết.”

“Và OCOP năm sao không nằm trong cam kết mười hai tháng đầu.”

“Cái đó tôi cũng biết.”

“Tốt. Tôi ghét nhất những nhà sáng lập vừa nghe xong bản điều khoản đã tưởng mình thắng.”

Khang rót hai chén trà từ mẻ A. Diệp nhấp một ngụm, để vị trà đọng lại nơi cuống lưỡi một lúc rồi nói: “Mẻ này tốt.”

Khang ngửi nắp ấm. “Tốt hơn mẻ cũ của tôi, nhưng chưa ổn định.”

“Có bao giờ anh thấy đủ không?”

“Có.”

“Khi nào?”

Khang chỉ vào mẻ B đã bị loại, nằm trong chiếc túi dán nhãn đỏ ở góc bàn. “Khi tôi biết vì sao nó chưa đủ.”