Chương 4: Credit Cũ, Quyền Mới

Dòng ghi danh cũ được sửa trước khi chuyện quyền sở hữu khép lại hoàn toàn. QA Couture đồng ý cập nhật trang lưu trữ trực tuyến của show thành: “Thiết kế chính ban đầu: Nguyễn Khánh Linh. Định hướng sáng tạo: Trương Quỳnh Anh. Phát triển cho show và thương mại: Đặng Hải Long cùng đội thiết kế QA Couture. Hợp tác thêu và thủ công: ghi tên các đối tác khi phù hợp.”

Linh đọc đi đọc lại. Không phải một dòng “Thiết kế: Linh” gọn gàng như cô từng hình dung trong cơn giận, nhưng gần với sự thật hơn.

Hải Long phản đối. “Tôi chịu trách nhiệm biên tập cuối cùng.”

“Thì đã được ghi,” luật sư của Linh đáp.

“Công chúng sẽ nghĩ tôi ăn cắp.”

Quỳnh Anh nói mà không nhìn anh ta: “Không sửa thì họ cũng nghĩ vậy thôi.”

Không ai vui. Mà đó thường là dấu hiệu một thỏa thuận đang nằm đúng ở giữa.

Linh nhận khoản trợ cấp thôi việc và quyền dùng hình ảnh trong hồ sơ năng lực ở mức giới hạn theo thỏa thuận. Công ty giữ quyền thương mại đối với bộ sưu tập làm trong thời gian lao động. Cô không được sản xuất lại Áo Dài Mới dưới tên LINH, không được dùng tệp rập, không được bán mẫu thử, nhưng được trưng ảnh một số mẫu trong hồ sơ, kèm đúng dòng ghi danh và bối cảnh thương hiệu.

“Chị có tiếc không?” Khôi hỏi.

“Có.”

“Vì công ty bán những thiết kế của chị?”

“Vì chị từng nghĩ mình làm ra thì đương nhiên là của mình.”

“Còn bây giờ?”

“Chị đã ký hợp đồng,” Linh đáp. “Chị không thích mọi điều trong đó, nhưng không thể giả vờ là mình chưa ký.”

Phần thêu truyền thống cũng phải làm rõ. QA từng gửi một bản nháp thư yêu cầu chấm dứt vi phạm, cáo buộc LINH “sử dụng bí quyết thêu độc quyền được phát triển tại QA”. Luật sư của Linh trả lời: không chấp nhận việc QA nhận quyền sở hữu với kỹ thuật truyền thống, nhưng LINH cũng không hề dùng tệp họa tiết hay rập riêng của công ty.

Hai bên đặt các ví dụ cạnh nhau. Một họa tiết hoa sen cụ thể trong Áo Dài Mới đúng là tài sản thiết kế của công ty, và Linh gỡ nó khỏi Bộ 01. Còn những mũi thêu cơ bản, kỹ thuật truyền thống nói chung thì không thuộc độc quyền của QA. Các nghệ nhân ký xác nhận điều đó.

Một người làm PR tự do hỏi cô có muốn livestream để chứng minh không. Linh lắc đầu. “Tôi không muốn biến kỹ thuật của làng nghề thành màn trình diễn ‘xem tôi biết từ bé’.”

Bà Tâm gật gù. “Đúng. Biết thêu không làm con thành chủ của kỹ thuật.”

Linh chép câu ấy vào sổ ghi chú của xưởng.

Tới tháng thứ ba, LINH đã có năm mẫu hoàn chỉnh. Khôi đề nghị đặt tên bộ sưu tập là PHƯỢNG. Linh đồng ý sau khi cả nhóm và các nghệ nhân không ai phản đối, và luật sư đã kiểm tra sơ bộ về nhãn hiệu. Họ chụp lookbook trong một xưởng cũ và mấy con hẻm khu dân cư, nhưng không có chú thích kiểu “từ căn phòng hai mươi mét vuông tới Paris”. Không cần. Ảnh chỉ tập trung vào trang phục.

Khôi đăng lên, bài được chia sẻ ở mức vừa phải. Một biên tập viên thời trang trong nước viết: “Điều đáng chú ý không phải chuyện Linh rời QA, mà là bộ sưu tập mới càng về sau càng ít giống QA.” Với Linh, đó là một lời khen lớn.

Vẫn có những bình luận hỏi: “Hải Long đạo nhái đã bị xử chưa?” Cô không trả lời. Thỏa thuận có điều khoản không nói xấu nhau, nhưng kể cả không có điều khoản ấy, cô cũng không muốn thương hiệu mới tồn tại bằng cách tuần nào cũng nhắc tên thương hiệu cũ.

QA Couture vẫn bán bộ sưu tập theo đúng quyền của họ, và sửa nhãn cùng tài liệu ghi danh cho đợt sản xuất sau. Thương hiệu ấy vẫn hoạt động, không bị cả ngành đóng cửa. Hải Long vẫn đi làm. Nhiều người mua sỉ quan tâm tới chất lượng và giao hàng hơn là chuyện lùm xùm.

Ban đầu Linh thấy khó chịu. “Sao họ vẫn mua chứ?”

Khôi hỏi lại: “Chị muốn thị trường làm tòa án đạo đức à?”

“Một chút.”

“Thị trường thường không làm vậy đâu.”

Linh cười mệt mỏi. Thỏa thuận còn buộc QA Couture sửa một chỗ rất nhỏ mà cô coi là quan trọng: kho lưu trữ nội bộ. Không chỉ trang web, thư mục dự án cũng phải giữ cả hồ sơ phân công gốc lẫn dòng ghi danh công khai cuối cùng, và không được ghi đè lịch sử khi mùa sau thương hiệu đổi người đại diện.

Quỳnh Anh phản đối. “Lưu trữ nội bộ là việc của công ty.”

“Đúng,” luật sư của Linh nói. “Nhưng khi thỏa thuận đã giải quyết chuyện ghi danh, cách công ty lưu ghi danh về sau là một phần để thỏa thuận ấy thực thi được.”

Cuối cùng hai bên thống nhất một phụ lục. Linh không có quyền kiểm tra vô thời hạn, nhưng việc sửa lưu trữ phải làm một lần cho đúng, và mọi tài liệu công khai về sau phải khớp với dòng ghi danh đã thống nhất. Chuyện này kém hào nhoáng hơn nhiều so với một lời xin lỗi công khai, nhưng Linh thích nó hơn.

QA cũng yêu cầu Linh cam kết không dùng thỏa thuận để quảng bá rằng mình “giành lại quyền sở hữu”. Cô đồng ý, và câu “Công ty vẫn là chủ sở hữu bộ sưu tập theo hợp đồng chuyển giao” được đưa vào văn bản làm rõ chung của hai bên.

“Chị không sợ người hâm mộ bảo chị thua à?” Khôi hỏi.

“Nếu họ cần chị nói sai hợp đồng mới thấy chị thắng, thì thôi.”

Khó nhất là ký điều khoản không nói xấu. Linh không muốn bị bịt miệng. Luật sư sửa lại cho ràng buộc cả hai phía, không cấm những phát ngôn trung thực hay nghĩa vụ theo luật, chỉ hạn chế công kích và phát ngôn sai sự thật trong một phạm vi nhất định. Cô ký. Không phải vì đã hết giận, mà vì muốn khép tranh chấp đủ chặt để thương hiệu mới không phải trả phí luật sư mãi.

Thỏa thuận cũng không buộc QA Couture xin lỗi công khai. Linh từng muốn điều đó, cho tới khi luật sư hỏi: “Nếu ghi danh và lưu trữ đã sửa, quyền dùng ảnh đã rõ, thì cô cần lời xin lỗi để làm gì?”

Cô không trả lời ngay. Cô vẫn muốn được nghe một câu “chị sai”. Nhưng đó là nhu cầu của một mối quan hệ, không nhất thiết phải nhét vào phần khắc phục trong hợp đồng. Cô để nó nằm ngoài thỏa thuận, và lần đầu hiểu rằng một chiến thắng nghề nghiệp không đòi hỏi đối thủ phải biến mất. Ghi danh cũ đã được sửa. Quyền cũ đã được xác định. Quyền mới bắt đầu từ Bộ 01.

Ba tháng sau khi ký, luật sư hai bên cùng rà soát việc tuân thủ đúng như phụ lục. Trang lưu trữ đã sửa, tài liệu chào hàng mới dùng đúng câu chữ, nhưng một tệp PDF cũ trên máy chủ vẫn còn dòng ghi danh cũ. QA không chối; họ thay đường dẫn và lưu lại biên bản đính chính. Linh không đăng ảnh chụp màn hình kiểu “bắt quả tang”. Bước rà soát tồn tại chính là để tìm lỗi sót rồi sửa, chứ không biến mỗi sai sót thành một cuộc chiến mới.

Cô còn yêu cầu xưởng mình giữ một bản tóm tắt thỏa thuận, chỉ ghi những quyền và nghĩa vụ cần cho vận hành, thay vì để mọi nhân viên đọc toàn bộ văn bản pháp lý. Người làm hồ sơ năng lực biết ảnh nào được dùng, người làm PR biết dòng ghi danh phải viết thế nào, bộ phận sản xuất biết không được đụng tới rập cũ. Ranh giới chỉ có giá trị khi người thực hiện hiểu phần việc của mình.

Phần còn lại phụ thuộc vào việc Linh làm được gì tiếp theo, chứ không phải QA Couture gặp chuyện gì.