Chương 7: Vòng Vây Bằng Chứng Và Lệnh Còng Tay Từ C03

AgroChem không sụp đổ vì một bài bóc phốt. Tập đoàn bắt đầu mất thế chủ động trong một cuộc họp kín với ngân hàng, các cổ đông lớn và hai quỹ đầu tư. Vạn An có mặt vì từng được mời xem xét vòng gọi vốn của AgroChem. Khang không phải cổ đông, nên anh chỉ tham dự phần thảo luận liên quan đến quyền sở hữu công nghệ MR2.

Phòng họp kéo rèm kín, chỉ còn tiếng điều hòa rì rì và tiếng giấy lật. Đỗ Quốc Oai ngồi ở phía đối diện. Lần đầu tiên kể từ ngày bị sa thải, Khang thấy Oai không còn căn phòng gỗ, không còn nhân viên hay chức danh ở hợp tác xã làm tấm chắn. Trước mặt ông ta chỉ có một tập hồ sơ và những câu hỏi đánh số trang.

Trần Minh Hải, giám đốc AgroChem Việt Nam, mở đầu bằng việc phủ nhận tập đoàn cố ý trình bày sai. “Chúng tôi nhận hồ sơ quyền công nghệ từ đơn vị liên kết. Bộ phận pháp lý hiểu rằng quyền khai thác là đủ cho kế hoạch kinh doanh.”

Đại diện ngân hàng hỏi: “Vậy tại sao bộ hồ sơ gọi vốn lại dùng cụm từ ‘công nghệ độc quyền thuộc hệ sinh thái AgroChem’?”

Hải lật tài liệu. “Đó là ngôn ngữ tiếp thị.”

Diệp lên tiếng: “Ngôn ngữ tiếp thị nằm trong tài liệu gửi nhà đầu tư để định giá tài sản thì vẫn phải có cơ sở.”

Luật sư của AgroChem phản đối việc biến một cách diễn đạt thành kết luận gian dối. Người chủ trì đồng ý với điểm đó. “Hôm nay không ai kết luận gì cả. Chúng ta chỉ xác định quyền trên thực tế.”

Luật sư sở hữu trí tuệ trình bày chuỗi hồ sơ. Văn bằng sáng chế đứng tên Lê Trọng Khang. Hợp đồng cũ cấp cho hợp tác xã quyền sử dụng không độc quyền, có giới hạn phạm vi và cấm chuyển giao cho bên thứ ba nếu không có sự đồng ý của chủ sở hữu. Bản phụ lục mà AgroChem dùng để giải thích quyền mở rộng mang chữ ký scan của Khang, nhưng không có bản giấy gốc nào được hai bên cùng lưu giữ. Dữ liệu hệ thống cho thấy file xuất hiện sau ngày Khang rời hợp tác xã.

Quan trọng hơn, nhật ký thư điện tử cho thấy Oai từng hỏi bộ phận pháp chế: “Nếu không có chữ ký trực tiếp của Khang thì có cách nào coi giấy phép đi theo tài sản xưởng khi sáp nhập không?” Pháp chế nội bộ đã trả lời: “Cần rà lại hợp đồng; không nên mô tả là sở hữu hay độc quyền trước khi xử lý xong.” Ba ngày sau, bộ hồ sơ gọi vốn vẫn dùng chữ “độc quyền”.

Oai ngồi im. Đại diện ngân hàng quay sang hỏi thẳng: “Ông có biết tư vấn pháp lý đã cảnh báo không?”

“Tôi biết có vướng mắc về giấy tờ,” Oai đáp. “Nhưng trên thực tế, công nghệ được phát triển tại xưởng bằng nguồn lực của hợp tác xã. Tôi tin chúng tôi có quyền lợi kinh tế với nó.”

Đến lúc ấy Khang mới lên tiếng. “Nếu anh tin như vậy, anh có thể khởi kiện hoặc yêu cầu xác định quyền. Tại sao lại cần một bản phụ lục mang chữ ký scan của tôi?”

Oai nhìn anh. “Cậu nghĩ năm năm đó chỉ có mỗi công sức của cậu à?”

“Không.” Câu trả lời khiến vài người trong phòng ngẩng lên. Khang nói tiếp: “Xưởng, người vận hành, vùng nguyên liệu, tiền thử nghiệm, tất cả đều có đóng góp của hợp tác xã. Chính vì thế tôi mới cấp phép cho họ. Nhưng đóng góp đó không biến một giấy phép sử dụng thành một văn bản chuyển nhượng.”

Oai siết chặt hai bàn tay. “Cậu giữ bằng sáng chế, còn chúng tôi xây dựng thị trường. Đến lúc công ty cần vốn, cậu dùng tờ giấy đó chặn đứng cả hệ thống.”

“Tôi không chặn anh xin vốn. Tôi chặn anh nói với nhà đầu tư rằng thứ của tôi đã trở thành của anh.”

Không ai vỗ tay. Người chủ trì chỉ yêu cầu hai bên dừng tranh luận và quay về với hồ sơ. Cuộc họp kéo dài đến tận chiều, và vấn đề sở hữu trí tuệ kéo theo những vấn đề khác. Ngân hàng phát hiện AgroChem đã dùng giá trị dự kiến của mảng trà để đáp ứng một số chỉ tiêu trong phương án tái cấp vốn. Khi quyền khai thác cốt lõi đang bị tranh chấp, toàn bộ mô hình dòng tiền phải tính lại. Hai cổ đông lớn yêu cầu kiểm tra độc lập mọi giao dịch với hợp tác xã cũ. Trần Minh Hải phản đối việc bị đình chỉ ngay lập tức, nhưng đồng ý rút khỏi quyền phê duyệt các tài liệu liên quan trong thời gian rà soát. Đỗ Quốc Oai bị tạm đình chỉ vai trò tư vấn dự án trà.

Đó không phải cái kết Khang từng tưởng tượng. Không có còng tay, không có phóng viên đứng chờ sẵn. Oai chỉ lặng lẽ xếp tài liệu vào cặp, đứng dậy và đi ra khỏi phòng trong lúc mọi người còn đang mải xem bảng dòng tiền.

Khang nhìn theo. Diệp ghé sát lại, nói khẽ: “Anh thất vọng à?”

“Một chút.”

“Vì không đủ kịch tính?”

“Vì tôi từng nghĩ lúc sự thật lộ ra, mình sẽ có cảm giác khác.”

“Cảm giác gì?”

“Nhẹ nhõm.”

“Thế anh có nhẹ nhõm không?”

Khang lắc đầu. “Tôi chỉ thấy mệt.”

Diệp gập laptop lại. “Thẩm định thường là như thế.”

Hai tuần sau, cuộc rà soát nội bộ chuyển thành tranh chấp chính thức. Khang nộp yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và yêu cầu chấm dứt việc sử dụng tài liệu mang chữ ký mà anh không xác nhận. AgroChem buộc phải dừng mô tả MR2 là tài sản độc quyền trong các tài liệu gọi vốn. Cùng lúc đó, hồ sơ về nguồn gốc bản phụ lục và một số chứng từ khác được chuyển tới C03, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, sau khi kiểm tra nội bộ phát hiện những dấu hiệu cần xác minh.

Khang được mời lên làm việc. Anh nộp mẫu chữ ký và xác nhận từng hợp đồng mình đã từng ký. Anh không biết cuộc xác minh sẽ đi đến đâu, và luật sư dặn anh tuyệt đối không phát ngôn như thể Oai đã có tội. “Một tài liệu đáng ngờ là lý do để điều tra,” luật sư nói. “Không phải một bản án.” Khang ghi câu đó vào sổ.

Thứ làm ván cờ đổi chiều hoàn toàn lại là tiền. AgroChem có một khoản vay lớn sắp đáo hạn. Khi phương án gọi vốn cũ bị hoãn và một số cổ đông không muốn bơm thêm tiền trong lúc kiểm tra quản trị chưa xong, công ty cần một gói tái cấp vốn. Vạn An nhìn thấy cơ hội. Không phải kiểu mua cổ phiếu “giá rẻ mạt” trên sàn, vì AgroChem là một cấu trúc vốn phức tạp với cổ đông hiện hữu, các khoản vay và tài sản đang vận hành. Muốn nắm quyền kiểm soát, Vạn An phải đàm phán với cổ đông và ngân hàng, bơm đủ vốn mới để trả nợ ngắn hạn, đồng thời chấp nhận thay toàn bộ bộ máy quản trị.

Ủy ban đầu tư của Vạn An tranh luận ròng rã ba tuần. Diệp phản đối phương án đầu tiên vì định giá vẫn còn cao và các khoản nợ tiềm ẩn chưa rõ ràng. Phương án thứ hai giảm giá, nhưng đòi Khang phải góp bằng sáng chế vào AgroChem. Khang từ chối ngay lập tức. “Tôi không thoát khỏi một vụ lùm xùm về quyền sở hữu để rồi bước chân vào một vụ khác.” Diệp cũng bác điều kiện đó.

Phương án thứ ba tách bạch mọi thứ. Vạn An sẽ tham gia đợt tăng vốn để nắm cổ phần chi phối AgroChem nếu được cổ đông thông qua. Mảng trà được tái cấu trúc thành một công ty con, có thỏa thuận cung ứng với hợp tác xã mới của Khang. Bằng sáng chế vẫn thuộc về Khang và được cấp phép theo những điều kiện đã có. Các hợp đồng vùng nguyên liệu cũ được rà soát lại, không tự động ép hộ dân chuyển sang pháp nhân mới. Ngân hàng đồng ý cơ cấu lại một phần nợ nếu vốn mới thực sự được góp và hội đồng quản trị được thay đổi. Các cổ đông lớn đứng trước một lựa chọn khó: chấp nhận bị pha loãng quyền sở hữu, hoặc đối mặt với nguy cơ thiếu thanh khoản. Họ chọn tái cấp vốn.

Ngày biểu quyết, Khang chỉ vào hội trường khi phần liên quan đến giấy phép được gọi tên. Sau phiên bỏ phiếu, Diệp bước ra hành lang.

“Thông qua rồi.”

“Bao nhiêu phần trăm?”

“Đủ để Vạn An nắm quyền kiểm soát sau khi hoàn tất các điều kiện.”

Khang dựa lưng vào tường. “Vậy đây là thâu tóm?”

“Nếu anh cần một từ ngắn cho báo chí, thì có thể gọi vậy. Còn nếu anh cần sự thật, đây là tăng vốn có điều kiện, tái cơ cấu nợ và chuyển giao quyền kiểm soát.”

Khang bật cười. “Nghe chẳng bán được báo.”

“Thế càng tốt.”

Cửa thang máy mở ra. Oai bước ra cùng luật sư, và dừng lại khi nhìn thấy Khang. Hai người nhìn nhau như cái ngày trong văn phòng dưới chân Tây Côn Lĩnh, chỉ có điều lần này không còn tập giấy ép ký nào nằm giữa họ.

“Cậu thắng rồi,” Oai nói.

Khang lắc đầu. “Nếu anh vẫn nghĩ đây là chuyện tôi thắng anh, thì anh chưa hiểu.”

“Vậy cậu muốn tôi hiểu cái gì?”

Khang rút cây bút chì khỏi túi áo, xoay nó giữa hai ngón tay. “Hồi đầu anh nói bằng sáng chế của tôi chỉ là mấy trang giấy. Anh đúng ở chỗ một mình nó không làm ra trà. Nhưng vùng nguyên liệu, nhà máy và tiền bạc cũng không cho phép ai viết lại tên người sở hữu nó.”

Oai nhìn cây bút chì rồi cười, một nụ cười mỏi mệt. “Tôi chỉ muốn công ty đủ lớn để không bị kẻ khác nuốt chửng.”

“Rồi anh làm đúng những việc khiến nó dễ bị nuốt hơn.”

Oai không phản bác. Ông đi vào phòng họp cùng luật sư.

Vài tháng sau, C03 ra quyết định khởi tố đối với một số cá nhân liên quan đến tài liệu giả và giao dịch gian dối, sau quá trình giám định và lấy lời khai. Khang chỉ biết đến phần được thông báo chính thức. Anh không đứng đó vào lúc ai bị còng tay, và anh cũng không cần phải đứng đó.

Ngày Vạn An hoàn tất thủ tục nắm quyền kiểm soát AgroChem, Khang đang ở Hà Giang kiểm tra một lô lá mới. Sương sớm còn vắt ngang lưng đồi. Điện thoại rung liên hồi. Anh tắt chuông, ngửi nắp ấm, rồi dùng bút chì ghi vào sổ: “Lô N14 – hương sạch, hậu vị tốt. Mẻ sau giảm thời gian làm héo mười lăm phút.” Đó mới là phần việc anh hiểu rõ nhất.