Chương 8: QA Couture Không Cần Biến Mất Để Cô Thắng
QA Couture vẫn tiếp tục hoạt động sau tranh chấp, và điều đó làm không ít người theo dõi câu chuyện thất vọng. Họ muốn một cái kết dễ hiểu: kẻ xóa tên người khác phải mất tất cả. Thực tế không vận hành như vậy. QA vẫn có khách, có xưởng, có đội ngũ, có những bộ sưu tập chẳng liên quan gì tới Khánh Linh.
Sau thỏa thuận, họ thay quy định ghi danh. Hệ thống quản lý dự án bắt buộc ghi đủ các mục: thiết kế chính, người đóng góp phát triển, tổ rập, đối tác thủ công, định hướng sáng tạo, biên tập thương mại cuối cùng. Catalog công khai không được đổi tên người thiết kế chính nếu không có quy trình duyệt và hồ sơ đi kèm.
Linh biết chuyện qua một đồng nghiệp cũ. Cô không đăng bài kiểu “cuối cùng QA cũng phải học”, chỉ lưu lại một ghi chú cho mình.
Hải Long còn ở QA thêm một thời gian. Bộ sưu tập sau của anh ta nhận những đánh giá trái chiều, và một số người lại lôi chuyện cũ ra công kích trong phần bình luận. Linh không tham gia.
“Chị không thấy hả hê à?” Khôi hỏi.
“Có chút.”
“Ít ra chị nói thật.”
“Nhưng chị không muốn sống bằng việc ngồi theo dõi sự nghiệp của anh ta lên hay xuống.”
Với Quỳnh Anh thì khó hơn. Gần một năm sau, chị gọi cho Linh. “Em có muốn gặp chị không?”
Linh hỏi luật sư xem thỏa thuận có cấm không. Không cấm. Hai người hẹn nhau ở một quán cà phê nhỏ, không có camera nào. Quỳnh Anh trông mệt mỏi hơn trước, quầng mắt thâm lại dưới lớp phấn mỏng.
“Chị đã sai khi xóa tên em.”
Câu nói thẳng tới mức Linh không kịp chuẩn bị. “Vì Long mang về mạng lưới phân phối?”
“Vì chị nghĩ công chúng cần một gương mặt thống nhất cho thương vụ. Và vì chị sợ em sẽ bỏ đi nếu biết công ty đổi hướng.”
“Nên chị cho em nghỉ trước?”
Quỳnh Anh cười buồn. “Em nói ra thì nghe tệ thật.”
“Vì nó tệ thật.”
“Ừ.”
Quỳnh Anh không nhận mình vô tội, nhưng cũng nói thêm: “Có điều công ty sở hữu bộ sưu tập theo hợp đồng. Chị vẫn nghĩ vậy.”
“Em cũng nghĩ vậy.”
Quỳnh Anh ngẩng lên. “Em đồng ý?”
“Em đồng ý rằng quyền sở hữu và việc ghi tên tác giả là hai chuyện khác nhau.”
“Chị ước gì hồi đó mình nói chuyện được như bây giờ.”
“Hồi đó chị có để em nói không?”
Quỳnh Anh im lặng một lúc lâu. “Không.”
Linh cảm thấy một phần cơn giận cũ lỏng ra. Nó không biến mất, chỉ là không còn cần được nuôi mỗi ngày nữa.
“LINH dạo này thế nào?” Quỳnh Anh hỏi.
“Đủ sống.”
“Không muốn gọi nhà đầu tư à?”
“Có thể sau này.”
“Chị có thể giới thiệu…”
Linh lắc đầu. “Chưa ạ.”
“Vì em không tin chị?”
“Một phần,” cô nói thật. “Và vì nếu nhận sự giúp đỡ ngay sau một lời xin lỗi, em sẽ không biết mối quan hệ này đang là gì.”
Quỳnh Anh gật đầu. “Được.”
Hai người rời quán, không ôm nhau, không làm lành trọn vẹn. Nhưng cuộc gặp ấy khép lại một ảo tưởng khác: Linh không cần QA biến mất mới được công nhận. Cô chỉ cần điều sai được sửa ở mức có thể, rồi thương hiệu mới phải tự đứng bằng chân mình.
Trong khi đó, QA Couture gánh hậu quả kinh doanh theo cách rất bình thường, chứ không sụp đổ sau một đêm. Một nhà phân phối hỏi liệu thỏa thuận có ảnh hưởng tới quyền bán bộ sưu tập cũ không. Luật sư của QA xác nhận quyền thương mại vẫn thuộc công ty, chỉ có tài liệu ghi danh là phải sửa, và nhà phân phối tiếp tục hợp đồng. Một biên tập viên từ chối làm bài trang bìa mùa đó vì không muốn dính vào tranh cãi; một biên tập viên khác vẫn làm, vì bộ sưu tập mới chẳng liên quan.
Không có chuyện cả ngành đồng loạt đóng cửa với họ. Quỳnh Anh phải trả chi phí pháp lý và xử lý truyền thông, mất một phần niềm tin và thay đổi quy định. Đó là hậu quả thật, thật hơn nhiều so với cảnh mọi cánh cửa sập xuống cùng lúc. Linh thậm chí thấy nhẹ lòng, vì nếu QA sụp, hàng chục thợ may, thợ rập và nhân viên chẳng có quyền gì trong chuyện ghi danh cũng sẽ mất việc.
“Có lúc nào chị muốn họ sụp không?” Khôi hỏi.
“Tuần đầu thì có.”
“Còn giờ?”
“Giờ chị muốn họ giữ quy định mới.”
Câu trả lời ấy kém thỏa mãn mạng xã hội hơn, nhưng đúng hơn với thứ Linh thật sự cần.
Một năm sau khi ký thỏa thuận, QA Couture tự rà soát quy định ghi danh, vì một bộ sưu tập mới vướng tranh cãi nhỏ giữa trưởng nhóm thiết kế và đội tạo mẫu. Lần này hồ sơ dự án giúp giải quyết từ sớm. Không ai gọi cho Linh; cô chỉ biết qua người quen cũ.
“Quy định được dùng thật kìa,” Khôi nói.
Linh thấy lạ lùng: điều cô mong nhất rốt cuộc đã xảy ra mà cô không hề có mặt. Đó mới là dấu hiệu một hệ thống không còn phụ thuộc vào việc nạn nhân cũ phải đứng canh.
Cô cũng tự soát lại LINH bằng đúng câu hỏi ấy. Một chiến dịch gần đây ghi “Định hướng sáng tạo: Nguyễn Khánh Linh”, trong khi thực tế Khôi là người đề xuất ý tưởng hình ảnh chính.
“Ghi thế này có sai không?” Linh hỏi.
Khôi nghĩ một lúc. “Chị dẫn dắt ý tưởng thương hiệu, em dẫn phần thực hiện và phát triển ý tưởng hình ảnh. Ghi danh có thể rõ hơn.”
Thương hiệu sửa lại, không đợi tới lúc Khôi phải giận. Linh nhận ra chính mình cũng có xu hướng để danh nghĩa nhà sáng lập nuốt mất phần của người khác, nếu không có hồ sơ ghi lại.
Cùng lúc, LINH vướng một chuyện của riêng mình. Một người mua trả hàng vì đường thêu giữa hai chiếc không đều nhau. Nghệ nhân bảo đồ thủ công thì chiếc nào cũng khác. Người mua nói hàng cao cấp vẫn phải đồng nhất trong mức dung sai đã thống nhất.
Linh đứng giữa, và cô không thể dùng chữ “thủ công” làm tấm khiên. Cô ngồi cùng các nghệ nhân, xác định điểm nào khác biệt là đặc trưng của đồ làm tay, điểm nào là lỗi ảnh hưởng tới phom dáng hay chất lượng. Họ làm mẫu đối chiếu và phiếu kiểm tra chất lượng. Không ép mọi thứ thành hàng máy, nhưng cũng không để câu “mỗi chiếc một vẻ” thay cho hợp đồng. Người mua chấp nhận đổi hàng, và Linh chịu chi phí.
“Đau không?” My hỏi.
“Có.”
“Có đổ cho nghệ nhân không?”
“Không.”
“Có đổ cho người mua khó tính không?”
“Một chút, trong đầu thôi.”
Cả hai cùng bật cười. Khôi chen vào: “Chị thấy chưa, đối thủ đâu cần biến mất. Tự mình đã đủ việc để giải rồi.” Linh ném cuộn băng dính giấy vào anh.
QA Couture tồn tại. LINH cũng tồn tại. Linh còn viết một ghi chú cho chính mình: nếu một ngày LINH vướng bê bối, đừng lấy việc đối thủ còn sống hay đã sụp làm thước đo mình đúng hay sai. Cách khắc phục phải bám vào hành vi, hợp đồng và những người bị ảnh hưởng.
Hai thương hiệu không cần một cái chết để chứng minh thương hiệu kia có quyền sống.