Chương 10: Hai Bản Hiệp Ước Khác Một Chữ
Ba bản công văn không được mang đến cùng một phòng ngay lập tức. Lục Yên giữ bản của biên doanh tại kho quân vụ. Bản thứ hai nằm ở nha môn phụ trách giao thiệp biên giới. Bản thứ ba được đăng ký trong kho công văn kinh thành. Muốn đối chiếu, phải có lý do chính thức, người chịu trách nhiệm mở kho và biên bản ghi ai đã xem. Mạn Ninh chờ hai ngày chỉ để nhận được câu trả lời rằng việc này không thể làm theo yêu cầu của một thương nhân.
Nàng không bất ngờ. “Vậy ai có quyền yêu cầu?”
Người thư lại tiếp nàng đáp: “Biên doanh có thể báo sai khác. Nha môn có thể tự rà. Hoặc quan giám sát yêu cầu.”
“Ta không xin mở kho,” Mạn Ninh nói. “Ta xin nộp bản trình về chuỗi giấy liên quan vụ rò tuyến và mảnh ghi ‘bản phía tây đã sửa’. Xin ngài nhận, đóng ngày.”
Người thư lại nhìn nàng như nhìn một người cố chui qua khe cửa bằng giấy tờ. Cuối cùng hắn nhận vì không có lý do từ chối đơn trình. Mạn Ninh rời đi với một bản sao có dấu ngày nhận, không hơn.
Lục Yên làm phần còn lại từ phía quân vụ. Hắn gửi báo cáo rằng bản công văn biên doanh đang dùng có từ ngữ khác với bản đã được viên quan tiền nhiệm ghi trong nhật ký bàn giao. Nhật ký không phải bản hiệp ước, nhưng đủ tạo căn cứ để kiểm tra nguồn văn bản. Hai đường riêng biệt cuối cùng gặp nhau ở cùng một câu hỏi: chữ nào mới là chữ đã được phê chuẩn?
Cuộc đối chiếu diễn ra bốn ngày sau. Mạn Ninh không được ngồi trong phòng lưu trữ; nàng chỉ được mời với tư cách người nộp tài liệu liên quan khi cần xác nhận nguồn mảnh giấy từ chuỗi điều tra lộ tuyến. Điều đó làm nàng hài lòng hơn nếu được ưu ái vào thẳng kho. Một quy trình có giá trị vì không đổi theo việc người ta thích hay ghét nàng.
Bản ở nha môn và bản ở kho công văn đều dùng chữ “ngừng”: hai bên tạm ngừng dựng công sự ở một khu đất tranh chấp cho đến khi cử người đo lại mốc. Bản chuyển tới biên doanh lại dùng chữ “nhường”, khiến mệnh lệnh thực thi trở thành một chuyện khác hẳn.
Nhưng khác một chữ vẫn chưa trả lời ai sửa.
Người coi kho đặt ba bản sao chụp tay cạnh nhau. Số đăng ký ở đầu trang giống nhau. Dấu niêm của bản biên doanh nhìn qua cũng đúng. Mạn Ninh chỉ được nhìn từ xa cho tới khi Lục Yên hỏi người giữ hồ sơ: “Giấy của ba bản có cùng lô không?”
Ông ta nhíu mày. Giấy công văn của mỗi đợt được mua theo lô, có độ dày và vân khác nhau. Bản ở biên doanh mỏng hơn chút. Mép giấy cũng cắt bằng dao sắc, trong khi hai bản lưu có vết xơ do xé từ tờ lớn.
Một người khác kiểm dấu. Con dấu là thật, hoặc ít nhất được đóng từ khuôn thật. Điều đó khiến phòng im hơn. Nếu giấy giả nhưng dấu thật, người sửa phải tiếp cận được con dấu hoặc tờ đã đóng dấu trước.
“Có thể văn bản được sao lại sau vì bản trước bị hỏng,” một viên quan nói.
“Nếu sao lại, phải có ghi chú thay bản,” người coi kho đáp. “Không thấy.”
Họ tra sổ đăng ký giao nhận. Bản gốc rời nha môn vào ngày mười bảy, người nhận chuyển là thư lại Hàn Dục. Hai ngày sau, biên doanh ký nhận. Trong sổ của kho công văn, Hàn Dục cũng từng mượn một bản mẫu có đóng dấu trống cùng tuần đó để “đối chiếu thể thức”, rồi trả.
Tên Hàn Dục xuất hiện lần đầu trong toàn bộ chuyện.
Mạn Ninh không biết hắn là ai. Lục Yên cũng chỉ nghe tên. Hắn không phải đại quan, không phải người đủ sức tự đổi chính sách. Hắn chỉ là một thư lại có quyền chạm vào văn bản trong khoảng ngắn.
Hàn Dục được gọi đến hỏi. Hắn nói bản biên doanh bị dính nước nên phải chép lại, và hắn đã làm theo lệnh miệng của cấp trên. Khi được hỏi cấp trên nào, hắn không nêu tên, chỉ nói “người phụ trách hôm ấy”. Sổ trực ngày đó cho thấy người phụ trách không có mặt ở phòng trong giờ hắn nói.
“Hắn nói dối,” Tạ Hân thì thầm khi nghe kể lại sau đó.
Mạn Ninh đáp: “Lời không khớp sổ trực. Chưa cần thêm tính từ.”
Đường tiền bắt đầu quan trọng. Hàn Dục không giàu nhưng gần đây trả xong một khoản nợ cờ bạc. Nguồn tiền không đi thẳng từ Cao Thuận. Nó qua một tiệm cầm đồ, rồi qua một người buôn giấy từng cung cấp vật liệu cho vài thương hộ liên quan Phùng Kính. Mỗi mắt xích riêng lẻ đều có thể giải thích; đặt theo ngày, chúng nối gần với thời điểm công văn bị thay.
Lục Yên gửi người kiểm lại túi hồ sơ cũ ở biên doanh và tìm thấy một đoạn dây niêm giấy có nút khác quy định. Nó không giống dây gai xanh của Tô gia; đây là dây mảnh dùng buộc bọc văn bản. Trên sổ giao nhận có ghi người nhận hôm đó đã báo niêm hơi lỏng nhưng vẫn ký vì dấu ngoài còn nguyên.
“Lại là một cái nút,” Hà tẩu nói khi Mạn Ninh kể.
“Nút chỉ cho ta biết có việc cần hỏi,” Mạn Ninh đáp. “Không phải ai buộc.”
Phần khó nhất là liên hệ với Tô Nhược Lan. Cao Thuận thừa nhận từng nhận tiền của Phùng Kính để truyền tin thương lộ. Hắn cũng thừa nhận sau khi Nhược Lan vào cung, một cung nữ thân cận của nàng từng nhờ hắn “nhắc” vài nhà buôn đừng giúp Mạn Ninh. Nhưng hắn phủ nhận chuyện công văn biên giới do Nhược Lan ra lệnh.
Cung nữ được hỏi riêng. Nàng xác nhận Nhược Lan muốn làm chị mất nguồn xe và kho, vì tin rằng nếu Mạn Ninh thất bại thì Tô gia sẽ lại phải dựa vào quan hệ trong cung. Về công văn, nàng chỉ nhớ Cao Thuận từng nói “biên thành sắp có biến thì đường lương càng đáng tiền”. Nhược Lan không trực tiếp bàn chữ “ngừng” hay “nhường” trước mặt nàng.
Điều đó khiến bức tranh xấu hơn theo một cách khác. Có vẻ những người quanh Nhược Lan đã dùng cùng mạng lưới vì lợi ích riêng, không phải tất cả đều chờ nàng ra từng mệnh lệnh. Cao Thuận muốn giá trị thông tin thương lộ tăng. Phùng Kính muốn che thiếu kho. Hàn Dục cần tiền trả nợ. Một chữ bị sửa có thể phục vụ nhiều người: tạo căng thẳng biên giới, làm nhu cầu lương tăng, đẩy giá vận chuyển lên, và biến người nắm tuyến thành kẻ có quyền mặc cả.
Mạn Ninh ngồi rất lâu khi hiểu ra. Nàng từng nhìn Nhược Lan như trung tâm của mọi khó khăn. Nhưng nếu chỉ kéo em gái xuống khỏi cung mà không sửa cách người ta mua bán thông tin, giả niêm và lợi dụng lỗ hổng giao nhận, chuyện khác sẽ mọc lên với một cái tên mới.
Tạ Hân đến vào tối đó, mang tin cha hắn muốn rút khỏi hợp đồng kho vì sợ Tạ gia bị kéo vào điều tra. “Ta đã nói hợp đồng là hợp đồng,” hắn nói. “Nhưng ông vẫn muốn chấm dứt sớm.”
“Trong khế ước có điều khoản chấm dứt?”
“Báo trước mười ngày.”
“Vậy nếu ông quyết, chúng ta chuyển kho trong mười ngày. Không ép.”
Tạ Hân nhìn nàng khó chịu. “Nàng không định dùng việc ta đã giúp làm lý do giữ sao?”
“Nếu ta làm thế, ta khác gì những người dùng quan hệ để khóa đường?”
Hắn thở dài. “Có lúc ta ghét việc nàng luôn có câu trả lời.”
Mạn Ninh bật cười mệt mỏi. “Ta không có câu trả lời cho năm xe ở khe Đá Vôi. Ta chỉ biết không muốn lặp lại.”
Ngày hôm sau, nha môn ra lệnh giữ Hàn Dục để điều tra việc sửa văn bản và truy dòng tiền. Cao Thuận bị hạn chế ra ngoài cung trong lúc kiểm tra hành vi dùng danh nghĩa Nội phủ can thiệp thương nhân. Phùng Kính đã bị giữ từ trước vì biển thủ kho và được nối hồ sơ với vụ bán tuyến.
Không ai bị kéo ra xử ngay trước đám đông. Không có một buổi sáng mà tất cả kẻ xấu cùng quỳ. Hồ sơ dày lên từng ngày, chậm và khó chịu như mọi việc cần nhiều người xác nhận.
Nhược Lan gửi cho chị một bức thư ngắn: Tỷ muốn dồn muội đến chết sao?
Mạn Ninh đọc đi đọc lại. Nàng viết câu trả lời rồi xé ba lần. Cuối cùng chỉ gửi: Ta không yêu cầu họ kết luận điều chưa có chứng cứ. Việc muội đã làm, muội tự trả lời. Việc người khác làm, họ trả lời.
Hai ngày sau, nàng được gọi tới gặp Nhược Lan tại một gian phòng ngoài cung dưới sự giám sát của người hầu.
Em gái nàng gầy hơn, không còn vẻ đắc thắng của ngày lên xe. “Tỷ nghĩ nói như vậy là công bằng?”
“Ta nghĩ đó là giới hạn duy nhất để việc này không biến thành trả thù.”
“Muội chỉ muốn họ đừng bán cho tỷ. Muội không bảo ai đốt xe.”
“Ta tin có thể đúng. Nhưng muội dùng Cao Thuận dù biết hắn làm việc bằng lời nhắn không tên. Khi muội đặt quyền lực của mình vào tay một người như vậy, muội không kiểm được hắn dùng nó cho gì khác.”
Nhược Lan bật khóc, lần này không có đám đông để xem. “Nếu muội không có hắn, trong cung ai nghe muội? Muội vào đó chẳng có gì ngoài cái tên Tô gia, mà tỷ lại đang làm cả thành biết Tô gia không cần muội.”
Mạn Ninh thấy đau nhưng không lùi. “Muội muốn an toàn. Ta hiểu. Nhưng muội đã khiến những người không liên quan mất kế sinh nhai để cảm thấy mình có quyền. Hai việc đó có thể cùng đúng.”
Nhược Lan quay mặt đi. “Tỷ sẽ thắng.”
“Đây không phải cuộc chạy chỉ có hai người.”
“Với muội thì luôn là vậy.”
Mạn Ninh rời gian phòng mà không thấy nhẹ. Ngoài cổng, Lục Yên đang chờ để cùng tới nha môn nghe kết quả đối chiếu cuối. Hắn không hỏi nàng đã nói gì với em gái. Chỉ đưa nàng bản sao biên bản: hai bản lưu chính thức dùng chữ “ngừng”; bản biên doanh bị thay sau khâu đăng ký; Hàn Dục là người cuối cùng được xác nhận cầm hồ sơ trước khi chuyển.
“Đủ để dừng thực thi bản sai,” hắn nói. “Chưa đủ để kết luận ai đứng trên cùng.”
“Vậy dừng ở chỗ đủ.”
Lục Yên gật.
Trên đường về, Mạn Ninh gõ ba nhịp lên thành xe. Một chữ trong công văn đã suýt kéo theo quá nhiều hệ quả, nhưng nó không bị lật bởi một lần nhìn mực hay một lời khai. Phải có bản lưu, sổ đăng ký, người chuyển, loại giấy, dấu niêm và dòng tiền cùng chỉ về một hướng.
Đó cũng là cách nàng muốn con đường của mình tồn tại: không phụ thuộc vào việc có một người thông minh đứng giữa, mà dựa vào nhiều điểm có thể kiểm nhau.