Chương 9: Đường Đỏ Dưới Dòng Phê Duyệt

Ba tháng sau, Gia Bách ngồi trước một bảng phân quyền mới. Không phải bảng khách mời, cũng không có cái tên nào bị gạch, chỉ có những cột quyền truy cập, hạn mức giao dịch và tên người chịu trách nhiệm kiểm tra, xếp ngay hàng thẳng lối trên màn hình.

Dự án mới mời anh về làm giám đốc kiểm soát tài chính, chứ không phải giám đốc tài chính. Nhiều người ngạc nhiên, riêng Gia Bách thì không. Trong buổi thương lượng, một thành viên hội đồng nói thẳng rằng anh hoàn toàn có thể lấy ghế CFO, sau vụ vừa rồi hồ sơ của anh đủ mạnh. Gia Bách lắc đầu. “Tôi không muốn hệ thống tốt chỉ vì người ngồi ghế CFO là tôi.” Thấy người kia chưa hiểu, anh nói rõ hơn: “Tôi muốn bất kể ai ngồi ghế đó cũng không thể tự phê duyệt một khoản như trước.”

Anh đưa ra bốn điều kiện. Tài khoản quản trị chung phải bị xóa bỏ. Mọi thay đổi quyền khẩn cấp phải có ticket và người phê duyệt độc lập. Giao dịch vượt ngưỡng phải có xác nhận từ bên ngoài bộ phận tài chính. Và quỹ hỗ trợ pháp lý cho nhân viên báo cáo sai phạm phải được lập trước khi dự án đi vào vận hành.

Có người hỏi quỹ đó có thật sự cần thiết không. Gia Bách nhìn người hỏi, nói rằng một nhân viên biết sai nhưng sợ mất việc thì sẽ im lặng. Anh nghĩ tới Bảo Quyên. “Mà im lặng, đôi khi còn đắt hơn phí luật sư rất nhiều.” Điều khoản ấy được đưa vào văn bản.

Lê Bảo Quyên không quay lại ngành tài chính ngay. Cô nhận kỷ luật nội bộ và phải làm việc với luật sư về phần trách nhiệm của mình. Hai tháng sau buổi đối chất, Gia Bách nhận được một email từ cô. Không xin quay lại, không xin nối lại tình cảm, chỉ vỏn vẹn một câu: “Em đang học lại chứng chỉ kiểm soát nội bộ. Lần này em muốn biết vì sao quy trình tồn tại, không chỉ là cách lách nó.” Anh đọc, để đó, rất lâu sau mới viết trả lời đúng ba chữ: “Học cho mình.” Rồi đóng thư lại.

Dương Chí Hào mất chức và phải đối mặt với các thủ tục điều tra cùng những vụ tranh chấp xoay quanh giao dịch. Nhưng điều Gia Bách nhớ nhất không phải hình ảnh Hào rời tòa nhà, mà là một cuộc họp nội bộ sau đó. Một nhân viên trẻ rụt rè hỏi liệu những người từng làm theo lệnh Hào có bị xử lý hết không. Gia Bách trả lời: “Không xử theo phe. Xử theo hành vi.”

Anh giải thích, người tạo đề nghị thanh toán giả khác với người biết sai mà vẫn duyệt. Người im lặng vì sợ khác với người sửa log. Và người thiết kế ra một kiểm soát tệ cũng phải chịu phần trách nhiệm, dù khác với kẻ lợi dụng chính kiểm soát đó để lấy tiền. Rồi anh tự ghi tên mình vào nhóm cuối cùng, không ai yêu cầu.

Một thành viên hội đồng ngạc nhiên hỏi anh tự đưa mình vào danh sách ư. “Tài khoản quản trị chung từng được tôi chấp nhận,” Gia Bách đáp. “Nếu chỉ thay Hào bằng người khác mà giữ nguyên cách làm, ba năm nữa sẽ lại có một Hào khác.”

Cuộc họp hôm đó kéo dài thêm hai giờ. Không ai mất ghế tại chỗ. Nhưng mười bảy quyền truy cập bị thu hồi, bốn quy trình được viết lại, và mọi quyền khẩn cấp đều được cài hạn tự hết hiệu lực sau một khoảng thời gian cố định. Với Gia Bách, đó là phần việc quan trọng hơn nhiều so với đọc tin Hào đang ra sao.

Anh không theo dõi từng tin tức về Hào. Có lần Ngọc Mai hỏi anh không tò mò à. Anh nói có. Cô hỏi sao không xem. “Xem thì cũng không đổi được quy trình ngày mai.” Ngọc Mai gật đầu, buông một câu: “Anh tiến bộ.” Anh hỏi cô lại chấm điểm đấy à. “Thói quen.”

Hai người vẫn gặp nhau trong công việc. Không có cảnh tỏ tình sau một vụ điều tra, cũng chẳng có lý do gì để biến người từng kiểm tra mình thành phần thưởng ở cuối câu chuyện. Một tối, Ngọc Mai gửi cho anh tấm ảnh chụp chiếc bảng khách mời của buổi công bố năm nào, không biết cô lấy từ đâu ra. Tên Gia Bách vẫn bị gạch đỏ. Bên dưới, cô chỉ nhắn hai chữ: “Giữ không?” Anh nhìn vài giây rồi trả lời: “Không cần. Chụp đủ rồi.” Cô gửi lại một biểu tượng ngón tay cái, không thêm gì.

Nhưng vào ngày dự án mới ký hợp đồng đầu tiên, Ngọc Mai ở lại sau cuộc họp. Gia Bách đang rà ma trận phân quyền. Cô cúi xuống, chỉ vào một dòng: quyền phê duyệt khẩn cấp vẫn có thể dồn về một người nếu hai vị trí còn lại cùng vắng mặt. Gia Bách nhìn, nói đúng rồi.

Anh cầm bút đỏ, gạch một đường dưới dòng đó. Không gạch tên ai, chỉ gạch một điểm yếu. “Sửa thành ba người luân phiên.” Ngọc Mai nhìn nét mực đỏ, hỏi anh vẫn còn ám ảnh màu này à. Gia Bách cười: “Tùy thứ bị gạch.”

Cuối tuần, anh về Nam Định. Mẹ mở cửa, nhìn anh từ đầu tới chân rồi phán một chữ: “Gầy.” Anh bảo con tăng hai ký rồi. “Vẫn gầy.” Trên bàn đã dọn sẵn cá kho, rau luộc và bát canh còn bốc khói. Gia Bách ngồi xuống. Mẹ anh không hỏi Dương Chí Hào ra sao, cũng không hỏi tám mươi tỷ đã thu về đủ chưa. Bà chỉ gắp miếng cá vào bát con: “Ăn.”

Gia Bách bật cười, hỏi mẹ có biết giờ con làm chức gì không. Bà nói không. Anh hỏi sao mẹ không hỏi. “Miễn không làm bay tám mươi tỷ là được.” Gia Bách suýt sặc. Bà cũng cười theo. Lần đầu tiên kể từ khi vụ việc bắt đầu, anh cười mà không phải nghĩ xem có chiếc camera nào đang ghi lại.

Sáng thứ Hai, anh trở lại văn phòng. Bảng phân quyền mới đã được cập nhật. Dòng anh gạch đỏ hôm trước đã biến mất, thay vào đó là ba ô xác nhận độc lập. Gia Bách đứng nhìn vài giây. Không ai vỗ tay, không có rượu vang, không có băng rôn mang tên anh. Chỉ có một hệ thống khó bị lợi dụng hơn trước.

Anh biết nó vẫn chưa hoàn hảo. Nhưng lần này, mọi điểm yếu đều có người chịu trách nhiệm nhìn vào. Với anh, như thế còn sạch sẽ hơn mọi lời xin lỗi.