Chương 3: Lâm Tặc Dọa Giết

Bẫy dây thép trên Sơn Trà — không tự mọc. Ai đó đặt — và ai đó đó không muốn Châu tháo.

Châu tháo bẫy — trung bình hai mươi đến ba mươi bẫy mỗi tháng (đi tuần tra rừng cùng kiểm lâm, mỗi tuần hai đến ba chuyến, mỗi chuyến bốn đến sáu giờ đi bộ trong rừng). Bẫy dây thép đặt dọc đường mòn thú (animal trail — đường thú rừng đi hàng ngày, từ chỗ ngủ đến chỗ ăn — kinh nghiệm: tìm đường mòn thú, đi dọc, sẽ thấy bẫy). Mỗi bẫy Châu tháo — gom dây thép, đếm, ghi sổ (vị trí GPS, loại bẫy, ngày tháo — gửi báo cáo cho kiểm lâm và GreenViet — dữ liệu cho nghiên cứu phân bố bẫy). Hai năm — Châu tháo hơn năm trăm bẫy.

Người đặt bẫy: dân địa phương — chủ yếu từ phường Thọ Quang (chân núi Sơn Trà, phía Đông). Không phải "lâm tặc" theo nghĩa tổ chức (băng nhóm khai thác gỗ quy mô lớn — Sơn Trà không còn gỗ quý đáng khai thác, rừng được bảo vệ tương đối tốt). Mà — thợ săn (hunter) — dân nghèo, làm ngư dân hoặc phụ hồ, kiếm thêm bằng bẫy thú rừng (heo rừng, nai, hoẵng — bán cho nhà hàng "đặc sản rừng" ở Đà Nẵng, Hội An). Thu nhập từ bẫy: một đến hai triệu đồng/tháng — bằng nửa lương phụ hồ, nhưng "không mất sức" (đặt bẫy xong — đi về, tuần sau thu).

Trong số thợ săn — có Nguyễn Văn Bình (tên đã đổi — bảo vệ danh tính), bốn mươi hai tuổi, ngư dân phường Thọ Quang, vợ bệnh (tiểu đường + suy thận — chạy thận nhân tạo ba lần/tuần tại bệnh viện Đà Nẵng, chi phí không bảo hiểm: bốn triệu/tháng), hai con nhỏ. Bình đặt bẫy — không phải vì ác, mà vì tiền. Tiền chạy thận cho vợ. Mỗi con heo rừng — bán hai triệu — bằng nửa tháng chạy thận.

Châu tháo bẫy Bình đặt — và Bình biết. Vì Bình đặt bẫy ở vị trí quen — và tuần sau đi thu, bẫy không còn. Lần đầu — Bình tưởng kiểm lâm. Lần hai — Bình tưởng trẻ con phá. Lần ba — Bình rình — và thấy Châu. Cô gái nhỏ, mặc áo GreenViet xanh lá, ba lô, kìm cắt, cắt dây thép bẫy Bình, gom vào túi.

Bình — lần đầu — không nói gì, chỉ nhìn từ xa. Lần thứ tư — Bình đến gần: "Mày tháo bẫy tao?"

Châu giật mình — quay lại — thấy đàn ông to, da đen nắng, tay cầm rựa (dao rừng — dài 50cm, lưỡi cong, sắc). Rựa — dụng cụ phát cây, không phải vũ khí. Nhưng khi đàn ông to cầm rựa, đứng cách hai mét, trong rừng, không có ai — rựa là vũ khí.

"Dạ, tôi tháo bẫy. Bẫy này bẫy nhầm voọc — voọc quý hiếm, loài bảo tồn."

"Tao không bẫy khỉ. Tao bẫy heo rừng. Mày tháo bẫy — tao mất tiền. Vợ tao bệnh — tiền đâu chạy thận?"

"Anh ơi — bẫy heo rừng cũng vi phạm pháp luật. Sơn Trà là khu bảo tồn — cấm bẫy, cấm săn."

"Pháp luật — pháp luật nuôi vợ tao? Pháp luật trả tiền chạy thận?"

Châu — không trả lời được. Vì Bình đúng — không hoàn toàn, nhưng đúng ở chỗ: đói thì khó nói chuyện bảo tồn. Pháp luật bảo vệ voọc — nhưng không bảo vệ vợ Bình. Châu hiểu — nhưng không dừng tháo bẫy.

Lần thứ năm — Bình đến, giọng lạnh hơn: "Tao nói rồi — đừng tháo bẫy tao. Lần nữa — tao không biết chuyện gì xảy ra."

Lần thứ sáu — không phải Bình. Mà là tin nhắn — từ số lạ, lúc mười một giờ đêm, trên Zalo: "Con nhỏ GreenViet — tháo bẫy nữa — chết." Không ký tên. Không biết ai gửi — Bình hay người khác trong nhóm thợ săn (Bình không hoạt động một mình — có bốn năm người cùng đặt bẫy).

Châu — sợ. Sợ thật — không phải sợ trong phim, mà sợ lạnh sống lưng, tay run khi đọc tin nhắn. Châu sống một mình (căn hộ trọ, không chồng, không người yêu, bố mẹ ở Hội An). Đêm — nghe tiếng xe máy ngoài ngõ — giật mình. Khóa cửa — kiểm tra ba lần. Ngủ — mở đèn.

Châu báo công an phường Thọ Quang — công an ghi nhận, nhưng: "Tin nhắn từ số lạ — không xác định được người gửi. Chị cẩn thận — nhưng tụi tôi không đủ cơ sở khởi tố." Châu báo kiểm lâm — kiểm lâm biết, nhưng: "Chị Châu, kiểm lâm Sơn Trà mười hai người — không đủ tuần tra rừng, nói gì bảo vệ người."

Châu gọi bố: "Bố ơi, có người dọa giết con."

Bố im — lâu. Tiếng đục gỗ dừng. Rồi: "Con về Hội An — ở với bố mẹ."

"Bố — con không về. Con về — ai cứu voọc?"

"Voọc — quan trọng hơn mạng con?"

"Bố — con không chết. Người ta dọa — nhưng không dám giết. Giết người — tù. Bẫy thú — phạt. Họ biết phân biệt."

"Bố không tin lâm tặc biết phân biệt."

Châu — không về Hội An. Nhưng thay đổi: đi tuần tra rừng luôn có kiểm lâm đi cùng (trước đây thỉnh thoảng đi một mình — không nữa). Mang theo pepper spray (xịt hơi cay — mua online, hợp pháp). Và — quan trọng — Châu tìm Bình. Tìm để nói chuyện — không phải để đối đầu.