Chương 7: Đấu Giá Tinh Hoa
Sau đòn phản kích chấn động tại phiên điều trần của Sở Công Thương, xưởng gốm cổ Quang Minh đã được chính thức dỡ bỏ lệnh niêm phong trong sự vui mừng khôn xiết của toàn thể nghệ nhân làng nghề Bát Tràng. Ngân hàng thương mại cổ phần kỹ thương Việt Nam (Techcombank) cũng nhanh chóng mở khóa tài khoản và hoàn tất giải ngân gói tín dụng ưu đãi mười tỷ đồng để Minh đẩy mạnh tiến độ khôi phục lò bầu cổ truyền Giang Cao. Khí thế sản xuất tại xưởng gốm cũ lập tức hồi sinh rực rỡ dưới bàn tay tài hoa của các nghệ nhân già. Tiếng đập đất, tiếng cười nói giòn giã lại rộn vang cả một vùng Giang Cao, xua đi những ngày u ám, nghi ngờ bao phủ.
Vào ngày khai mạc Hội chợ Nghệ thuật Gốm sứ Bát Tràng - sự kiện văn hóa nghệ thuật lớn nhất năm thu hút rất nhiều nhà sưu tầm cổ vật quốc tế từ Nhật Bản, Pháp và Ý tham dự - không khí phố Giang Cao vô cùng rực rỡ và náo nhiệt. Trần Thế Sơn, dù đang bị điều tra hình sự nhưng vẫn cố dùng các mối quan hệ thương mại cũ để bày biện một gian hàng khổng lồ trưng bày lô bình men ngọc công nghiệp giá rẻ hòng vớt vát lại danh tiếng của xưởng Sơn Hà trước khi sụp đổ hoàn toàn. Gã liên tục dùng lời chào mời giảm giá kịch sàn để thu hút khách ngoại quốc. Từng chiếc loa phóng thanh trước gian hàng của Sơn liên tục gầm rú các chương trình khuyến mãi mua một tặng một đầy tính thương mại rẻ tiền.
Nguyễn Quang Minh xuất hiện tại gian trưng bày trung tâm vô cùng giản dị. Anh chỉ mang đến duy nhất một tác phẩm nghệ thuật độc bản: chiếc Bình Tỳ Bà men ngọc cốt ngà phục cổ được phục dựng thành công từ củi thông lò bầu truyền thống. Chiếc bình được đặt trên một đài gỗ sồi đơn giản dưới ánh đèn tiêu điểm dịu nhẹ. Khách tham quan từ khắp nơi nườm nượp kéo đến, bị thu hút bởi sắc xanh huyền bí phát ra từ sâu thẳm lớp men rạn. Từng nét vẽ mộc mạc hình đôi chim hạc ẩn hiện dưới lớp men như đang bay lượn giữa làn mây trắng bồng bềnh, tạo nên một chiều sâu không gian vô tận.
Khi tấm lụa phủ chiếc bình được gỡ bỏ, toàn bộ không gian xung quanh bỗng chốc trở nên hoàn toàn im lặng. Lớp men ngọc xanh mướt sâu thẳm như làn nước mùa thu vùng Tây Hồ, bóng bẩy mịn màng như ngà voi cổ kính, phủ lên xương gốm những nét rạn tinh tế rạng rỡ sâu thăm thẳm. Chiếc bình toát lên một vẻ đẹp nghệ thuật đỉnh cao, sự kết hợp hoàn mỹ giữa kỹ thuật nung củi lò bầu một ngàn ba trăm độ C và công thức tro trấu nếp Thái Bình không một chút hóa chất độc hại. Từng đường vân rạn nứt tự nhiên như băng tuyết tan mùa xuân, trong suốt mà sâu thẳm. Độ phản quang dịu nhẹ của lớp men ngọc cốt ngà tự nhiên tạo nên một thứ ánh sáng nội tại vô cùng huyền bí, khiến người xem như bị hút hồn vào cõi hư vô.
Ông Nakamura - một nhà sưu tầm gốm sứ nghệ thuật danh tiếng hàng đầu của Tokyo, Nhật Bản - đã run rẩy đeo kính lúp chuyên dụng vào sát lớp men bình. Ông lật nhẹ đáy bình, khẽ gõ ngón tay thon dài lên thành bình nghe tiếng vang đanh thanh khiết kêu cộp cộp thanh tao như tiếng ngọc khánh đồng và cất giọng vô cùng thán phục dõng dạc:
"Tuyệt vời! Đây chính là kiệt tác men ngọc cốt ngà phục cổ đích thực mà tôi đã tìm kiếm suốt ba mươi năm qua! Lớp men có độ sâu quang học kỳ diệu mà lò ga công nghiệp không bao giờ có thể tạo ra được. Sự biến đổi màu sắc từ xanh lục bích sang cốt ngà ngà ở đáy bình là độc nhất vô nhị. Tôi quyết định trả giá chiếc bình này một trăm ngàn đô-la Mỹ để đưa về bảo tàng nghệ thuật của tôi tại Tokyo! Tôi không chấp nhận bất kỳ lời mặc cả nào khác!"
Ngài Pierre - Tham tán Văn hóa Phái đoàn Ngoại giao châu Âu tại Việt Nam - cũng bước tới, cúi đầu chiêm ngưỡng kiệt tác với sự tôn kính sâu sắc. Ông xoay kính lúp quan sát từng nét rạn nhỏ như sợi tơ và phát biểu: "Tác phẩm này là một sự giao thoa hoàn hảo giữa kỹ nghệ cổ xưa và tinh thần khoa học nghiêm túc. Tôi đã đi qua rất nhiều bảo tàng gốm sứ ở Limoges của Pháp, nhưng chưa bao giờ thấy một lớp men ngọc nào có hồn và rạng rỡ tự nhiên như thế này. Nó hoàn toàn xứng đáng đại diện cho di sản ngoại giao văn hóa quốc gia."
Cả hội chợ lập tức bùng nổ những tiếng vỗ tay rầm rộ và tiếng trầm trồ kinh ngạc trước mức giá kỷ lục hai tỷ rưỡi Việt Nam Đồng cho một chiếc bình gốm độc bản của Nguyễn Quang Minh. Đại diện Phái đoàn Ngoại giao châu Âu đứng bên cạnh Phạm Thu Hương cũng dứt khoát dập tắt mọi ý định thương lượng giá cả, ký kết ngay hợp đồng xuất khẩu độc quyền trị giá năm triệu đô-la Mỹ với xưởng gốm cổ Quang Minh. Họ nhận ra, đây mới là tinh hoa thực sự của di sản văn hóa Việt Nam. Techcombank lập tức gửi tin nhắn thông báo giải ngân thêm hạn mức tín dụng hai mươi tỷ để Minh triển khai dự án hợp tác quốc tế.
Trần Thế Sơn đứng chết lặng bên gian hàng vắng tanh của mình, khuôn mặt gã xám ngoét không còn một giọt máu khi nhìn thấy người thầy cũ bước lên đỉnh cao vinh quang chói lọi trong sự tung hô của toàn thể làng nghề và giới nghệ thuật quốc tế. Sơn bấu chặt ngón tay vào cạnh bàn trưng bày gỗ ép đến mức rỉ máu tươi, nhưng không ai thèm đoái hoài đến gã nữa. Mọi ánh mắt kiêu hãnh đều đổ dồn vào chiếc bình Tỳ Bà men ngọc lấp lánh như ngọc bích. Gã hiểu rằng, xưởng gốm Sơn Hà của gã đã hoàn toàn bị xóa sổ khỏi bản đồ nghệ thuật làng nghề Bát Tràng và gã sẽ phải đối mặt với khoản nợ khổng lồ không lối thoát.