Chương 1: Campaign Bị Đánh Cắp
Lê Thanh Hà không khóc khi thấy Nguyễn Hữu Phong bước lên sân khấu Golden Dragon Award. Cô chỉ tắt âm lượng TV, để hình ảnh người đàn ông mặc vest xanh đen đứng giữa ánh đèn vàng lặng lẽ chạy trước mặt mình.
Trên màn hình, MC đọc rất rõ: "Campaign xuất sắc nhất năm: Vị Quê Hương, Agency BlueStar, Creative Director Nguyễn Hữu Phong." Tiếng vỗ tay từ hội trường vang qua loa nhỏ của chiếc TV cũ, khô và lạnh như tiếng giấy bị xé.
Phong nhận cúp bằng hai tay. Anh ta cúi đầu, mỉm cười đúng góc máy, rồi nói: "Tôi đã dành trọn tâm huyết cho chiến dịch này. Nó là kết quả của niềm tin vào giá trị truyền thống Việt."
Hà nhìn xuống cuốn sổ nằm trên đùi. Trang đầu ghi ngày 12 tháng 3: Vị Quê Hương - nước mắm không bán vị mặn, bán ký ức bữa cơm nhà. Bên dưới là nét chữ của cô, gạch xóa chi chít, có cả vết cà phê đổ từ đêm cô thức đến bốn giờ sáng.
Ba tháng trước, chính Hà là người đề xuất dùng tiếng dao thớt của mẹ, mâm cơm chiều, chai nước mắm cũ trên bàn gỗ để thay cho những cảnh biển xanh sáo rỗng. Chính cô ngồi với đội quay ở Phú Quốc, sửa từng câu voice-over để không biến người mẹ trong quảng cáo thành một đạo cụ rẻ tiền.
Ngày duyệt cuối, Phong chỉ bước vào phòng họp mười phút. Anh ta nghe khách hàng khen concept, rồi quay sang Hà nói nhỏ: "Tốt. Từ giờ mọi file gửi qua email của anh. Em còn trẻ, đứng sau học thêm."
Hà đã tưởng đó là câu đùa của sếp. Đến khi file case study gửi đi dự giải, tên cô biến mất khỏi toàn bộ tài liệu. Dòng credit chỉ còn: Nguyễn Hữu Phong - Creative Director.
Cô gửi mail hỏi. Không ai trả lời. Cô hỏi trực tiếp trong phòng họp sáng thứ Hai, trước mặt mười hai người. Phong đặt tách cà phê xuống, nhìn cô như nhìn một nhân viên gây rối.
"Ý tưởng tạo ra trong công ty thuộc về công ty," anh ta nói. "Campaign này là tài sản BlueStar. Cô làm trong team của tôi thì đừng cư xử như nghệ sĩ bị cướp tranh."
Chiều hôm đó, phòng nhân sự gọi Hà vào. Lý do chấm dứt hợp đồng: không phù hợp văn hóa công ty, thái độ chống đối cấp trên, có nguy cơ làm lộ thông tin khách hàng. Một phong bì lương cuối cùng được đẩy qua bàn. Không có lời xin lỗi.
Đêm trao giải, Hà mở phong bì ấy ra lần nữa. Ba mươi hai triệu tiền lương và trợ cấp thôi việc nằm gọn trong tài khoản. Còn chiến dịch cô tạo ra đang được cả ngành đứng dậy vỗ tay cho người khác.
Cô tắt TV. Trong căn phòng trọ mười tám mét vuông, tiếng xe chạy ngoài đường Nguyễn Tất Thành vọng lên rất xa. Hà mở laptop, tạo một thư mục mới: Bang_chung_Vi_Que_Huong.
Trong thư mục ấy, cô kéo vào bản nháp đầu tiên, ảnh chụp sổ tay, file ghi âm buổi brainstorm, email gửi cho Phong lúc 2:13 sáng và bảng chỉnh sửa storyboard có tên cô ở từng phiên bản. Cô chưa biết mình sẽ làm gì, nhưng lần này, cô sẽ không để tên mình bị xóa thêm một lần nào nữa.
Trong folder cũ, Hà còn giữ cả những đoạn chat Phong từng nhắn lúc nửa đêm. "Đoạn insight về bữa cơm nhà rất tốt, sáng mai em viết thành manifesto cho anh." "Voice-over đoạn mẹ chấm nước mắm còn hơi quảng cáo, sửa lại cho đời hơn." Mỗi tin nhắn khi ấy chỉ là yêu cầu công việc. Đêm nay, chúng trở thành vết mực chứng minh có một người đã thức, đã sửa, đã nghĩ, rồi bị xóa khỏi chính thứ mình tạo ra.
Cô mở bản deck trình bày nội bộ cuối cùng. Ở slide số bảy vẫn còn một dòng comment chưa bị xóa: Hà update theo hướng ký ức bữa cơm, không dùng cảnh biển sáo. Tên cô nhỏ, nằm bên lề phải, nhưng đủ làm mắt cô cay lên. Không phải vì nó cứu được cô ngay. Vì trong hàng trăm file đã bị đổi tên, vẫn còn một dấu vết bướng bỉnh chưa chịu biến mất.
Hà chụp màn hình từng thứ, đặt tên file bằng ngày tháng, rồi lưu thêm một bản lên ổ cứng ngoài. Động tác của cô chậm, cẩn thận như người nhặt lại từng mảnh gương sau khi bị đập vỡ. Đến gần sáng, khi tiếng xe rác dưới hẻm vang lên, cô mới nhận ra mình không còn run nữa. Cơn nhục vẫn ở đó, nhưng nó đã đổi hình dạng: từ một vết thương thành một hồ sơ.
Sáu giờ sáng, Hà gửi một email cuối cùng cho Phong, không phải để van xin mà để đóng dấu thời gian. Cô liệt kê từng file, từng ngày chỉnh sửa, từng cuộc họp có mặt khách hàng. Ở cuối mail, cô viết: Nếu anh tiếp tục dùng campaign này như thành quả cá nhân, tôi sẽ buộc phải bảo vệ quyền được ghi nhận của mình bằng mọi cách hợp pháp.
Phong trả lời sau bảy phút: Đừng tự hủy sự nghiệp vì sĩ diện. Không agency nào muốn tuyển một creative thích gây chuyện. Hà đọc câu đó ba lần. Lần thứ nhất cô tức đến run tay. Lần thứ hai cô thấy lạnh. Lần thứ ba cô chụp màn hình, lưu vào thư mục bằng chứng. Phong vẫn không hiểu: chính thói quen đe dọa người yếu hơn mới là thứ giúp cô nhìn rõ mình phải rời khỏi cái ngành cũ mà anh ta đại diện.
Khi trời sáng hẳn, Hà mở rèm cửa. Căn phòng trọ vẫn chật, quần áo vẫn treo trên dây, laptop vẫn nóng ran sau một đêm thức trắng. Nhưng trên màn hình, những file bằng chứng đã được sắp thành từng mốc. Cô đặt tên thư mục cuối cùng là Khong_Bi_Xoa_Ten. Cái tên nghe hơi trẻ con, nhưng với cô, đó là lời tuyên thệ đầu tiên.