Chương 7: Vỉa Hè Không Thuộc Về Riêng Ai

Chuyện mặt bằng ập đến đúng lúc quán vừa ổn lại sau vụ tin đồn. Không phải Đinh Hoàng Phát mang tiền tới “cướp” chỗ. Căn nhà của bà Sáu giờ đã đứng tên anh Hai, con trai bà, và anh muốn sửa lại phần mặt tiền để cho một thương hiệu cà phê thuê dài hạn.

Bà Sáu gọi Khang sang vào một buổi tối. “Tao nói trước để con còn tìm chỗ.” Khang hỏi còn bao lâu. Bà đáp: “Hai tháng.”

Khang nhìn quanh khu bán hàng. Hai tháng, không đủ dài, nhưng vẫn hơn bị khóa cửa ngay ngày mai. Hợp đồng hiện tại của anh là loại ngắn hạn, gia hạn theo từng tháng sau giai đoạn bán thử. Hồi đó anh ngại ký dài vì chưa biết quán có sống nổi không. Giờ chính sự linh hoạt ấy quay lại đòi giá.

“Con trả thêm tiền được không bà?” anh hỏi. Bà Sáu lắc đầu: “Không phải chuyện tiền. Thằng Hai nó muốn sửa nhà.”

Khang không trách ai. Chủ nhà muốn dùng tài sản của mình theo cách khác, trong phạm vi hợp đồng cho phép, thì chẳng có gì gọi là chơi xấu. Anh nhờ luật sư xem lại. Đúng vậy: thời hạn báo trước đã đủ. Anh còn hai lựa chọn, hoặc thương lượng gia hạn ngắn nếu kế hoạch sửa nhà cho phép, hoặc đi tìm chỗ mới.

Thảo Vy hỏi anh muốn ở lại đây vì cái tên đã quen với khách hay vì bà Sáu. “Cả hai,” Khang đáp. Cô hỏi tiếp nếu cố giữ bằng mọi giá thì sao. Anh bảo khi ấy có thể phải trả một mức tiền thuê không hợp lý. “Vậy thì?” Khang nhìn bảng số rồi nói: “Đi tìm.”

Chuyển một quán ăn không giống chuyển một cửa hàng trên mạng. Khách đã quen đường. Gian bếp sơ chế đang ở vị trí hợp với quán cũ. Điện, nước, đường thoát, chỗ để xe, giờ giấc của hàng xóm, quy định của địa phương, tất cả đều phải tính lại từ đầu. Khang đi xem mười một mặt bằng. Ba chỗ quá đắt. Hai chỗ không đủ điều kiện làm bếp. Một chỗ đẹp nhưng không có chỗ để xe. Một chỗ nằm ngay mặt đường lớn, giá cao ngất vì chủ nhà tin rằng “quán nổi tiếng chắc chịu được”. Khang bỏ.

“Anh khó tính quá,” người môi giới nói. Khang cười: “Cái bếp nó khó tính, không phải tôi.”

Có lúc Khang suýt thuê một mặt bằng đẹp chỉ vì thấy khách cũ có thể đi bộ tới. Luật sư đọc hợp đồng mới phát hiện điều khoản bắt bên thuê phải trả lại nguyên trạng phần bếp đã cải tạo, và toàn bộ chi phí nâng cấp hệ thống hút mùi do bên thuê chịu. Nếu rời đi sau ba năm, Khang gần như mất trắng khoản đầu tư. Anh bỏ. Một chỗ khác rẻ hơn, nhưng chủ nhà không chịu ghi quyền gia hạn hay mức tăng giá, chỉ nói “sau này thương lượng”. Anh cũng bỏ.

Bà Sáu nghe kể thì nói: “Hồi đó mày thuê sân tao bằng mấy dòng giấy tay mà vẫn sống đó thôi.” Khang bảo vì bà tốt. Bà hỏi lại: “Thế gặp người không tốt thì sao?”

“Thì giờ con mới phải ký cho kỹ.” Chuyển quán khiến Khang hiểu ra hợp đồng thuê mặt bằng cũng là một loại nguyên liệu. Một điều khoản mập mờ hôm nay có thể thành vị đắng sau vài năm.

Anh còn phải tính những khoản chi phí chuyển quán mà trước đây chưa từng nghĩ tới: tiền cọc chỗ mới trong khi cọc chỗ cũ chưa được hoàn, hai tuần có thể bị gián đoạn bán hàng, điện ba pha cho thiết bị, hệ thống hút mùi, biển hiệu, giấy tờ điều chỉnh địa điểm kinh doanh, báo lại cho các nhà cung cấp.

Thảo Vy hỏi có cần vay không. Khang đáp có thể. Cuối cùng anh chọn một khoản vay nhỏ hơn mức ngân hàng đề nghị, và giữ lại một khoản tiền mặt dự phòng đủ ba tháng chi phí cố định. “Anh có cẩn thận quá mức không?” Vy hỏi. Anh đáp: “Tôi vừa học được rằng doanh thu từ một lần nổi tiếng có thể mất sạch trong một tuần, vì tin đồn hay vì mặt bằng.” Vy gật đầu. Không phải sự thận trọng nào cũng là hèn nhát; có lúc nó chỉ là trả học phí xong thì nhớ bài.

Cuối cùng, anh chọn một mặt bằng nhỏ cách chỗ cũ gần một cây số. Nó không còn là “quán vỉa hè huyền thoại” nữa, nhưng có gian trong nhà đủ để bán hàng hợp lệ, có chỗ làm bếp hoàn thiện đơn giản, không cần khách đứng tràn ra lối đi. Giá cao hơn chỗ cũ nhưng thấp hơn mặt đường lớn. Hợp đồng ba năm ghi rõ điều khoản tăng giá và thời gian báo trước. Luật sư còn thêm vào phần quyền sở hữu các thiết bị Khang tự lắp.

Bà Sáu nghe tin, bảo vậy là tốt. Khang hỏi bà có buồn không. “Buồn chứ,” bà nói. “Nhưng mày đâu thể bán ở sân tao tới già chỉ vì khách quen.” Khang định mời bà sang chỗ mới mở quầy nước, nhưng bà từ chối: “Tao nghỉ bán rồi. Mấy tháng nay mày làm tao thức từ hai giờ sáng là đủ lắm rồi.” Hai người cùng bật cười.

Đến ngày chuyển quán, Khang không giấu giếm gì. Anh thông báo địa chỉ mới trước ba tuần, vẽ cả bản đồ dán ở cột, và không dùng câu nào kiểu “bị cướp mặt bằng”. Vài trang mạng vẫn giật tít: “Quán bún nổi tiếng bị mất mặt bằng?” Khang chỉ trả lời một câu: “Hợp đồng kết thúc theo điều khoản. Chúng tôi chuyển sang một địa điểm phù hợp hơn.” Câu ấy ít kịch tính, ít lượt xem, nhưng đúng.

Tuần cuối cùng ở chỗ cũ, hàng người dài hơn hẳn vì ai cũng muốn “ăn lần cuối”. Khang vẫn giữ số tô như thường, không tăng nồi để tranh thủ. Bà Sáu ngồi nhìn, lắc đầu: “Mày đúng là không biết kiếm tiền.” Khang cười: “Con đang cố học đây bà.”

Ngày cuối, Khang treo một tấm bảng cảm ơn. Anh không viết gì về chuyện “từ nhà hàng sang trọng xuống vỉa hè”. Anh chỉ cảm ơn hàng xóm vì đã chịu mùi sả lúc ba giờ sáng, cảm ơn khách vì đã không đậu xe chắn cửa, cảm ơn bà Sáu vì đã cho anh bán thử. Người hàng xóm từng sang phàn nàn hôm trước mang qua một thùng nước suối. “Qua chỗ mới nhớ có người đứng xếp xe cho khách nghe.” Khang cúi đầu dạ.

Trước ngày dọn, anh lập danh sách thứ gì là của quán, thứ gì là của bà Sáu, và thứ gì đã lắp vào nhà mà hợp đồng buộc phải trả lại. Chiếc kệ inox anh từng nghĩ “rõ ràng là của mình” hóa ra được bắt vít vào kết cấu nhà, phải xử lý theo điều khoản. “Bán bún thôi mà học luật nhiều quá,” bà Sáu than. Khang bảo con cũng đâu có muốn. Bà nói: “Nhưng giờ biết rồi thì nhớ lấy.”

Ngày khóa cửa lần cuối, Khang trả chìa khóa cho bà Sáu và chụp lại đồng hồ điện nước để hai bên chốt số cho rõ. Một việc nhỏ, nhưng anh muốn khép lại mặt bằng cũ cho sạch sẽ, giống như cách anh đã bắt đầu.

Chuyển đi không giống một thất bại, cũng chẳng giống một chiến thắng. Đó chỉ là một giai đoạn. Vỉa hè chưa bao giờ thuộc về riêng Khang, và chính vì hiểu điều đó, anh thấy mình đã sẵn sàng để có một địa chỉ thật.