Chương 2: Điện Tâm Đồ Không Biết Nói Dối
Phòng lưu trữ hồ sơ bệnh án nằm ở tầng hầm khu B, cuối một dãy hành lang ẩm mùi giấy cũ và bụi máy in. Đèn trần trắng lạnh, chiếc quạt thông gió kêu lạch xạch như sắp rụng. Hải Nam ngồi ở mép chiếc bàn dài, trước mặt là dải điện tâm đồ của ông Lộc vừa được in lại từ hệ thống, trải ra dài gần hai mét. Những đường gấp khúc màu đen nằm im trên nền giấy hồng, giống một đoạn ký ức mà không ai trong phòng muốn nhìn thẳng.
Ngoài cánh cửa kính mờ, con gái ông Lộc vẫn ngồi đợi trên băng ghế. Chị chưa thay bộ đồ từ hôm qua, tay ôm chiếc túi vải có hũ cháo đã nguội, thứ chị mang vào cho cha mà không kịp đút. Gia đình không cần một lời xin lỗi chung chung. Họ cần một lời giải thích đủ sạch để còn sống tiếp.
“Tôi nói lại lần nữa,” Lưu Đức Thịnh ngả lưng ra ghế, hai tay khoanh trước ngực. “Điện tâm đồ chỉ chứng minh bệnh nhân diễn biến xấu. Nó không chứng minh ai đúng ai sai. Một ông già bảy mươi tuổi, rung nhĩ, tiền sử tai biến, xấu đi trong đêm là chuyện ngày nào khoa tôi cũng gặp.”
“Sáu mươi mốt tuổi,” Thanh Vân nói mà không ngẩng lên. “Ông Lộc sinh năm 1963. Hồ sơ của khoa anh ghi như vậy.”
Thịnh mím môi. Hắn muốn đẩy mọi thứ về vùng mờ của tai biến, nơi trách nhiệm có thể loãng ra nếu đủ nhiều người cùng ký tên. Hải Nam hiểu cách đó. Trong bệnh viện, chữ “diễn biến nặng không lường trước” giống một tấm chăn lớn, đắp lên được rất nhiều thứ.
Thanh Vân đã chuẩn bị cho tình huống này. Sáng hôm qua, ngay sau buổi họp, cô gửi văn bản đề nghị bảo toàn dữ liệu lên ban giám đốc lúc 10 giờ 12 phút, kèm bản sao gửi Sở Y tế. Phòng Công nghệ thông tin buộc phải chụp lại toàn bộ máy chủ khoa Nội tim mạch ngay trước giờ nghỉ trưa, có biên bản ba bên ký nhận. Hôm nay, cô mời thêm một phó giáo sư hồi sức từ bệnh viện đại học, người không quen ai ở đây, không nợ ai ân tình gì.
Vị phó giáo sư tóc đã bạc gần hết, đeo kính lão, cầm một cây thước nhựa trong suốt. Ông không nói gì suốt mười phút đầu, chỉ cúi xuống dải giấy, di thước qua từng ô li, thỉnh thoảng lấy bút chì đánh một dấu nhỏ.
“Tôi đề nghị mọi nhận xét đều được ghi thành văn bản,” Thanh Vân nói. “Và xin đừng dùng từ ‘có lẽ’ nếu không có căn cứ.”
Thịnh cười khẩy, nhưng không phản đối. Hải Nam ngồi im, hai bàn tay đặt trên đùi. Anh nghe từng thuật ngữ rơi xuống mặt bàn như những viên đá: rung nhĩ đáp ứng thất nhanh, tần số khoảng một trăm mười, phức bộ QRS hẹp. Đó là ông Lộc lúc 21 giờ, vẫn tỉnh, vẫn than đói, vẫn hỏi con gái mấy giờ rồi.
“Từ 21 giờ 09,” vị phó giáo sư đặt đầu bút chì lên một điểm, “tần số thất bắt đầu chậm lại. Không phải chậm từ từ như người ngủ. Chậm theo kiểu bị kéo xuống. Phức bộ QRS giãn rộng dần, khoảng QT kéo dài rõ rệt. Đến 21 giờ 13, tần số còn khoảng ba mươi lăm. 21 giờ 14, xuất hiện xoắn đỉnh, rồi chuyển rung thất.”
“Nghĩa là gì?” Thanh Vân hỏi.
“Nghĩa là hình ảnh này rất phù hợp với tác động của một thuốc làm chậm dẫn truyền hoặc kéo dài QT, dùng ở liều hoặc tốc độ không phù hợp với tình trạng bệnh nhân. Tôi nói phù hợp, chưa nói khẳng định. Muốn khẳng định cần nhật ký thuốc gốc.”
Không ai nói gì. Chiếc quạt thông gió vẫn kêu lạch xạch.
“Ông Nam châm kim lúc 21 giờ 08,” Thịnh nói nhanh. “Bệnh nhân hoảng, giãy giụa, kích thích thần kinh phế vị, gây chậm nhịp. Chuyện này giải thích được.”
Vị phó giáo sư không trả lời ngay. Ông kéo dải giấy về phía mình, chỉ vào đoạn đường nền từ 21 giờ 05 đến 21 giờ 14. “Bác sĩ nhìn đường đẳng điện này. Sạch. Không có nhiễu cơ, không có rung giật. Một bệnh nhân đang giãy giụa, đang kích động, sẽ để lại nhiễu trên điện tâm đồ ngay lập tức, ai học năm thứ tư cũng biết. Còn đây,” ông dời thước sang phải, “21 giờ 15 phút 20 giây, bắt đầu có nhiễu dạng sóng đều, khoảng một trăm mười lần mỗi phút. Đây là nhiễu của ép tim ngoài lồng ngực.”
Hải Nam nhắm mắt trong một giây. Anh nhớ rõ cảm giác ấy: hai bàn tay chồng lên nhau trên xương ức gầy guộc của ông Lộc, tiếng xương sườn lụp cụp dưới tay, tiếng mình đếm to từng nhịp. Điện tâm đồ không biết thương ai, cũng không biết nói dối cho ai. Nó chỉ ghi lại rằng anh ép tim sau khi tim đã ngừng, không phải trước.
Thanh Vân đặt lên bàn một tờ giấy khác: nhật ký tổng đài gọi đội hồi sức. “Cuộc gọi báo động đỏ đầu tiên xuất phát từ điện thoại đầu giường phòng 307, lúc 21 giờ 14 phút 52 giây. Người gọi xưng tên Trương Hải Nam. Xe đẩy hồi sức được điều từ khoa Hồi sức tích cực khu A, rời khoa lúc 21 giờ 16. Bác sĩ trực chính đang xử lý ca xuất huyết tiêu hóa ở tầng một, có mặt lúc 21 giờ 21.”
Cô ngẩng lên nhìn Thịnh lần đầu tiên trong buổi sáng. “Vậy bác sĩ giải thích giúp tôi: nếu ông Nam châm kim lúc 21 giờ 08 và gây ra mọi chuyện, tại sao chính ông ấy lại là người gọi báo động, sáu phút sau, khi điện tâm đồ vừa chuyển rung thất?”
Thịnh đập lòng bàn tay xuống mặt bàn, tiếng bộp vang lên khô khốc. “Vì ông ta biết mình gây chuyện! Ông ta gọi để chữa cháy, rồi lại tiếp tục cắm kim thay vì để yên cho đội cấp cứu làm việc. Kim của ông ta làm chậm xử trí.”
“Đội cấp cứu chưa có mặt,” Thanh Vân nhắc. “Xe đẩy còn đang trên đường.”
Có một khoảnh khắc căn phòng im đến mức nghe rõ tiếng máy điều hòa thở ra từng đợt hơi lạnh. Hải Nam nhìn dải điện tâm đồ, thấy lại đường biểu diễn rơi xuống như một sợi dây tuột khỏi tay. Một bệnh nhân đã chết. Anh không cho phép mình thắng bằng cách diễn vai người hùng, kể cả khi đối phương đang đuối lý trước mặt.
“Tôi xin được nói rõ phần của mình,” anh lên tiếng. Giọng anh khàn đi vì cả đêm không ngủ. “Tôi đến phòng 307 lúc khoảng 21 giờ 11 để thăm ông Lộc, vì ông từng là bệnh nhân phục hồi của tôi. Khi tôi vào, điều dưỡng trưởng ca đang đẩy xe thuốc ra khỏi phòng. Tôi không biết ông vừa được dùng thuốc gì. Lúc 21 giờ 14, monitor báo động, tôi thấy rung thất, tôi gọi báo động đỏ rồi ép tim. Khoảng một phút sau, điều dưỡng Hạnh chạy vào, thay tôi ép tim. Lúc đó tôi mới đặt kim.”
“Đặt để làm gì?” vị phó giáo sư hỏi, không có ác ý, chỉ có tò mò nghề nghiệp.
“Không phải để điều trị nguyên nhân,” Hải Nam đáp. “Kim không chữa được rung thất. Tôi dùng một số huyệt để hỗ trợ giảm co thắt, giữ bệnh nhân qua mấy phút vàng cho tới khi có máy sốc điện. Nếu hôm đó có xe đẩy hồi sức ở ngay đầu giường, tôi đã không cần đụng tới cây kim nào. Tôi biết giới hạn của mình. Tôi chỉ không đứng nhìn trong lúc chờ.”
Vị phó giáo sư gật đầu chậm, rồi cúi xuống ghi vào biên bản. Chính sự không thần thánh hóa ấy khiến lời cáo buộc “mê tín” bắt đầu rạn. Người ta có thể chế giễu một kẻ tự xưng thần y. Khó hơn nhiều khi phải chế giễu một người chỉ đứng ra nói: tôi làm được đến đây, và không hơn.
Ở góc phòng, Quỳnh Chi ngồi cạnh đại diện phòng Điều dưỡng, mặt cúi xuống tập hồ sơ trên đùi. Khi Hải Nam nhắc đến chiếc xe thuốc, vai cô run lên rất khẽ. Cô không phản bác, cũng không xác nhận. Hải Nam không nhìn sang cô nữa. Anh từng mong cô nói thật để anh được nhẹ lòng, giờ anh chỉ mong cô nói thật vì ông Lộc.
Biên bản kết thúc lúc gần trưa với một câu do chính vị phó giáo sư chấp bút: “Diễn biến điện tâm đồ không phù hợp với mô tả bệnh nhân kích động lúc 21 giờ 08. Đề nghị đối chiếu nhật ký dùng thuốc gốc và dữ liệu bơm tiêm điện trong khoảng 21 giờ 05 đến 21 giờ 14.” Thịnh từ chối ký phần nhận xét. Hắn chỉ ký vào ô “đã tham dự”, nét bút đè mạnh đến rách giấy.
Chiều hôm đó, Sở Y tế gửi thông báo sẽ kiểm tra đột xuất Phòng phục hồi Nam An. Hải Nam tự đóng cửa phòng khám sớm, xin lỗi từng bệnh nhân có lịch hẹn qua điện thoại. Có một bà cụ hỏi: “Con có sao không?” Anh nói không sao, rồi ngồi lặng đi rất lâu sau khi cúp máy.
Đêm ấy, anh chạy xe về quận 5. Con hẻm vắng, quán chè đầu hẻm đã dọn hàng, chỉ còn chiếc đèn đường vàng đục. Cánh cửa sắt phòng khám kéo xuống, ổ khóa lạnh ngắt trong lòng bàn tay. Anh đặt tay lên tấm bảng hiệu đã bạc màu, chữ “Nam An” mà ngày xưa Quỳnh Chi chọn vì cô nói nó nghe như một lời chúc.
Ngoài đường, xe tải chạy qua rầm rập, tấm bảng rung nhẹ dưới tay anh. Hải Nam nghĩ đến biên bản chụp máy chủ lập trước trưa hôm qua, đến ba chữ ký đóng trên đó, đến dải giấy hồng sạch nhiễu suốt chín phút trước khi tim ông Lộc ngừng. Người ta có thể niêm phong một căn phòng. Nhưng không ai niêm phong được dữ liệu đã được sao lưu đúng lúc.