Chương 6: Bí Mật Của BV Nhân Dân
Hồ sơ Khải gửi đến lúc ba giờ sáng. Một file nén đặt tên vô nghĩa, kèm một câu: "Thầy xem rồi quyết định, nhưng đừng để lộ em." Minh Đức ngồi trong phòng làm việc của viện, ngoài cửa sổ trời còn tối. Ông mở từng thư mục. Bên trong là biên bản hội chẩn bị sửa, danh sách thuốc vật tư đội giá, hợp đồng gói dịch vụ với công ty sân sau và những báo cáo biến chứng được chuyển lỗi cho bác sĩ trực thay vì lỗi quy trình.
Điều khiến ông lạnh người nhất là thư mục "ngoại tổng quát". Nhiều ca bệnh ông từng đề nghị mổ sớm bị trì hoãn vì chưa đóng gói dịch vụ. Có ca sau đó biến chứng nặng, hồ sơ được chỉnh lại thời gian chỉ định. Chữ ký điện tử của ông xuất hiện trong một số phiếu mà ông chưa từng ký. Ai đó đã dùng tài khoản trưởng khoa cũ để hợp thức hóa quyết định sau khi ông bị cô lập.
Minh Đức gọi Lan. Chị đến trong vòng hai mươi phút, tóc còn ướt vì rửa mặt vội. Hai người ngồi đọc đến sáng. Lan càng đọc càng run. "Nếu công bố, thầy sẽ đụng cả một đường dây."
"Nếu không công bố, họ sẽ tiếp tục đụng vào bệnh nhân."
Nhưng công bố thế nào là vấn đề. Minh Đức không muốn biến sự thật y khoa thành màn đấu tố cảm tính. Ông liên hệ một luật sư, một nhà báo điều tra từng theo mảng y tế và một bác sĩ kiểm định độc lập. Mỗi người nhận một phần tài liệu, kèm yêu cầu xác minh chéo. Ông không cho phép ai dùng hồ sơ bệnh nhân khi chưa che thông tin cá nhân. Sự thật dù cần phơi bày cũng không được giẫm lên quyền riêng tư của người bệnh.
Trong lúc ấy, Hải tung đòn trước. BV Nhân Dân tổ chức họp báo về "nỗ lực nâng cao y đức", ngầm nói một số cá nhân cũ lợi dụng danh tiếng bệnh viện để kinh doanh riêng. Hải đứng trước logo lớn, giọng đĩnh đạc: "Chúng tôi không dung túng sai phạm, dù người đó từng giữ vị trí cao." Câu nói ấy được nhiều trang đăng lại. Bình luận chia đôi. Có người bênh Minh Đức, có người bắt đầu nghi ngờ.
Minh Đức xem họp báo trong phòng bệnh của một cụ ông sau mổ. Cụ hỏi: "Bác sĩ có tức không?"
"Có."
"Vậy sao bác sĩ còn cười?"
"Vì tức mà mất tay vững thì bệnh nhân thiệt."
Cụ bật cười, rồi nắm tay ông. "Tui không biết giấy tờ ai đúng. Tui chỉ biết ở đây mổ xong không ai hỏi phong bì. Bác sĩ giữ được cái đó là được."
Câu nói của cụ giữ Minh Đức khỏi phản ứng vội. Hai ngày sau, nhà báo điều tra gửi lại bản xác minh đầu tiên: công ty cung cấp vật tư giá cao thuộc về em vợ phó giám đốc; một số bệnh nhân có lời khai về việc bị gợi ý đóng gói dịch vụ; log hệ thống cho thấy tài khoản của Minh Đức được truy cập sau thời điểm ông đã bị thu quyền chuyên môn. Luật sư đề nghị gửi đơn đến Sở Y tế, Thanh tra tỉnh và đồng thời chuẩn bị công bố có kiểm soát.
Khải nhắn thêm một file âm thanh. Trong đó, giọng Hải nói với phòng tài chính: "Đừng để ca nghèo chiếm phòng mổ dịch vụ. Bác sĩ Đức thích làm thánh thì để ông ta ra ngoài làm." Minh Đức nghe đi nghe lại ba lần. Ông không thấy hả hê. Ông thấy buồn. Một bệnh viện được xây để cứu người, nhưng ở đâu đó trong các phòng máy lạnh, bệnh nhân đã bị biến thành hạng ghế.
Đêm trước khi gửi đơn, Minh Đức đứng ở hành lang Viện Minh Đức. Phòng bệnh im, chỉ còn tiếng máy oxy đều đều. Lan bước đến hỏi ông có chắc không. Ông nhìn những người đang ngủ sau cửa kính: bác tài xế, cô công nhân, bé trai mổ ruột thừa, bà mẹ từng bị thuê gây chuyện. "Tôi không chắc mình thắng," ông nói. "Nhưng tôi chắc nếu im, mình thua nghề."
Luật sư cảnh báo Minh Đức rằng khi hồ sơ bung ra, phía bên kia có thể kiện ngược vì tiết lộ bí mật bệnh viện. Ông ngồi nghe, tay đặt trên tập tài liệu dày, rồi hỏi: "Nếu tôi chỉ gửi cơ quan thanh tra và báo chí dùng dữ liệu đã che thông tin, rủi ro còn bao nhiêu?" Luật sư nói vẫn còn, vì người có quyền thường biết biến quy trình thành mê cung. Minh Đức cười mệt: "Tôi từng mổ ổ bụng dính ruột. Mê cung không đáng sợ bằng để nhiễm trùng lan."
Ông chuẩn bị cho khả năng xấu nhất: ủy quyền điều hành tạm thời cho Lan, lập quỹ lương ba tháng cho nhân viên, sao lưu hồ sơ bệnh án của viện. Ông không lãng mạn hóa cuộc chiến. Người muốn sống sạch mà không chuẩn bị gì sẽ dễ bị nghiền nát rồi trở thành câu chuyện cảnh báo cho người khác. Minh Đức muốn nếu mình ngã, viện vẫn đứng.
Trước khi bấm gửi đơn, ông gọi cho Minh An. Cô chỉ nói: "Ba nhớ ăn và nhớ ngủ. Người muốn giữ y đức mà kiệt sức thì cũng thua." Ông bật cười, hứa đại cho con yên tâm. Nhưng sau cuộc gọi, ông thật sự đứng dậy pha một ly sữa nóng. Ông cần còn sức để đi đường dài.
Trước cửa phòng làm việc, Lan dán thêm một tờ giấy nhỏ: mọi hồ sơ gửi đi đều phải có bản sao lưu và người chịu trách nhiệm. Chị nói với Minh Đức rằng sự thật cũng cần được chăm sóc như bệnh nhân: đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm. Ông gật đầu, thấy mình may vì không phải đi một mình.