Chương 6: PGS Mạnh Bị Tước Học Hàm
Bài viết về ghost authorship gây chấn động cộng đồng học thuật Việt Nam.
Bộ Giáo dục và Đào tạo thành lập tổ công tác rà soát — kiểm tra danh mục bài báo quốc tế của PGS Mạnh trong mười năm gần nhất. Kết quả: trong hai mươi ba bài báo quốc tế mà Mạnh đứng tên tác giả chính hoặc đồng tác giả, có mười bốn bài — ông không đóng góp nội dung đáng kể. Nghiên cứu sinh và giảng viên trẻ viết, phân tích, gửi bài — Mạnh chỉ đặt tên.
Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước rà soát hồ sơ phong PGS của Mạnh — trong đó, ba bài báo then chốt dùng để xét duyệt đều là bài "ghost authored."
Quyết định: tước danh hiệu Phó Giáo sư của Trần Quốc Mạnh, cách chức Trưởng khoa, và chuyển sang vị trí giảng viên thường.
Mạnh nhận quyết định trong phòng Trưởng khoa — cái phòng mà mười lăm năm ông ngồi, với bàn gỗ lim, ảnh chụp cùng Bộ trưởng, và tấm bằng PGS đóng khung treo tường.
Ông phải dỡ tấm bằng xuống. Ông phải dọn bàn. Ông phải rời phòng.
Và khi ông bước ra hành lang, sinh viên đứng hai bên — không ai nói gì, không ai cười, không ai hả hê. Chỉ im lặng. Vì sinh viên không ghét thầy — họ chỉ thất vọng. Thất vọng vì người dạy họ về "chính trực" trong học thuật lại là người thiếu chính trực nhất.
Nghiên cứu sinh Đăng — người đã khai báo — tốt nghiệp tiến sĩ sáu tháng sau, với luận án được Hội đồng đánh giá xuất sắc. Bài báo quốc tế của Đăng — bài mà Mạnh muốn đứng tên — được tạp chí Journal of Econometrics chấp nhận, với tên tác giả duy nhất: Nguyễn Hải Đăng.
Đăng gửi tin nhắn cho Châu: "Chị ơi, bài em được đăng rồi. Tên em. Chỉ tên em."
Châu reply: "Đúng rồi. Đó mới là công bằng."