Chương 2: Người Thanh Tra Chỉ Tin Dữ Liệu
Lê Thu Vân không tới phòng khám để xem mạch. Cô tới với một văn bản yêu cầu làm việc, một danh sách phạm vi dữ liệu được phép cung cấp, và một chuyên viên dược cảnh giác đi cùng tên Hoàng Đức. Ông Đức đã ngoài năm mươi, tóc hoa râm, mang theo chiếc cặp da sờn góc và cuốn sổ tay dày cộm.
Vừa ngồi xuống chiếc ghế gỗ trong phòng khám, Thu Vân đã nói ngay: “Tôi cần làm rõ một chuyện trước.”
Hải Bình chờ.
“Tôi không tới đây để chứng minh anh đúng.”
“Tốt.”
“Cũng không phải để chứng minh Sơn Nam sai.”
“Càng tốt.”
Thu Vân hơi nhướng mày. “Tôi đang rà soát xem hệ thống báo cáo tín hiệu an toàn có bị can thiệp hay không.”
“Đó đúng là điều tôi muốn biết.”
Cô mở laptop. Trong cặp không có sáu bộ hồ sơ bệnh nhân in sẵn, cũng không ai mang dữ liệu nhạy cảm đi qua quán cà phê. Đoàn thanh tra đã được bệnh viện cấp quyền truy cập một tập dữ liệu theo yêu cầu chính thức. Trong bốn tháng, họ thấy mười một báo cáo ADR liên quan tới Lipozen-SN. Bốn báo cáo bị đóng vì “không liên quan”, ba báo cáo bị đánh dấu trùng, hai báo cáo thiếu dữ liệu theo dõi, một báo cáo, của Hải Bình, bị hủy, và chỉ còn một báo cáo đang mở.
“Mười một chưa có nghĩa là thuốc gây hại,” ông Đức nói, lật sổ. “Phải xem bệnh nền, thuốc dùng kèm, thời điểm khởi phát, diễn biến sau xử trí và nhiều thứ khác nữa.”
“Tôi biết,” Hải Bình gật đầu.
Thu Vân nhìn anh. “Ngoài email, anh còn gì?”
Hải Bình đưa ra mã biên nhận ADR, email hỏi ban an toàn người bệnh, phiếu hỗ trợ kỹ thuật báo việc trạng thái bị đổi, và bản ghi chép về cuộc họp anh tự viết ngay sau khi ra khỏi phòng.
“Bản ghi này có chữ ký của ai khác không?”
“Không.”
“Vậy nó chỉ là ghi chép cá nhân.”
“Đúng.”
“Không đủ để chứng minh phó giám đốc đã nói những câu đó.”
“Cũng đúng.”
Thu Vân hơi khựng lại. “Anh không định cãi à?”
“Tôi muốn tách bạch thứ tôi nhớ với thứ hệ thống có thể xác nhận.”
Ông Đức cười nhẹ, gấp sổ lại. “Ít ra chúng ta không mất cả buổi sáng để cãi nhau về tiêu chuẩn chứng cứ.”
Họ kiểm tra mã ADR. Biên nhận cho thấy báo cáo được tạo từ tài khoản của Hải Bình lúc 14 giờ 12. Một giờ sau, dược sĩ lâm sàng bổ sung dữ liệu xét nghiệm. Ba ngày sau, trạng thái bị đổi sang “trùng lặp”. Người đổi không phải Hải Bình, cũng không phải dược sĩ, mà là tài khoản SafetyAdmin, một tài khoản quản trị dùng chung.
“Ai có quyền dùng tài khoản đó?” Hải Bình hỏi.
“Chúng tôi đang yêu cầu danh sách,” Thu Vân đáp.
Ông Đức chuyển sang dữ liệu cấp phát thuốc. Màn hình không hiện tên bệnh nhân nào, chỉ có số lượt sử dụng theo tháng và số báo cáo trên mỗi một nghìn lượt cấp. Tín hiệu chưa lớn tới mức tự nó đưa ra được kết luận, nhưng tỷ lệ báo cáo cao bất thường so với một số thuốc cùng nhóm tại bệnh viện.
“Cũng có thể vì bệnh viện này báo cáo tích cực hơn,” Hải Bình nói.
“Có thể,” ông Đức đáp. “Hoặc vì lô thuốc này có vấn đề.”
“Cũng có thể.”
“Vậy cần số lô.” Thu Vân ghi lại.
Đúng lúc ấy, cha Hải Bình bưng khay trà vào, đặt xuống ba chiếc chén nhỏ. Thu Vân vội nói: “Cảm ơn bác, nhưng cháu không dùng thuốc Đông y.”
Ông bật cười khà khà. “Trà xanh thôi cháu.”
Thu Vân đỏ mặt. Hải Bình nói, giọng không giấu được chút buồn cười: “Cô không cần tin Đông y mới làm việc được với tôi.”
“Anh cũng không định khuyên tôi nên uống gì à?”
“Không. Tôi còn chưa hỏi cô có bệnh gì.”
Cô nhìn anh, ánh mắt dịu đi một chút. “Trong hồ sơ cũ, anh nói rất nhiều về giới hạn.”
“Vì giới hạn giữ cho người ta khỏi làm quá tay.”
Trước khi khép phần dữ liệu, ông Đức hỏi thêm một câu tưởng rất nhỏ: “Bệnh viện có họp định kỳ về ADR không?” Hải Bình bảo có. “Biên bản đâu?” Những biên bản các quý trước cho thấy Lipozen-SN từng được nhắc tới hai lần vì men gan tăng, nhưng ở mục hành động chỉ ghi vỏn vẹn “theo dõi thêm”. Ghi vậy chưa hẳn là sai. Có điều, không ai được giao nhiệm vụ tổng hợp xu hướng giữa các ca.
“Một hệ thống có thể thu đủ báo cáo mà vẫn không nhìn ra tín hiệu, nếu không ai chịu trách nhiệm ghép chúng lại với nhau,” ông Đức nói. Thu Vân chép nguyên câu ấy vào danh mục kiểm tra.
Cuộc làm việc kéo dài ba tiếng. Trước khi về, Thu Vân nói: “Bệnh viện bảo anh bị đuổi vì truy cập hồ sơ ngoài ca điều trị của mình.”
“Tôi có vào danh sách tổng hợp ADR sau khi ca của ông Minh kết thúc.”
“Anh có quyền làm vậy không?”
“Khi đó tôi là thành viên nhóm an toàn người bệnh trong tháng trực.”
“Có văn bản phân công không?”
“Có.”
“Gửi tôi bản không chứa dữ liệu bệnh nhân.”
“Được.”
Thu Vân đứng dậy, kéo khóa cặp. “Nếu anh vượt quyền thật, việc đó vẫn phải được ghi riêng.”
“Tôi đồng ý.”
“Anh không sợ nó làm xấu hồ sơ của anh?”
Hải Bình nhìn tờ quyết định thôi việc vẫn nằm trên bàn. “Nếu tôi truy cập sai quyền, cứ ghi là tôi sai. Nhưng đừng dùng một sai phạm về truy cập để xóa đi câu hỏi thuốc có tín hiệu hay không.”
Thu Vân gật đầu. “Đó là lý do tôi tới.”
Hai ngày sau, đoàn thanh tra gửi yêu cầu chính thức tới bệnh viện và Sơn Nam Pharma: danh sách các lô Lipozen-SN đã cấp phát, toàn bộ nhật ký truy vết của các báo cáo ADR liên quan, quy trình đóng và hủy báo cáo, cùng hồ sơ trao đổi về an toàn thuốc giữa hãng và bệnh viện. Chưa ai bị điều tra hình sự, chưa ai bị kết luận che giấu. Nhưng câu hỏi đã ra khỏi tay một cá nhân vừa bị đuổi việc, và giờ hệ thống phải tự trả lời.
Hải Bình biết từ đây anh mất quyền điều khiển câu chuyện. Đó lại chính là điều anh muốn. Nếu một vụ việc chỉ sống được khi người tố giác phải liên tục đứng bên cạnh giải thích, thì hồ sơ ấy chưa đủ sạch để chịu nổi một cuộc rà soát thật sự.