Chương 8: Con của chúng ta từ trước khi biết
Một năm sau ngày Nhã An mất, Tống gia không tổ chức lễ lớn. Không phông nền, không bài phát biểu, không quỹ nào mang tên cô. Chỉ có bốn người trong gia đình, Phương Thảo và một bó hoa nhỏ.
Họ tới nơi đặt tro cốt vào buổi sáng. Trời có nắng, hàng cây quanh đó xanh mướt như những gì Nhã An từng tả. Minh Châu mang theo chiếc vòng nhựa màu xanh. Minh Vũ mang cuốn sách Nhã An cho anh mượn mà chưa kịp đòi lại. Quốc Thành cầm một chiếc phong bì. Thục Hà xách theo một hộp đồ ăn.
Phương Thảo liếc nhìn chiếc hộp, hỏi có phải cá hấp không. Thục Hà bật cười, bảo không, rồi mở nắp ra. Là mì cay, cay kém xa mức Nhã An vẫn ăn. “Tôi thử làm theo cách Thảo chỉ.” Thảo bảo An sẽ chê cho mà xem. “Tôi biết.” “Nó sẽ cho thêm ớt.” “Tôi cũng biết.” Đó là một cách nhớ tốt hơn nhiều so với việc nói người đã khuất hoàn hảo: nhớ cả những thứ họ sẽ chê.
Sau gần một năm, hồ sơ đã được bổ sung bằng một quyết định xác nhận quan hệ gia đình, dựa trên chuỗi hồ sơ sinh, giấy giám hộ và các tài liệu liên quan. Không có xét nghiệm ADN, và cũng không cần. Hồ sơ bệnh viện đã ghi một đứa trẻ sinh ra còn sống, giấy bàn giao ghi rõ người nhận, thư của Ngọc Uyên ghi lại toàn bộ quá trình, những người liên quan còn sống đã xác nhận. Và không hề có hồ sơ tử vong nào cho đứa bé mà Quốc Thành và Thục Hà từng được báo là đã chết.
Quốc Thành mở phong bì, bên trong là bản sao giấy tờ vừa hoàn tất. Ông không đặt nó lên bệ thờ, chỉ nói: “Ba mang cho con xem này.” Rồi ông cười buồn. “Mà con đâu có cần.” Phương Thảo khẽ nói: “An từng cần được biết. Nhưng bây giờ, tờ giấy này dành cho những người còn sống.” Quốc Thành gật đầu, gấp nó lại. Ông không biến một tờ giấy thành phần thưởng muộn màng cho người đã mất.
Minh Vũ ngồi xuống chiếc ghế đá. “Anh có chuyện muốn nói.” Minh Châu hỏi nói với chị hay với tụi em. “Cả hai.” Anh nhìn di ảnh. “Hồi mười bảy tuổi, anh từng nói chiếc xe đó là ‘xe nhà tôi’. Anh nhớ rõ lắm. Anh nhớ chị đưa chìa khóa, rồi hôm sau ba mắng chị vì xe bị xước.” Quốc Thành cúi mặt.
“Anh biết lẽ ra phải xin lỗi từ hồi đó,” Minh Vũ nói tiếp. “Nhưng mỗi ngày qua đi, im lặng lại dễ hơn ngày trước. Giống bà nội, chỉ là nhỏ hơn rất nhiều. Một lời sai để lâu không tự nhẹ đi được.” Anh nhìn tấm ảnh của chị. “Anh xin lỗi.” Không ai nói Nhã An đã tha thứ, vì không ai có quyền nói thay cô.
Minh Châu đặt chiếc vòng nhựa cạnh bó hoa một lúc, rồi lại cầm lên. Thục Hà hỏi con không để lại sao. “Không ạ. Cái này là của con với chị.” Cô đeo nó vào cổ tay, dù chiếc vòng đã quá nhỏ, chỉ lồng được qua hai ngón. Rồi cô nhìn di ảnh, giọng không run: “Chị là chị của em trước khi là con ruột của ba mẹ. Và vẫn là chị em, kể cả khi mấy tờ giấy đó chưa bao giờ được tìm thấy.”
Thục Hà quay mặt đi. Minh Châu nói tiếp: “Em xin lỗi vì có những lúc em thích được làm đứa được ưu tiên. Hồi nhỏ em không hiểu, nhưng lớn lên rồi có những lần em hiểu mà vẫn im lặng. Em không nhận tội thay bà nội. Em chỉ nhận phần của em.” Phương Thảo đưa cho cô tờ khăn giấy. Minh Châu nhận lấy, khẽ cảm ơn.
Thục Hà mở hộp mì, hỏi có ai ăn không. Minh Châu bật cười, hỏi ăn ở đây ạ. “Mẹ mang tới rồi mà.” Phương Thảo bảo An mà biết cả nhà đem mì cay tới chỗ này, chắc nó còn thấy hợp lý. Thế là họ ngồi ăn. Mì đã nguội, chẳng ngon lành gì, và Thục Hà tự biết điều đó. Ăn được vài miếng, bà thú nhận mình nấu món này dở thật. “An cũng nấu dở lắm,” Thảo đáp. “Toàn gọi đồ ăn ngoài.” Mọi người cùng cười.
Quốc Thành không cười ngay. Ông nhìn đôi đũa trong tay, rồi nói: “Tôi từng nghĩ mình mất con vào cái ngày nó chết.” Tiếng cười lắng dần. “Không phải. Ngày đó tôi chỉ mất cơ hội cuối cùng. Còn trước đó…” Ông nhìn di ảnh. “Tôi đã mất con nhiều lần khi nó còn sống mà không nhận ra. Mỗi lần nó không kể với tôi chuyện quan trọng. Mỗi lần nó nghĩ phải tự trả tiền vì không muốn thành gánh nặng. Mỗi lần nó về ăn cơm mà không còn coi đó là nhà mình. Tôi vẫn thấy nó ngồi trước mặt, nên cứ tưởng mình chưa mất gì.”
Thục Hà đặt tay lên tay chồng. Bà không nói “đừng tự trách”, vì có những trách nhiệm cần được mang theo đủ lâu thì mới thay đổi được cách người ta sống tiếp. “Tôi cũng vậy,” bà nói. “Tôi đã dùng chữ ‘con nuôi’ quá nhiều lần. Tôi tưởng đó chỉ là một sự thật trên giấy tờ. Không ngờ nó thành cái cân để tôi đo xem mình phải cho con bé bao nhiêu.”
Bà quay sang Minh Châu. “Mẹ sẽ không lấy chuyện biết An là con ruột để nói rằng mẹ đau hơn. Mẹ đau vì An mất. Mẹ hối hận vì cách mẹ đã sống với nó. Hai điều đó là đủ rồi.”
Không có linh hồn Nhã An hiện về để lắng nghe. Không có cơn gió bất chợt làm hoa lay động như một dấu hiệu tha thứ, cũng chẳng có tin nhắn hẹn giờ nào hiện lên đúng ngày giỗ. Người chết vẫn là người chết, và đó là điều câu chuyện này không cho phép Tống gia né tránh.
Sau ngày giỗ, họ trở về nhà, và cuộc sống tiếp diễn theo cách rất ít kịch tính. Quốc Thành bắt đầu trả lời tin nhắn của các con thay vì chỉ đọc. Minh Vũ thôi hẳn những câu đùa về “người nhà” với bất kỳ ai. Minh Châu cất chiếc vòng xanh trong ngăn bàn và đi gặp chuyên gia tâm lý một thời gian, vì cô nhận ra cảm giác tội lỗi không tự biến mất chỉ bằng việc hiểu rằng nó không hoàn toàn thuộc về mình.
Thục Hà thỉnh thoảng gọi cho Phương Thảo, hỏi An có thích thứ này không, thứ kia không. Có lúc Thảo biết, có lúc không. Những khi Thảo không biết, bà tập chấp nhận rằng mình sẽ không bao giờ biết. Đó cũng là một phần của mất mát.
Căn phòng cũ của Nhã An cuối cùng cũng được dọn. Không xóa sạch, cũng không giữ nguyên như một thánh đường. Một số đồ Minh Châu giữ lại, một số trao cho Phương Thảo, một số đem quyên góp. Chiếc bàn học cũ được chuyển sang phòng đọc sách. Chiếc áo len vàng thì Thục Hà cất trong tủ của mình, không phải vì nó quý giá, mà vì bà muốn nhớ con gái mình từng thích một màu mà bà bảo là không hợp.
Cuốn sổ xám được cất cùng lá thư “Không gửi”. Tống gia không công bố nó cho ai. Đó là lời của Nhã An, không phải thứ để chứng minh gia đình đã đau khổ đến nhường nào.
Nhiều năm sau, khi kể về Nhã An, câu chuyện của họ không còn bắt đầu bằng “Ngày trước nhà tôi có nhận nuôi một cô bé…”, cũng không bắt đầu bằng “Chúng tôi có một đứa con gái ruột bị thất lạc…”. Họ chỉ nói: “Nhã An là con gái lớn của chúng tôi.” Rồi nếu cần, họ mới kể phần còn lại.
Bởi họ biết Nhã An là con ruột sau khi cô đã chết. Nhưng điều họ phải mất lâu hơn nhiều mới học được là: cô đã là con của họ từ khi còn sống, kể cả lúc họ chưa hề biết điều đó.