Chương 2: Bảy Trăm Ba Mươi Đêm

Tài dùng bảy triệu rưỡi mua một chiếc laptop Dell cũ đời 2018 từ tiệm máy tính ở phố Trần Phú. Màn hình có một vệt sáng ở góc trái, pin chỉ trụ được hai tiếng, nhưng chạy được AutoCAD bản crack — và đó là tất cả những gì anh cần.

Ba triệu tám còn lại chia làm ba: tiền trọ một tháng, tiền ăn hai tuần, và một thẻ wifi tháng năm mươi ngàn.

Ban ngày, Tài đi phụ hồ cho một đội thợ nhỏ ở huyện Nghi Lộc — không phải đội của Mạnh, mà của một ông chủ thầu già tên Sáu, chuyên xây nhà cấp bốn. Lương trăm rưỡi ngàn một ngày, đủ sống nhưng không đủ để tiết kiệm.

Ban đêm, Tài học.

Chín giờ tối, sau khi tắm rửa, Tài mở laptop trên chiếc bàn nhựa kê sát giường. YouTube: MIT OpenCourseWare — "Introduction to Architecture" — giáo sư người Mỹ giảng bằng tiếng Anh, Tài bật phụ đề tự động rồi dùng Google Translate dịch từng đoạn. Một bài giảng bốn mươi lăm phút, Tài mất ba tiếng để hiểu.

Tuần đầu tiên, anh không hiểu gì cả.

Tuần thứ hai, anh hiểu tại sao mái nhà phải có độ dốc nhất định để thoát nước.

Tuần thứ ba, anh nhận ra: mười bốn năm xây nhà đã dạy anh tám mươi phần trăm kiến thức thực hành. Thứ anh thiếu là hai mươi phần trăm lý thuyết — tải trọng, kết cấu, tỷ lệ vàng, nguyên lý thẩm mỹ.

Và AutoCAD.

AutoCAD là cơn ác mộng. Giao diện tiếng Anh, phím tắt phức tạp, bàn tay chai sạn quen cầm bay bây giờ phải cầm chuột kéo từng đường thẳng trên màn hình. Ngón tay Tài to gấp rưỡi ngón tay bình thường — hai ngón liên tục bấm nhầm phím.

Đêm thứ mười hai, hai giờ sáng, Tài vẽ xong bản vẽ đầu tiên trên AutoCAD — mặt bằng một ngôi nhà cấp bốn, ba phòng, giống hệt nhà mẹ ở Quỳnh Lưu. Anh in ra ở quán photocopy đầu ngõ sáng hôm sau, mang vào công trường, lén đưa cho ông Sáu.

Ông Sáu nhìn bản vẽ, nheo mắt. "Mày vẽ à?"

"Dạ."

"Vẽ được." Ông Sáu gật. "Nhưng kết cấu móng sai. Đất Quỳnh Lưu nhiều cát, mày phải đổ móng băng, không phải móng đơn."

Tài về, sửa. Đêm đó anh tra thêm sáu tiếng về các loại móng nhà.

Tháng thứ ba, Tài tìm được kênh YouTube về kiến trúc sư Nhật Bản Tadao Ando — người không có bằng kiến trúc sư chính quy, tự học, trở thành huyền thoại. Anh xem đi xem lại bộ phim tài liệu về Ando mười một lần.

Tài viết lên mảnh giấy dán trên tường phòng trọ, ngay cạnh bản vẽ đầu tiên: "Kiến trúc là hiểu ánh sáng, hiểu gió, hiểu cách con người sống trong không gian."

Tháng thứ năm, Tài đã vẽ được mười bảy bản vẽ — từ nhà cấp bốn đến nhà hai tầng, từ nhà ống phố thị đến nhà vườn nông thôn. Anh mượn sách ở thư viện tỉnh Nghệ An — sách kiến trúc nhà ở nông thôn, cơ học kết cấu cơ bản, và một cuốn cũ mèm về mỹ thuật kiến trúc, bìa đã bong.

Mỗi cuốn, anh đọc ba lần. Lần một đọc lướt. Lần hai gạch chân. Lần ba chép tay những đoạn quan trọng vào một cuốn sổ bìa cứng màu nâu — cuốn sổ mà sau này anh gọi là "sổ xây".

Tháng thứ tám. Một đêm mưa, hai giờ sáng, Tài ngồi trước laptop, mắt cay vì thiếu ngủ. Lưng đau. Ngón tay mỏi. Bản vẽ trên màn hình là ngôi nhà thứ hai mươi ba — và anh biết nó vẫn chưa đủ tốt.

Anh gục đầu xuống bàn. Mùi nhựa laptop nóng xộc vào mũi.

Mày là thợ xây, biết gì?

Giọng Mạnh vọng lại trong đầu, rõ như đứng ngay sau lưng.

Tài muốn tắt máy. Muốn ngủ. Muốn thôi không cố nữa. Mười bốn năm cầm bay, giờ ngồi cầm chuột — có khi nào anh đang tự lừa mình?

Điện thoại rung. Tin nhắn của mẹ, gửi lúc mười giờ tối nhưng anh giờ mới thấy: "Con ơi, mẹ biết con đang cố. Xây nhà giống cấy lúa — phải đợi, phải chăm, không được vội. Mẹ đợi con."

Tài đọc tin nhắn hai lần. Rồi ngồi thẳng lưng, dù lưng đau. Mở lại bản vẽ thứ hai mươi ba.

Sửa móng. Sửa mái. Thêm cửa sổ hướng đông để đón nắng sáng. Bỏ bớt một bức tường ngăn để phòng khách thông thoáng hơn.

Bốn giờ sáng, bản vẽ xong. Tài nhìn nó — và lần đầu tiên trong tám tháng, anh nghĩ: ngôi nhà này đẹp.

Hai năm.

Bảy trăm ba mươi đêm. Bốn mươi sáu bản vẽ. Ba cuốn "sổ xây" viết kín. AutoCAD từ crack lên bản student miễn phí. YouTube từ MIT mở rộng sang ArchDaily, Dezeen, kênh kiến trúc nông thôn Nhật Bản.

Ngày Tài vẽ xong bản vẽ thứ bốn mươi sáu — ngôi nhà một tầng ba phòng, sân trước trồng rau, mái ngói Nghệ An truyền thống nhưng kết cấu chịu lực hiện đại — anh nhìn bản vẽ và biết: đây không phải bản tập. Đây là bản thật.

Anh gọi điện cho mẹ.

"Mẹ ơi, con sẽ xây nhà mới cho mẹ. Con tự thiết kế."

Đầu dây bên kia im lặng ba giây. Rồi tiếng mẹ, hơi khàn: "Con ơi, mẹ ở nhà cũ quen rồi."

"Mẹ ở nhà cũ vì mẹ chưa có nhà mới. Con sẽ xây cho mẹ — và đây sẽ là ngôi nhà con xây cho chính mình, lần đầu tiên."