Chương 9: Công Ty Kiến Trúc Đình Tài

Sau biệt thự ông Phong, đơn hàng đổ về. Mười hai đơn thiết kế trong ba tháng — từ nông dân, công nhân, giáo viên, cả bác sĩ trạm y tế xã.

Tài không thể tự xây hết. Anh cần một đội.

Ông Phong gợi ý: "Tài, lập công ty đi. Tôi góp vốn."

"Chú ơi, em là thợ xây, em không biết kinh doanh."

"Tài biết xây nhà. Kinh doanh là xây một thứ khác — xây tổ chức. Nguyên lý giống nhau: móng phải chắc, tường phải thẳng, mái phải kín."

Tháng ba, Công ty trách nhiệm hữu hạn Kiến trúc Đình Tài được thành lập. Ông Phong góp vốn sáu mươi phần trăm, Tài bốn mươi phần trăm. Giám đốc: Nguyễn Đình Tài.

Văn phòng: tầng hai nhà mẹ Tài ở Quỳnh Lưu — phòng Tài tự xây thêm khi nâng tầng nhà mẹ.

Kiến trúc sư chủ trì: Nguyễn Thị Mai — không phải nhân viên, mà đối tác. Mai đồng ý với điều kiện: cô có quyền từ chối ký bất kỳ bản vẽ nào không đạt quy chuẩn, không cần giải thích.

"Tên tôi trên giấy. Tôi chịu trách nhiệm. Không ai được ép tôi ký," Mai nói trong buổi họp đầu. Tài gật, không tranh cãi.

Mô hình đơn giản: thiết kế miễn phí cho ngân sách dưới năm trăm triệu, thu phí cho ngân sách lớn hơn — nhưng phí chỉ bằng một phần ba thị trường. Lợi nhuận đến từ thi công — Tài tự quản lý đội thợ, mua vật liệu trực tiếp, cắt bỏ lớp trung gian.

Năm đầu: hai mươi ngôi nhà.

Và tin xấu cho Mạnh đến nhanh hơn dự kiến.

Bà cụ mẹ ông Hoàng — người té cầu thang ba năm trước — đã hồi phục. Nhưng con trai bà không quên. Ông Hoàng thuê luật sư kiện chủ thầu Trần Đức Mạnh vì thi công không đảm bảo an toàn — bậc cầu thang hẹp hơn tiêu chuẩn, không có tay vịn đúng quy cách.

Tòa án nhân dân thành phố Vinh xử sơ thẩm vào tháng sáu.

Bằng chứng then chốt: biên bản nghiệm thu công trình — Mạnh ký nhận thi công đúng bản vẽ, nhưng khi đo thực tế, bậc thang chỉ rộng mười lăm phân thay vì hai mươi phân trên bản vẽ gốc. Mạnh đã tự ý thu hẹp cầu thang để tiết kiệm vật liệu.

Mạnh thua kiện. Bồi thường ba trăm triệu tiền thuốc men và tổn thất tinh thần cho bà cụ.

Tin đó lan khắp thành phố Vinh trong một tuần. Ba chủ đầu tư lớn nhất của Mạnh — đang xây dự án nhà liền kề — dừng hợp đồng. Lý do: "mất uy tín, lo ngại chất lượng thi công".

Fortuner trắng của Mạnh không còn đỗ ở công trường nào trong thành phố nữa.

Và Bảo cũng không yên.

Sau khi mất ba khách hàng, Bảo cố gỡ bằng cách hạ giá thiết kế — từ năm mươi triệu xuống ba mươi triệu. Nhưng hạ giá không cứu được chất lượng — thợ xây vẫn thi công sai bản vẽ, vì bản vẽ của Bảo đẹp trên giấy nhưng khó xây.

Một tối, Mai gửi tin nhắn cho Tài: "Bảo vừa đăng bài mới. Anh xem không?"

Tài mở Facebook. Bài đăng của Bảo — dài, cay đắng: "Tôi tốt nghiệp năm năm đại học, thực tập hai năm, hành nghề mười năm. Giờ thua một thợ xây. Không phải thua vì anh ta giỏi hơn — mà thua vì xã hội thích câu chuyện đẹp hơn sản phẩm đẹp."

Dưới bài đăng, có một bình luận từ ông Phong — bằng tiếng Việt, ngắn gọn: "Anh Bảo, tôi là chủ đầu tư biệt thự mà Tài xây. Tôi mời anh đến xem nhà bất cứ lúc nào. Nếu anh chỉ ra được một lỗi kết cấu, tôi trả anh năm mươi triệu. Nếu không — xin anh ngừng nói nhà anh ta xây không đẹp."

Bình luận đó có tám trăm lượt thích.

Bảo không trả lời. Và không đến xem nhà.

Tháng mười, Tài nhận email từ Hội Kiến trúc sư Việt Nam.

Anh đọc hai lần, vì nghĩ mình hiểu sai:

"Kính gửi ông Nguyễn Đình Tài. Hội Kiến trúc sư Việt Nam trân trọng mời ông tham gia Hội nghị Kiến trúc Nông thôn Việt Nam lần thứ V, tổ chức tại Hà Nội. Ông được đề cử trình bày tham luận chủ đề 'Kiến trúc nông thôn — từ thực tiễn đến thiết kế' và là ứng viên Giải thưởng Kiến trúc sư Cộng đồng."

Tài gọi cho Mai.

"Chị Mai, họ mời em phát biểu ở hội nghị. Nhưng em không phải kiến trúc sư."

"Đọc dòng cuối đi."

"Giải thưởng Kiến trúc sư Cộng đồng được trao cho cá nhân có đóng góp xuất sắc trong kiến trúc phục vụ cộng đồng, không giới hạn bằng cấp."

"Không giới hạn bằng cấp," Mai nhắc lại. Giọng cô nhẹ hơn bình thường. "Họ mời anh vì nhà anh xây, không phải vì bằng anh có."

Im lặng ba giây.

"Tài."

"Dạ?"

"Đi hội nghị, tôi đi cùng. Không phải vì anh cần — mà vì tôi muốn."