Chương 1: Thợ Xây Mặt Đen

Bốn giờ rưỡi sáng, chuông điện thoại đổ.

Nguyễn Đình Tài mở mắt trong phòng trọ mười hai mét vuông ở ngoại ô TP Vinh. Trần nhà ẩm mốc, quạt trần rung lắc, mùi xi măng vẫn bám trên tay dù đã tắm ba lần tối qua. Anh tắt chuông, ngồi dậy, lưng nhói một phát từ xương cùng lên tới gáy — cái đau quen thuộc từ năm hai mươi lăm tuổi, năm anh vác một lúc hai bao xi măng năm mươi ký lên tầng ba vì thiếu người.

Ba mươi tuổi. Mười bốn năm cầm bay.

Tài rửa mặt bằng nước lạnh, mặc áo thun cũ đã ngả vàng, xỏ đôi dép tổ ong mòn gót. Gương phòng tắm soi lại một khuôn mặt đen sạm — không phải đen di truyền, mà đen vì mười bốn mùa hè dưới nắng Nghệ An, loại nắng bốn mươi độ chiếu thẳng xuống đỉnh đầu từ sáng tới chiều.

Sáu giờ, Tài có mặt tại công trường biệt thự ông Nguyễn Văn Hoàng — đại gia bất động sản TP Vinh, căn biệt thự ba tầng ở khu đô thị mới, tổng vốn bảy tỷ. Công trường đang giai đoạn hoàn thiện nội thất.

Chủ thầu Trần Đức Mạnh đến lúc chín giờ — như mọi ngày. Fortuner trắng đỗ ngoài cổng, Mạnh bước xuống, bụng phệ, kính râm, tay cầm trà sữa. Bốn mươi lăm tuổi, chưa bao giờ tự tay trộn một mẻ vữa, nhưng biết cách trúng thầu nhờ nhậu đúng người.

"Mạnh ơi, xong tầng hai chưa?" — Mạnh gọi thợ bằng tên, nhưng thợ phải gọi Mạnh bằng "anh".

"Dạ, gần xong," Tài đáp. Rồi ngập ngừng. "Anh ơi, em muốn nói về cầu thang."

Mạnh liếc, không bỏ kính.

Tài mở bản vẽ — tờ A3 đã nhàu vì bụi — chỉ vào cầu thang xoắn từ tầng một lên tầng hai. "Bậc thang rộng có mười lăm phân, tiêu chuẩn tối thiểu là hai mươi lăm. Góc cua sáu mươi độ — quá gấp. Người già bước lên sẽ không đủ chỗ đặt cả bàn chân."

"Rồi sao?"

"Mẹ ông Hoàng bảy mươi hai tuổi, anh. Bà sống ở tầng hai. Em đề nghị nới rộng bậc thang, giảm góc cua xuống bốn mươi lăm độ. Chi phí thêm khoảng hai mươi triệu."

Mạnh hạ kính, nhìn Tài như nhìn một con kiến vừa bò lên giày. "Mày là thợ xây, Tài. Biết gì mà đòi sửa bản vẽ? Kiến trúc sư thiết kế, kỹ sư ký, chủ đầu tư duyệt. Mày cầm bay, trộn vữa, xây cho đúng. Hết."

"Nhưng anh, nếu bà cụ té—"

"Té thì bảo hiểm lo. Mày lo phần mày."

Tài đứng giữa công trường, tay vẫn cầm bản vẽ, miệng mím chặt. Mười hai người thợ khác im lặng — ai cũng nghe, không ai lên tiếng. Ở công trường, thợ xây không có quyền ý kiến. Đó là luật bất thành văn.

Anh gấp bản vẽ, nhét vào túi sau, và tiếp tục xây.

Ba tháng sau.

Tài đang trộn vữa ở một công trình khác thì điện thoại rung. Số lạ.

"Tài hả? Mạnh đây."

Giọng Mạnh khác hẳn — không còn cái giọng chủ thầu ra lệnh. Có cái gì đó run trong thanh âm.

"Mẹ ông Hoàng té cầu thang. Gãy xương cẳng tay phải, nứt xương chậu, đang nằm Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An."

Tài không nói gì. Tay cầm bay buông thõng, vữa rơi xuống đất, bắn lên ống quần.

"Ông Hoàng đòi kiện," Mạnh nói tiếp, giọng nhanh hơn. "Tao đang cần xác nhận — thi công đúng bản vẽ, không có lỗi thợ. Mày ký xác nhận cho tao."

"Anh muốn em ký cái gì?"

"Ký xác nhận thi công đúng thiết kế. Lỗi do kiến trúc sư, không phải lỗi thầu."

"Anh ơi, em có nói với anh. Em nói bậc thang hẹp. Em nói—"

"Mày nói cái gì? Mày có bằng không? Mày có giấy tờ gì không? Mày nói bằng mồm thì ai tin?" Giọng Mạnh bắt đầu gắt. "Ký đi. Ký xong tao cho mày làm công trình sau. Không ký — ra khỏi danh sách thợ của tao."

Tài nhắm mắt. Mùi vữa trộn dở xộc vào mũi. Tiếng máy trộn bê tông vẫn ầm ầm phía sau.

"Em không ký."

Im lặng ba giây.

"Vậy thì mày cút. Từ giờ, tao nói với tất cả chủ thầu ở Vinh: thằng Tài thợ xây — thi công sai, bà cụ gãy tay. Mày hết đường làm ở thành phố này."

Tiếng cúp máy.

Tài đứng giữa công trường, điện thoại áp bên tai, tay kia vẫn cầm bay. Mười hai năm làm thợ cho Mạnh. Mười hai năm xây nhà cho người ta mà không bao giờ được xây cho mình.

Tối hôm đó, Tài về phòng trọ, mở điện thoại. Ba cuộc gọi nhỡ từ ba chủ thầu quen — tất cả đều nhắn tin giống nhau: "Tài ơi, anh nghe nói chuyện ở công trình ông Hoàng. Thông cảm, đợt này anh không nhận thợ mới."

Mạnh đã gọi hết.

Tài ngồi trên giường, nhìn bàn tay chai sạn của mình. Mười bốn năm — và bây giờ anh không có việc, không có tiếng, không có gì ngoài một đôi tay biết xây nhà nhưng không ai cho xây.

Anh mở ví: còn mười một triệu ba trăm ngàn.

Rồi anh mở YouTube — không phải để giải trí. Anh gõ vào thanh tìm kiếm: "how to design a house."