Chương 4: Cô Kiến Trúc Sư Không Có Khách

Sau bài đăng của ông Hùng, tin đồn lan khắp huyện Quỳnh Lưu trong một tuần, rồi ra cả thành phố Vinh trong tháng.

Khách đầu tiên đến gõ cửa nhà mẹ Tài vào một buổi sáng chủ nhật — ông Phan Văn Thọ, năm mươi lăm tuổi, nông dân, tay vẫn còn vết phèn từ ruộng lúa.

"Tài ơi, tao muốn xây nhà cho con trai cưới vợ. Vốn xây ba trăm triệu — kể cả đất. Kiến trúc sư ngoài Vinh đòi phí thiết kế năm mươi triệu, chưa kể xây."

"Bác Thọ muốn nhà kiểu gì?"

"Tao muốn nhà đẹp, chắc, và vừa đủ cho vợ chồng nó với đứa cháu sau này. Tao không cần biệt thự. Tao cần nhà — mà nhà nào nhìn vào cũng biết là có tâm."

Tài gật. "Em thiết kế miễn phí, bác. Em chỉ lấy tiền vật liệu và công thợ."

Ba tháng rưỡi xây. Ngày hoàn thành, ông Thọ đứng trước nhà, tay chống nạnh, miệng há ra.

"Đẹp hơn nhà năm trăm triệu ngoài phố."

Trong ba tháng tiếp theo, Tài nhận thêm bốn đơn — tất cả từ nông dân và công nhân Quỳnh Lưu. Tài thiết kế miễn phí, lấy công xây, và bắt đầu có thu nhập ổn định — gấp đôi lúc đi phụ hồ.

Nhưng tiếng lành thì đồn xa, mà tiếng thị phi cũng đồn không kém.

Một buổi chiều, Tài đang ngồi ở quán cà phê gần thư viện tỉnh, vẽ bản vẽ trên laptop, thì có người kéo ghế ngồi đối diện.

Không phải đàn ông.

Nguyễn Thị Mai — hai mươi tám tuổi, tóc buộc đuôi ngựa, áo sơ mi xanh nhạt xắn tay, tay cầm cốc cà phê đen. Không son, không trang điểm, nhưng đôi mắt sắc lẹm — đôi mắt của người quen đọc bản vẽ.

"Anh là Tài? Thợ xây tự thiết kế nhà?" Giọng thẳng, không rào đón.

"Dạ. Chị là?"

"Nguyễn Thị Mai. Kiến trúc sư. Tốt nghiệp Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh, về quê mở văn phòng hai năm nay. Không có khách."

Tài nhìn Mai, không nói.

"Tôi thấy bài đăng trên Facebook, rồi đi xem nhà mẹ anh, nhà ông Thọ. Đẹp thật." Mai đặt cốc cà phê xuống, nghiêng đầu. "Nhưng tôi có câu hỏi: anh tính kết cấu mái ngói nhà ông Thọ bằng cách nào? Tải trọng gió vùng bốn — Quỳnh Lưu nằm trong vùng bão — anh xử lý giằng mái ra sao?"

Câu hỏi kỹ thuật. Không phải loại câu hỏi mà nông dân hay hàng xóm đặt ra.

Tài mở laptop, tìm file bản vẽ nhà ông Thọ. "Giằng mái em dùng thép hình chữ L, hàn vào xà gồ, neo vào giằng tường. Khoảng cách giằng một mét hai, đúng tiêu chuẩn vùng gió bốn. Em tra bảng tải trọng trong Tiêu chuẩn Việt Nam 2737."

Mai nhìn bản vẽ, ngón tay lướt trên màn hình. Im lặng ba mươi giây.

"Giằng đúng. Nhưng bản vẽ này thiếu mặt cắt chi tiết nút liên kết mái — nếu thanh tra xây dựng kiểm tra, anh không có hồ sơ kỹ thuật để trình."

"Vì em không cần trình. Nhà cấp bốn dưới ba tầng, dưới hai trăm năm mươi mét vuông — không bắt buộc phải có chứng chỉ thiết kế."

Mai ngước lên. "Anh tra luật rồi?"

"Điều 148, khoản 2, Luật Xây dựng 2014."

Lần đầu tiên trong cuộc nói chuyện, Mai cười — nụ cười nhỏ, góc miệng hơi nhếch, nhưng mắt sáng lên.

"Thợ xây mà thuộc luật. Hay."

"Thợ xây mà không biết luật thì sớm muộn cũng bị đuổi khỏi công trường." Tài nói, giọng bình thản. "Em đã bị một lần rồi."

Họ ngồi nói chuyện hai tiếng.

Mai kể: hai năm mở văn phòng kiến trúc ở thành phố Vinh, tổng cộng nhận được ba đơn thiết kế — hai đơn khách hủy giữa chừng vì "đắt quá", một đơn xong nhưng thợ xây thi công sai bản vẽ đến mức Mai không dám nhận là mình thiết kế.

"Kiến trúc sư thành phố thì đông quá, cạnh tranh giá. Còn nông dân thì không đủ tiền thuê kiến trúc sư. Tôi kẹt giữa hai cái không — không đủ rẻ cho nông dân, không đủ tiếng cho thành phố."

"Vậy chị biết cảm giác không ai cho mình làm," Tài nói.

Mai im lặng. Rồi gật.

"Tôi đến đây không phải vì tò mò, Tài. Tôi đến vì tôi muốn biết anh thật hay giả. Nếu anh giả — thợ xây vẽ bừa, nguy hiểm cho người ở — tôi sẽ là người đầu tiên báo Sở Xây dựng."

"Chị cứ kiểm tra."

"Tôi sẽ." Mai lấy từ túi ra một cuốn sổ, mở trang mới. "Đây là điều kiện: tôi kiểm tra toàn bộ bản vẽ anh đã vẽ — tất cả bốn mươi sáu bản. Nếu có sai sót kết cấu nghiêm trọng ở bất kỳ bản nào, anh phải dừng nhận khách cho đến khi sửa xong."

"Và nếu không sai?"

Mai gấp sổ. "Nếu không sai, tôi sẽ nói chuyện tiếp."

Tài nhìn Mai — đôi mắt sắc, cái cách cô cầm bút ghi chú, cái cách cô hỏi thẳng không vòng vo. Lần đầu tiên trong đời, có một kiến trúc sư nhìn bản vẽ của anh không phải để chê, mà để kiểm chứng.

"Chị kiểm tra đi. Em gửi file tối nay."