Chương 10: Bình Minh Trên Công Trường

Hội nghị Kiến trúc Nông thôn Việt Nam — khách sạn Melia Hanoi, phòng hội nghị tầng ba, hai trăm ghế.

Tài mặc áo sơ mi trắng — chiếc áo sơ mi duy nhất anh có, mua ở chợ Vinh — và quần tây đen. Tay anh vẫn chai sạn, móng tay vẫn có vết xi măng mà không cách nào rửa sạch.

Mai ngồi hàng hai, cạnh ông Phong. Cô mặc áo dài trắng — lần đầu tiên Tài thấy cô mặc gì khác ngoài áo sơ mi xắn tay.

Tài là diễn giả thứ tư — sau ba kiến trúc sư có bằng tiến sĩ.

Anh bước lên bục. Chân hơi cứng. Tay cầm micro, mồ hôi thấm lòng bàn tay.

Anh nhìn xuống — hai trăm đôi mắt. Một vài cặp mắt ở góc phải, hàng ba — anh nhận ra: Phạm Quốc Bảo, ngồi khoanh tay.

Tài hít vào. Rồi bắt đầu — không phải bằng bài phát biểu soạn sẵn:

"Tôi là thợ xây. Mười bốn năm cầm bay. Da tôi đen vì nắng, lưng tôi đau vì vác, tay tôi chai vì gạch. Tôi không có bằng kiến trúc sư. Tôi tự học bằng YouTube và sách thư viện."

Anh bấm slide — ảnh nhà ông Thọ, nhà bà Hoa, nhà thầy giáo ở Yên Thành. Những ngôi nhà ngân sách dưới năm trăm triệu.

"Những ngôi nhà này — là phân khúc mà kiến trúc sư thành phố không phục vụ. Phí thiết kế tối thiểu năm mươi triệu — bằng một phần năm ngân sách xây nhà. Nông dân không đủ tiền thuê kiến trúc sư — nên họ tự xây, không kết cấu, không thẩm mỹ, không an toàn."

Slide cuối: biệt thự ông Phong — Indochine, cột gỗ lim, mái ngói đỏ.

"Tôi không đến đây để nói kiến trúc sư sai. Tôi đến đây để nói: có hàng triệu gia đình nông thôn cần nhà đẹp, nhà an toàn — và không ai giúp họ. Tôi là thợ xây. Tôi xây."

Ngắn. Không thuyết giáo. Chỉ sự thật.

Im lặng bốn giây. Rồi vỗ tay — từ lẻ tẻ đến đồng loạt. Hai trăm người đứng dậy.

Tài nhìn xuống hàng ba. Bảo vẫn ngồi. Không vỗ tay. Nhưng tay Bảo bấu chặt mép ghế, đốt ngón trắng bệch.

Sau lễ trao giải — cúp pha lê nhỏ, khắc tên Nguyễn Đình Tài — một giáo sư kiến trúc người Nhật bước đến bắt tay.

"Ông Tài, câu chuyện của ông giống Tadao Ando — nhưng Ando xây cho người giàu. Ông xây cho nông dân. Đó còn khó hơn."

"Cảm ơn giáo sư. Nhưng tôi không phải Ando. Tôi là thợ xây."

Bảo rời hội nghị sớm. Anh ta đi bộ ra Hồ Hoàn Kiếm, ngồi trên ghế đá dưới gốc liễu. Điện thoại rung — tin nhắn từ khách hàng cuối cùng: "Bảo ơi, anh xem video thằng Tài chưa? Anh thiết kế cho tôi xong chưa? Nếu chưa thì cho tôi hủy, tôi muốn hỏi bên Đình Tài."

Bảo tắt điện thoại. Ngón tay run.

Mười năm hành nghề. Hai mươi ba công trình. Không có công trình nào lên VnExpress. Không có khách hàng nào đứng trước nhà mười phút vì đẹp quá không nói nên lời.

Bảo nhìn mặt hồ. Mắt đỏ — không phải vì giận. Vì lần đầu tiên, anh ta nhìn thấy sự thật: bằng cấp không phải là tài năng. Và cái mà Tài có — cái khả năng biến bản vẽ thành ngôi nhà sống được, thở được — là thứ mà năm năm đại học không dạy.

Trên chuyến xe khách Hà Nội — thành phố Vinh, Tài ngồi ghế cửa sổ, cúp pha lê để trong ba lô.

Mai ngồi ghế bên cạnh. Mười hai tiếng đường dài. Cô đọc sách — cuốn sách kiến trúc Nhật Bản, loại bìa cứng.

"Tài."

"Dạ?"

Mai gấp sách, nhìn ra cửa sổ. Cánh đồng chạy ngoài kính, xanh mướt.

"Ngày đầu tiên tôi gặp anh, tôi nghĩ anh là thợ xây giỏi. Ngày tôi kiểm tra bản vẽ, tôi nghĩ anh là kiến trúc sư chưa có bằng. Ngày tôi ký bản vẽ biệt thự, tôi nghĩ anh là đối tác."

"Giờ chị nghĩ gì?"

Mai quay lại nhìn Tài. Đôi mắt sắc — nhưng lần này, trong đáy mắt có thứ gì mềm hơn, ấm hơn.

"Giờ tôi nghĩ... tôi muốn xây nhà cùng anh. Không phải vì công ty. Vì tôi."

Im lặng.

Tài nhìn Mai — mái tóc buộc đuôi ngựa, bàn tay nhỏ cầm sách, ngón tay vẫn còn vết mực từ cuốn sổ ghi chú. Hai năm làm việc cùng nhau — hai năm cô kiểm tra bản vẽ, cô ra công trường, cô đứng cạnh anh trước Sở Xây dựng và nói: "Tôi bảo vệ bản vẽ tôi ký."

"Chị Mai."

"Gì?"

"Em cũng muốn."

Mai cười — nụ cười nhỏ, góc miệng hơi nhếch. Rồi cô mở sách ra đọc tiếp, như chưa có gì xảy ra. Nhưng vai cô nghiêng nhẹ sang phía Tài — chỉ vài phân, đủ để hai cánh tay chạm nhau qua lớp vải áo.

Năm giờ sáng hôm sau, Tài có mặt ở công trường — ngôi nhà thứ sáu mươi. Tay cầm bản vẽ, mắt nhìn khung thép.

Da vẫn đen. Tay vẫn chai. Lưng vẫn đau.

Nhưng trên bàn tay chai sạn cầm bản vẽ, có một thứ mà mười bốn năm trước không có: đường nét do anh vẽ, ngôi nhà do anh thiết kế, cuộc đời do anh quyết định.

Mặt trời mọc trên cánh đồng Nghệ An. Ánh vàng rải trên những ngôi nhà mới — mái ngói đỏ, sân vườn xanh, cầu thang rộng.

Nguyễn Đình Tài — thợ xây mặt đen, kiến trúc sư tự học — cầm bay, và tiếp tục xây.

Vì mỗi viên gạch anh đặt — từ viên đầu tiên năm mười sáu tuổi đến viên hôm nay — đều nói cùng một câu:

Tôi ở đây. Tôi đứng vững. Và tôi sẽ không sập.