Chương 12: Nữ quan trị tâm
Ba tháng sau, cánh cổng lãnh cung cũ được mở ra, nhưng không phải để đón thêm người. Hồ sơ của từng người từng bị giam ở đó được đem ra xét lại, từng trường hợp một. Không phải ai cũng được tuyên vô tội hoàn toàn. Có người thật sự từng vi phạm cung quy, có người từng rơi vào trạng thái hoảng loạn cần được chữa trị, có người nhớ sai một phần câu chuyện của mình. Nhưng những điều ấy không còn bị dùng làm lý do để gạt bỏ mọi lời họ nói.
Phan nữ quan được khôi phục một phần danh dự sau khi sổ kho xác nhận nhiều khoản gạo quả thật từng bị sửa. Bà không muốn quay lại làm việc. “Ta già rồi,” bà nói, đôi mắt mờ đục nhìn ra khoảng sân. “Cho ta về quê.” Triều đình cấp cho bà một khoản bồi hoàn tương ứng với những tháng ngày bị giam oan.
Liễu thị cũng không xin phục vị. Nàng muốn rời cung, cùng em gái mở một quán trà nhỏ. Tiểu Chỉ, người cung nữ câm, được đưa ra khỏi lãnh cung, sang làm việc ở kho may. Ở đó, những gì nàng viết ra được công nhận như lời khai của bất kỳ ai, không còn bị coi nhẹ chỉ vì nàng không nói được.
A Mộc trở lại Thượng Dược cục, nhưng không còn làm người nghiền thuốc như trước. Bà được giao chức nữ quan kiểm sổ. Quy định mới yêu cầu thuốc và hương dùng lâu ngày phải có ít nhất hai người ký xác nhận, một người có chuyên môn và một người cấp phát. Nguồn cung không được nằm trọn trong tay một phủ đệ bên ngoài, và mọi thay đổi về liều lượng đều phải lưu lại dấu vết.
“Phiền phức hơn trước nhiều,” một thái y càu nhàu.
A Mộc đáp gọn: “Tốt.” Bà đã học được cách nói chuyện giống hệt Nguyệt Lê.
Triệu Dực còn cho lập một nơi gọi là An Tâm viện. Cái tên do Nguyệt Lê chọn; nàng cố ý không gọi nó là “viện trị điên”. An Tâm viện không phải nơi hễ ai bước vào cũng bị gán một căn bệnh. Đó là chỗ tiếp nhận cung nhân, phi tần và người hầu đang mất ngủ, hoảng sợ, bị đánh đập, bị ép dùng thuốc, bị cô lập, hoặc chỉ đơn giản muốn báo một việc khiến họ bất an.
Người tiếp nhận phải làm đủ ba bước tách bạch. Trước hết, ghi lại đúng lời người kia nói. Kế đến, tách lời kể ra khỏi kết luận chuyên môn. Cuối cùng, chuyển phần cần kiểm tra tới đúng nơi: thái y, nữ quan quản lý, Đại lý tự hay bộ phận lo an toàn trong cung.
“Một lời tố cáo không tự động là sự thật,” Nguyệt Lê nói với nhóm nữ quan đầu tiên của viện. “Nhưng cũng không được biến người tố cáo thành kẻ có tội chỉ vì lời họ khó nghe.”
Một người rụt rè hỏi: “Nếu người tới thật sự đang rối loạn, lời họ không đáng tin thì sao?”
“Một người có thể nhớ sai chuyện này mà vẫn nói đúng chuyện khác. Đánh giá tình trạng của họ là một câu hỏi. Kiểm tra sự việc họ báo lại là một câu hỏi khác.”
“Nếu họ cố tình bịa đặt?”
“Đã có quy trình xử lý lời khai sai có chủ ý. Nhưng phải chứng minh được, không được suy ra từ chẩn đoán.”
Nàng không muốn An Tâm viện trở thành nơi lời nào cũng được tin vô điều kiện, vì điều đó cũng nguy hiểm chẳng kém. Mục tiêu của nàng là tạo ra một khoảng ở giữa “tin ngay” và “gạt ngay”, nơi sự việc có thể được kiểm chứng đàng hoàng.
Phùng Hoàng hậu sau khi chịu xử phạt vẫn ở lại trong cung, nhưng quyền lực đã bị hệ thống sổ sách mới ràng buộc. Trước ngày em gái rời kinh, bà tới tìm Nguyệt Lê.
“Tú Lan muốn về quê dưỡng sức.”
“Nên như vậy.”
“Nó không muốn ta đi cùng.”
Nguyệt Lê nhìn bà. “Nương nương buồn?”
“Có.”
“Vậy thì chờ.”
Phùng thị bật cười, tiếng cười chua chát. “Ngươi nói chuyện với Hoàng hậu như nói với bệnh nhân à?”
“Không. Thần thiếp đang nói với một người hỏi về chuyện của mình với em gái.”
Trước khi lên xe, Phùng Tú Lan chỉ nói với chị một câu: “Tỷ sống phần đời còn lại cho ngay thẳng là được. Ta chưa muốn quay lại như trước.” Hoàng hậu không ép. Có lẽ đó là phần trách nhiệm khó nhất của bà: chấp nhận rằng người từng bị mình gián tiếp làm tổn thương không nợ mình sự tha thứ ngay lập tức.
Hiền phi vẫn tiếp tục nuôi dạy Triệu Hành. Cậu bé không còn trèo tường vào lãnh cung nữa, nhưng mỗi tháng đều gửi cho Nguyệt Lê một tờ giấy, ghi lại những chuyện mà “người lớn bảo chẳng đáng bận tâm”. Phần lớn đều rất nhỏ: một thái giám hay lén lấy đồ ăn thừa, một thầy dạy ngủ gật giữa giờ, một cung nữ khóc vì nhớ nhà.
Nguyệt Lê vẫn đọc hết, từng dòng một. Không phải chuyện nào cũng cần mở cuộc điều tra; nàng chỉ đánh dấu những chỗ có dấu hiệu cần giúp đỡ. Có một lần, Triệu Hành viết: Một tiểu thái giám nói không muốn sống nữa vì bị quản sự đánh. An Tâm viện can thiệp ngay trong ngày, tách đứa trẻ khỏi tên quản sự và mời thái y tới xem xét. Nguyệt Lê hiểu đó mới là lý do cần có một nơi tiếp nhận. Không phải để tạo thêm những vụ án lớn, mà để những tín hiệu nhỏ không phải đợi tới khi thành thảm họa mới đáng được nghe.
Hoàng đế muốn phong Nguyệt Lê lên phi vị. Nàng từ chối, và Triệu Dực không vui.
“Nàng lập công lớn như vậy, trẫm không thể không thưởng.”
“Bệ hạ có thể thưởng tiền cho những người đã tham gia, bồi hoàn cho người bị giam oan, và cấp ngân sách cho An Tâm viện.”
“Còn nàng thì sao?”
“Xin cho thần thiếp làm nữ quan giám sát An Tâm viện trong ba năm.”
Hoàng đế nhìn nàng chằm chằm. “Từ phi tần xuống làm nữ quan?”
“Thần thiếp muốn rời khỏi hậu cung.”
“Vì sao?”
“Nếu bệ hạ dùng ân sủng để thưởng cho việc nói thật, người đến sau sẽ nghĩ chỉ ai được sủng ái mới có quyền lên tiếng.”
Triệu Dực im lặng một lúc. “Ba năm rồi sao nữa?”
“Phải có người khác thay.”
“Nàng còn tự giới hạn quyền của mình?”
“Quyền lực không có ngày hết hạn thường sẽ tự tìm lý do để ở lại.”
Hoàng đế bật cười. “Câu này nghe quen như lời mấy vị Ngự sử.”
“Có lẽ họ cũng có lúc nói đúng.”
Một năm sau, Nguyệt Lê đi ngang khoảng sân lãnh cung cũ. Cỏ dại đã được dọn sạch, những căn phòng ẩm thấp được sửa lại làm chỗ nghỉ tạm cho cung nhân bị bệnh và những người đang chờ xét đơn. Trên bức tường nơi nguyên chủ từng cào những dòng chữ hỗn loạn, nàng không cho xóa hết. Nàng giữ lại một câu: Ta nói rồi, nhưng không ai nghe. Bên dưới, nàng viết thêm một dòng mới: Từ nay phải nghe trước khi phán.
A Mộc đứng cạnh nàng, hỏi khẽ: “Tô nữ quan, người có thấy mình đã thắng không?”
Nguyệt Lê nhìn dãy hành lang ngập nắng. “Không ai thắng được một hậu cung từng khiến quá nhiều người phải im lặng.”
“Vậy chúng ta đã làm được gì?”
Nàng mở cuốn sổ tiếp nhận đầu tiên của An Tâm viện. Trang thứ nhất là một vụ nhỏ đã giải quyết xong: một cung nữ mất ngủ vì bị ép trực hai ca liền, không có âm mưu nào, chỉ là lịch làm việc tồi tệ. Trang thứ hai là một người bị đánh đập, nay đã được chuyển khỏi chỗ cũ. Trang thứ ba là một lời tố cáo hóa ra không đúng sau khi kiểm tra, nhưng người báo không bị phạt, vì họ thật sự hiểu lầm chứ không cố tình bịa đặt.
Nguyệt Lê khép sổ lại. “Chỉ là làm cho lần sau, một người không cần phải im lặng mới được sống.”
Gió thổi qua bức tường cũ, lay động mấy cành cây trơ trụi. Nàng từng xuyên tới nơi này trong thân phận một “người điên”, bị cả hoàng cung gạt ra khỏi mọi cuộc đối thoại. Cuối cùng, nàng không cần chứng minh mình chưa từng sợ hãi, chưa từng mất ngủ hay chưa từng sai lầm. Nàng chỉ chứng minh một điều giản dị hơn: một con người vẫn xứng đáng được lắng nghe và được kiểm chứng, ngay cả khi họ đang đau khổ, rối loạn, hay đang nói ra điều khiến quyền lực khó chịu.
Từ hôm nay, im lặng không còn là điều kiện để được sống.