Chương 3: Người phụ nữ trong mười hai tấm ảnh

Trần gia có mười hai tấm ảnh của Diệp Tố Lam được đặt ở những vị trí người ngoài có thể nhìn thấy.

Tôi đếm.

Một ở hành lang.

Hai trong album phòng khách.

Một ở thư phòng mẹ chồng.

Ba trong những khung ảnh gia đình cũ.

Năm còn lại nằm trong album kỷ niệm mà bà Nhã Phương thường lấy ra mỗi dịp họp nhà.

Mười hai tấm.

Tất cả đều chụp trong vòng chưa đầy tám tháng.

Tôi nhận ra điều đó nhờ quần áo.

Cùng ba bộ váy.

Cùng kiểu tóc dài.

Cùng một chuỗi ngọc trai.

Cùng góc nghiêng trái.

Như thể Tố Lam chỉ tồn tại trong một mùa duy nhất.

Tôi trải sáu tấm Polaroid của bà Hà lên sàn cạnh bản scan mười hai ảnh của Trần gia.

Hai người phụ nữ khác nhau xuất hiện.

Một người trong khung ảnh ngồi thẳng, môi cười vừa đủ, váy trắng, tóc mềm.

Một người ngoài khung mặc áo khoác đỏ, cười há miệng, chống tay trên hông, tóc ngắn, có tấm còn dính sơn trên má.

Tôi không cần chứng minh bên nào “thật”.

Cả hai đều là Tố Lam.

Vấn đề là Trần gia chỉ giữ một bên.

Tôi gọi bà Hà.

“Ai chụp ảnh gia đình hồi đó?”

“Mai Phương.”

“Còn làm nghề không?”

“Nó mở studio ảnh tài liệu ở Thủ Đức.”

Mai Phương bằng tuổi Tố Lam.

Bà Hà gọi trước giúp tôi.

Khi tôi tới, Phương đang chụp một nghệ nhân làm đầu lân.

Cô nhìn tôi rồi nói ngay:

“Để tóc dài nên giống hơn thật.”

Tôi đứng lại.

“Chị thấy em giống Tố Lam?”

“Bây giờ thì có vài nét.”

“Nếu tóc ngắn?”

“Không.”

“Bà Hà cũng nói vậy.”

Phương cười.

“Vì chúng tôi biết mặt Lam trước khi nó bị đóng khung.”

Tôi hỏi có thể nói chuyện không.

Phương tắt đèn studio, dẫn tôi vào phòng sau.

Trên tường là ảnh đường phố, người lao động, nhà cũ, không có ảnh hào môn.

“Tố Lam là bạn chị?”

“Từ đại học.”

“Chị còn liên lạc?”

Phương không đáp ngay.

“Em tới đây vì Gia Lâm?”

“Không.”

“Vì bà Phương?”

“Cũng không.”

Tôi đặt mảnh giấy trong gấu váy lên bàn.

Phương đọc.

Biểu cảm cô thay đổi.

“Nó viết?”

“Em nghĩ vậy.”

“Đúng chữ.”

Tôi lấy các ảnh.

“Em muốn biết người này.”

Phương nhìn hai nhóm ảnh.

“Em muốn biết để làm gì?”

“Vì em không biết phần nào của cuộc đời mình đã được chọn vì cô ấy.”

Câu đó khiến Phương ngồi xuống.

“Gia Lâm đối xử tệ với em?”

“Không theo cách dễ kể.”

“Đánh?”

“Không.”

“Ngoại tình?”

“Em không nghĩ.”

“Kiểm soát tiền?”

“Không.”

“Vậy?”

Tôi nhìn ảnh mình trong điện thoại.

“Em mở tủ quần áo và phát hiện mình đã từ từ biến thành một tấm ảnh.”

Phương không hỏi thêm.

Cô lấy từ tủ một hộp carton.

“Tôi giữ mấy cái này vì Lam không mang.”

Bên trong là contact sheet ảnh phim.

Hàng trăm khung nhỏ.

Tố Lam ở chợ.

Tố Lam ngồi vỉa hè ăn hủ tiếu.

Tố Lam đứng trên thang sơn một bức tường.

Tố Lam khóc.

Tố Lam cãi nhau với ai đó ngoài khung.

Tố Lam đang ngủ trên bàn.

Tố Lam để tóc tém gần sát tai.

“Cô ấy làm gì?”

“Minh họa và thiết kế không gian.”

“Nhà Trần nói cô ấy học nội thất rồi nghỉ làm sau đính hôn.”

“Nghỉ làm?”

Phương bật cười.

“Nó nhận dự án lén.”

“Tại sao lén?”

“Bà Phương thấy đi công trình, làm đêm, gặp thợ thuyền không hợp hình ảnh con dâu.”

“Gia Lâm?”

Phương lật một contact sheet.

Một ảnh Gia Lâm trẻ đứng trước cửa studio, mặt căng.

“Anh ấy không cấm.”

“Nhưng?”

“Anh ấy luôn nói ‘em chịu khó một thời gian cho mẹ vui’.”

Tôi thấy câu đó quen.

Gia Lâm từng nói với tôi:

Kỷ niệm của bà nội thôi, em mặc chiếc váy mẹ chọn một tối cho mẹ vui.

Nhà mình chụp ảnh truyền thống, em để tóc như vậy cho mẹ vui.

Mẹ hơi khó, đừng để bụng.

Không mệnh lệnh.

Chỉ những việc nhỏ “cho mẹ vui”.

Phương kể Tố Lam và Nhã Phương từng rất thân lúc đầu.

Bà mẹ chồng tương lai thích cô gái có gu, học hành tốt, gia đình tử tế.

Rồi từng chi tiết bị chỉnh.

Không mặc đen trong tiệc nhà.

Không nhận dự án phải đi tỉnh.

Không nói chuyện công việc trong bữa cơm.

Không cười quá lớn khi có người lớn.

Không hút thuốc trước mặt họ hàng.

Không để tóc quá ngắn trước ảnh đính hôn.

“Lam phản ứng?”

“Ban đầu cười.”

“Sau?”

“Cãi.”

“Sau nữa?”

“Im.”

“Trần gia kể cô ấy luôn dịu.”

Phương nhìn tôi.

“Nó chỉ dịu ở giai đoạn đã mệt.”

Một câu nói khiến tôi lạnh.

Có thể im lặng không phải tính cách.

Có thể đó là triệu chứng.

“Vì sao cô ấy rời đi?”

Phương dựa ghế.

“Cái đó em nên hỏi nó.”

“Em có thể?”

“Có.”

Tôi không ngờ câu trả lời dễ vậy.

“Chị còn liên lạc?”

“Mỗi năm vài lần.”

“Gia Lâm biết?”

“Không.”

“Trần gia biết?”

“Tôi không hỏi.”

“Cô ấy ở đâu?”

“Đà Lạt.”

Tôi gần như tưởng mình nghe sai.

Không Paris.

Không London.

Không một nơi xa xôi đủ để biến thành huyền thoại.

Đà Lạt.

Một chuyến bay ngắn.

“Cô ấy vẫn dùng tên Diệp Tố Lam?”

“Ừ.”

“Không ẩn?”

“Không.”

“Vậy sao không ai tìm?”

Phương nhún vai.

“Có lẽ người ta thích nhớ một người hơn gặp người đó.”

Tôi nhìn cô.

“Chị cho em liên lạc được không?”

“Tôi sẽ hỏi Lam trước.”

Phương nhắn ngay.

Không nói tôi là ai, chỉ nói có một người cần hỏi chuyện cũ của Trần gia.

Mười phút sau điện thoại cô rung.

Cô đọc rồi nhìn tôi.

“Nó hỏi tên.”

Tôi nói:

“Lục Yên Chi.”

Phương gõ.

Chưa đầy một phút, Tố Lam trả lời.

Phương đưa màn hình cho tôi.

Vợ Gia Lâm?

Tôi gật.

Tin nhắn thứ hai tới.

Cô ấy tìm được chiếc váy chưa?

Tôi thấy da tay nổi gai.

Tố Lam không chỉ biết sẽ có người phụ nữ sau.

Cô đã chờ một ngày người đó tìm thấy lời nhắn.

Tôi xin Phương cho tự gõ.

Tôi viết:

Chị Tố Lam, em cần biết người phụ nữ trong bức chân dung ở nhà Trần có từng tồn tại không.

Ba chấm hiện lên.

Mất gần một phút.

Rồi câu trả lời:

Không.

Tin thứ hai:

Nhưng tôi đã mất gần hai năm cố trở thành cô ấy.