Chương 1: Tập Hợp Đồng Bị Vứt Dưới Chân

Văn phòng ban dự án nằm trên tầng mười hai một tòa nhà ở phố Duy Tân, Cầu Giấy. Nơi này chẳng có gì hào nhoáng như người ngoài vẫn tưởng về những gói thầu tiền trăm tỷ: chỉ có mùi giấy ẩm, mùi cà phê nguội trong cốc nhựa và tiếng máy in chạy liên tục từ sáng đến giờ. Ngoài cửa kính, những nhịp cầu vượt còn trơ cốt thép nằm vắt ngang nút giao, xám xịt dưới bầu trời tháng mười.

Lê Minh Đức đặt bộ phụ lục hợp đồng lên bàn họp. Mu bàn tay anh vẫn còn vết xước dài từ hôm luồn qua hàng rào tôn ngoài công trường, vết thương đã khô nhưng chưa kịp lên da non. Anh vừa chạy thẳng từ hiện trường về, áo sơ mi còn dính bụi xi măng ở cổ tay, và anh biết trong căn phòng toàn vest này, mình trông lạc lõng đến mức nào.

Đầu bàn bên kia, Đỗ Hoàng Phúc ngả lưng vào ghế, chậm rãi lật từng trang phụ lục như đang đọc thực đơn. Trưởng phòng dự án năm nay ngoài bốn mươi, tóc chải gọn, đồng hồ trên cổ tay sáng lóa mỗi khi hắn nhấc tay. Hắn đọc chưa đến trang thứ ba thì gập lại, cầm cả tập giơ lên rồi buông tay.

Tập hợp đồng rơi đánh bộp xuống sàn, ngay sát mũi giày bảo hộ của Đức. Vài tờ kẹp rời bung ra, trượt dưới gầm bàn. Cả phòng im bặt, chỉ còn tiếng điều hòa rì rì trên trần.

“Kỹ sư hiện trường thì lo đội mũ bảo hộ cho đúng,” Hoàng Phúc nói, giọng nhẹ như đang góp ý chuyện thời tiết. “Bàn đấu thầu không phải chỗ cậu ngồi. Gói thầu năm trăm bốn mươi tỷ này do phòng dự án chịu trách nhiệm, từ hồ sơ đến nhật ký thi công. Cậu nghĩ mấy cuốn sổ ghi chép ngoài công trường cho cậu quyền đứng tên à?”

Đức không đáp ngay. Anh nhìn sang người phụ nữ ngồi cạnh Hoàng Phúc. Phan Yến Nhi mặc bộ váy công sở màu kem, tóc búi thấp, đôi mắt cố định trên màn hình máy tính bảng. Ba tháng trước, cũng đôi mắt ấy từng nhìn anh qua ly trà đá ở quán cóc đầu ngõ, cô bảo cô hiểu anh, rằng người làm thật thì sớm muộn cũng được ghi nhận.

“Chị Nhi,” Hoàng Phúc gõ ngón tay xuống bàn, “bản xác nhận đâu?”

Yến Nhi đẩy một tờ giấy ra giữa bàn. Trên đó có dấu đỏ của phòng dự án và chữ ký của cô, xác nhận toàn bộ nhật ký thi công giai đoạn trụ cầu thuộc quyền lập và quản lý của phòng dự án. Không có dòng nào nhắc đến tên Lê Minh Đức. Cô ký rất đẹp, nét chữ nghiêng đều, đúng kiểu chữ ký anh từng thấy trên tấm thiệp sinh nhật cô tặng anh năm ngoái.

Đức cúi xuống nhặt tập hợp đồng. Khi gom mấy tờ rời dưới gầm bàn, ngón tay anh chạm vào một mẩu bê tông nhỏ bằng đốt tay, chắc rơi ra từ túi mẫu anh để trong ba lô sáng nay. Anh nhặt nó lên, phủi bụi bằng ngón cái, rồi đặt lên mặt bàn cạnh tờ xác nhận.

Người ngoài nhìn vào chỉ thấy một cục đá, cát và xi măng đã đông cứng. Đức thì thấy nhiều hơn thế. Anh thấy ngày đổ, giờ xe bồn vào cổng, độ sụt đo được lúc thử, cơn mưa kéo dài đúng mười bảy phút và tiếng công nhân chửi thề khi máy bơm nghẹt giữa chừng. Bê tông không biết nói, nhưng nó nhớ mọi thứ người ta đã làm với nó.

“Tôi không xin đứng tên,” anh nói. “Tôi chỉ đề nghị trước khi ký nghiệm thu, hội đồng xem lại bản gốc nhật ký thi công, ảnh hiện trường và phiếu đổ bê tông đầu tiên của trụ P7. Mấy thứ đó tôi mang theo cả đây.”

Anh xếp từng tập lên bàn. Chúng chẳng có gì đẹp đẽ: giấy nhàu, góc quăn, có trang dính vệt nước mưa loang thành hình bản đồ. Nhưng trong ngành xây dựng, chính những thứ khô khan ấy mới là thứ cứu mạng người. Một bản vẽ đẹp chỉ cho biết người ta định làm gì, còn nhật ký thi công cho biết người ta đã thực sự làm gì.

Hoàng Phúc bật cười thành tiếng. “Mọi người thấy chưa? Kiểu người thua cuộc nào cũng ôm khư khư mấy cuốn sổ cũ, tưởng giấy tờ nhem nhuốc là chân lý.”

Vài người trong phòng cười theo, tiếng cười lưng chừng, nửa vì nể sếp, nửa vì không biết phải làm gì khác. Đức không cười. Anh đã quen với kiểu này rồi, quen cảnh tiếng máy khoan át tiếng người, quen cảnh một bản vẽ phối cảnh lung linh được đem ra che đi vết nứt xấu xí dưới chân cột.

Người phá vỡ bầu không khí lại là người phụ nữ ngồi cuối bàn từ đầu buổi chưa nói câu nào. Trần Bảo Ngọc, chuyên gia giám sát độc lập do chủ đầu tư mời về, ngoài ba mươi, tóc cắt ngắn ngang gáy, trước mặt chỉ có một cuốn sổ bìa đen và cây bút bi. Cô không nhìn Đức bằng ánh mắt thương cảm, cũng không nhìn Hoàng Phúc bằng ánh mắt nể nang.

“Tôi có hai câu hỏi,” Bảo Ngọc nói, giọng đều đều. “Thứ nhất, mẫu lưu bê tông của các mẻ đổ trụ P7 hiện ai giữ? Thứ hai,” cô quay sang Đức, “vì sao một kỹ sư hiện trường lại nhớ chính xác từng giờ xe bồn vào cổng, trong khi phòng dự án đang nói anh chỉ là người hỗ trợ?”

Câu hỏi thứ hai nghe như nghi ngờ Đức, nhưng nó làm Hoàng Phúc khựng lại nửa giây. Nửa giây thôi, đủ để Đức thấy ngón tay đeo nhẫn của hắn ngừng gõ xuống mặt bàn.

“Vì tôi là người đứng ở cổng,” Đức trả lời. “Mẻ nào vào, tôi ghi. Mẻ nào lệch, tôi cũng ghi. Mẫu lưu đang ở kho mẫu sau công trường, niêm phong ba bên theo đúng quy chế dự án.”

Anh lật tập phiếu trạm trộn, rút cây bút đỏ trong túi áo ra. Anh không giải thích dài dòng, chỉ đề nghị đối chiếu từng phiếu trạm trộn với định vị xe bồn và nhật ký thời tiết ngày hôm ấy. Ở một dòng, giờ xuất trạm và giờ vào cổng cách nhau lâu hơn hẳn những dòng còn lại. Đức khoanh tròn con số ấy. Không cần chửi, không cần đập bàn. Một vòng tròn đỏ trên giấy, nếu đặt đúng chỗ, có thể khiến cả phòng dự án mất ngủ.

Hoàng Phúc đứng dậy, cài lại khuy áo vest. “Buổi họp hôm nay để thống nhất hồ sơ, không phải để nghe kỹ sư hiện trường kể chuyện. Chị Ngọc muốn kiểm tra gì thì gửi văn bản. Giải tán.”

Mọi người lục tục đứng lên. Yến Nhi ôm máy tính bảng đi qua chỗ Đức, bước chân hơi chậm lại như định nói gì đó, nhưng rồi cô chỉ cúi mặt, tránh ánh mắt anh và đi thẳng ra cửa. Mùi nước hoa quen thuộc lướt qua rồi tan vào mùi giấy ẩm. Đức không gọi theo. Nỗi đau bị người mình từng thương quay lưng, anh có thể nuốt sau. Còn nếu dự án này có gian lận, sẽ có hàng nghìn người đi qua cây cầu bằng một niềm tin mù.

Bảo Ngọc là người rời phòng cuối cùng. Cô dừng lại bên bàn, cầm mẩu bê tông lên xoay xoay trong tay, rồi đặt nó xuống đúng chỗ cũ.

“Anh Đức,” cô nói, “tôi không đứng về phía ai cả. Tôi chỉ tin vào biên bản. Nếu những gì anh nói là thật, hãy chắc chắn rằng nó đã được ghi lại ở đâu đó mà không ai xé được.”

“Tôi hiểu,” Đức đáp.

“Hy vọng là anh hiểu thật.” Cô gật đầu chào rồi bước ra, tiếng giày gõ đều trên hành lang.

Đức thu gom hồ sơ, nhét lại vào ba lô. Tập hợp đồng vẫn còn vết đế giày ai đó in mờ trên bìa. Anh phủi nó bằng tay áo, phủi mãi không sạch, cuối cùng thôi không phủi nữa. Có những vết bẩn nên để nguyên, để nhớ mình đã bị đối xử thế nào.

Chiều muộn, Hà Nội đổ mưa. Đức đi xe máy dọc đường Phạm Văn Đồng, nước bắn lên ống quần, đèn xe phía trước nhòe thành những vệt vàng đỏ. Anh không về nhà. Anh rẽ vào công trường cầu vượt, gật đầu chào bác bảo vệ già đang ngồi co ro trong chòi gác, rồi đi vòng ra phía sau, nơi có dãy nhà kho mái tôn dùng làm kho mẫu.

Kho mẫu lúc này chỉ có một bóng đèn vàng treo lủng lẳng giữa trần. Mưa gõ lộp độp trên mái tôn, nước chảy từ máng xuống thành một dải trắng ngay ngoài cửa. Những khuôn mẫu lập phương và các ống lõi bê tông xếp thành từng hàng trên giá sắt, mỗi mẫu dán một tem niêm phong ghi ngày đổ, số mẻ và chữ ký ba bên.

Dưới ánh đèn vàng, chúng đứng im như những nhân chứng không ai thèm hỏi đến. Đức đi dọc các giá, ngón tay lướt qua từng tem, cho đến khi dừng lại trước dãy mẫu ghi ngày đổ trụ P7, cái ngày mưa mà anh nhớ đến từng phút.

Anh đặt bàn tay lên mẫu ngày mưa ấy. Bê tông lạnh và ráp, lạnh hơn anh tưởng. Anh hiểu rằng cuộc chiến của mình sẽ không bắt đầu ở phòng họp tầng mười hai với điều hòa mát rượi và những nụ cười lưng chừng. Nó bắt đầu ở đây, ở chính chỗ bê tông đã đông cứng, nơi không ai có thể cãi lại được những gì đã đổ vào khuôn.