Chương 10: Người Từng Khinh Anh Xin Được Đứng Trong Dây Chuyền

Ngày tiếp quản nhà máy rơi đúng vào một buổi sáng nắng hiếm hoi của Cầu Đất. Sương tan sớm, để lộ những triền chè xanh mướt chạy vòng quanh sườn đồi, xanh đến mức nhìn lâu thấy nhức mắt. Gia Huy đi bộ qua cánh cổng sắt lớn, nơi trước đây anh từng phải bấm chuông chờ bảo vệ mở cửa phụ. Tiếng máy rửa lá chạy thử rền vang trong xưởng, át cả tiếng chim trên mấy cây thông già.

Công nhân đứng thành hàng dài dưới mái hiên xưởng chế biến, hơn một trăm người, áo đồng phục xanh lá đã bạc màu. Nhiều người trong số đó từng cúi đầu răm rắp trước Lâm Quốc Tuấn, từng im lặng khi thấy chàng rể bị gọi là “thằng hái lá”. Họ đứng đó, lo lắng nhìn người chủ mới, không biết anh sẽ trả đũa ai trước.

Gia Huy không bắt ai hô tên mình, cũng không phát biểu dài dòng. Anh đứng lên bậc thềm, cảm ơn mọi người vẫn ở lại trong những tuần khó khăn, rồi để kế toán phát cho từng người một tập quy chế vận hành mới. Bảng lương được công khai theo từng vị trí, không còn phong bì riêng. Mọi lô trà nhập kho đều phải gắn tên nông hộ. Mọi khâu từ nhập lá, cân mẫu, héo, lên men đến sấy đều có người ký tên chịu trách nhiệm. Tháng lương bị nợ của công nhân sẽ được trả trong tuần này.

Cũng trong sáng hôm ấy, phòng kế toán bắt đầu chuyển khoản trả nốt khoản nợ tiền lá mà nhà máy cũ còn treo với các hộ trồng chè, đúng theo phương án đã cam kết trước nhóm chủ nợ. Gia Huy yêu cầu in danh sách đã thanh toán, dán ngay bảng tin cạnh cổng để ai đi ngang cũng đọc được. Đến trưa, chú Bảy gọi lên, giọng nghèn nghẹn, chỉ nói được một câu: “Đủ rồi cậu, đủ cả tiền lãi.”

Tiếng xì xào lan dọc hàng người. Một chị công nhân lớn tuổi ở tổ đóng gói lật đi lật lại trang bảng lương, rồi lấy vạt áo chấm khóe mắt. Mười hai năm làm ở đây, đó là lần đầu tiên chị biết người ngồi máy bên cạnh được trả bao nhiêu.

Nhưng quy chế mới có một điều khoản khiến nhiều người nhà họ Lâm tái mặt. Tất cả các vị trí quản lý trong văn phòng kính tầng ba đều được mở lại. Ai muốn ở lại, kể cả người trong gia tộc, phải đăng ký vị trí, trình bày năng lực và qua phỏng vấn như ứng viên bình thường. Không ai được giữ ghế chỉ vì mang họ Lâm.

Đến chiều, đã có bốn người họ Lâm lặng lẽ nộp đơn nghỉ việc. Hai người khác đăng ký phỏng vấn. Người cuối cùng gõ cửa phòng làm việc của Gia Huy lúc gần năm giờ lại chính là người chú út của Nhã Uyên, người từng gõ đũa vào thành bát cười hô hố trong bữa cơm hôm ấy.

Ông đứng ở ngưỡng cửa, xoa hai bàn tay vào nhau, nụ cười gượng gạo. “Huy à, chú làm thu mua mười năm rồi. Chú quen hết người trên đồi. Cháu cho chú làm quản lý kho, chú hứa sẽ làm tử tế.”

Gia Huy mời ông ngồi, rót trà. Anh mở sổ, chỉ cho ông xem bảng thống kê lá nhập kho ba năm qua. “Chú quen người trên đồi, nhưng chú có biết lá nhà chú Bảy hái vào giờ nào trong ngày thì đẹp nhất không? Chú có biết đợt pha trộn lá ngoài vừa rồi nhập qua cổng nào, ai ký phiếu không?”

Ông chú út cúi mặt, không đáp được câu nào.

“Cháu không đuổi chú,” Gia Huy nói. “Nhưng quản lý kho thì không. Chú bắt đầu từ dây chuyền, từ khâu nhập lá. Học cân mẫu, học đọc độ ẩm, học lấy mẫu gửi kiểm nghiệm dư lượng. Anh Phúc làm tổ trưởng, chú làm dưới anh ấy. Sáu tháng sau, nếu chú làm được, mình nói chuyện tiếp.”

Ông chú út sững người. Để một người họ Lâm làm dưới quyền anh Phúc, người từng bị cả họ gọi là “thằng thủ kho”, là điều ông chưa từng nghĩ tới. Ông ngồi im một lúc lâu, nhìn chén trà bốc khói. Rồi ông gật đầu, chậm chạp như người phải nuốt một miếng gì đó rất đắng. Sáng hôm sau, ông là người đến dây chuyền sớm nhất, mặc bộ đồ bảo hộ còn mới cứng, lóng ngóng xếp hàng sau mấy cậu công nhân hai mươi tuổi để học cách cân mẫu.

Tâm An lên nhà máy từ sớm để theo dõi buổi chạy thử dây chuyền đầu tiên. Cô đứng cạnh Gia Huy trên ban công tầng hai, nhìn xuống xưởng, nơi những băng chuyền chở lá xanh chạy đều đặn. Cô nghe chuyện ông chú út, khẽ nhíu mày.

“Anh nhớ đừng mềm quá nhanh,” cô nói. “Người ta quen được nhân nhượng thì sẽ coi nhân nhượng là quyền.”

Gia Huy gật đầu. “Tôi biết. Tử tế không có nghĩa là trao lại chìa khóa cho người vừa đốt nhà mình. Ông ấy vào dây chuyền thì làm như công nhân, sai thì xử như công nhân. Không hơn, không kém.”

Tâm An nhìn anh một lúc, rồi mỉm cười. Ánh nắng chiếu nghiêng qua ô cửa kính, đọng trên mái tóc cô thành một vệt vàng nhạt. Gia Huy chợt nhận ra, suốt mấy tháng qua, người luôn ở bên cạnh anh vào những lúc khó nhất lại là người phụ nữ anh từng chỉ biết đến như một khách hàng khó tính.

Gần trưa, bảo vệ gọi lên. Lâm Quốc Tuấn đang đứng ở cổng. Ông không còn ghế chủ tịch, không còn thẻ ra vào. Ông nói muốn vào văn phòng cũ lấy vài món đồ cá nhân: mấy cuốn sách, bộ ấm trà, khung ảnh gia đình. Người bảo vệ đứng chắn trước cổng, nhìn lên camera như chờ lệnh.

Gia Huy xuống tận cổng. Hai người đàn ông đứng đối diện nhau qua song sắt. Ông Tuấn mặc áo khoác cũ, tóc bạc gần hết, trông như già thêm mười tuổi chỉ sau vài tháng. Gia Huy bảo bảo vệ mở cổng.

“Chú vào đi,” anh nói. “Nhưng có nhân viên kiểm kê đi cùng. Đồ cá nhân của chú thì chú mang về hết. Còn tài sản công ty thì để lại.”

Ông Tuấn đỏ mặt. “Cậu sợ tôi lấy trộm à?”

“Không phải sợ. Là rõ ràng.” Gia Huy đáp. “Danh dự của chú không cần bị làm nhục thêm. Nhưng tài sản công ty giờ có tiền của năm mươi tám hộ chè trong đó. Cháu phải rõ ràng với họ.”

Ông Tuấn đi lên tầng ba, nhân viên kiểm kê lặng lẽ theo sau với cuốn sổ. Ông đứng rất lâu trong căn phòng ốp gỗ, nhìn chiếc ghế da nơi mình từng ngồi suốt mười năm. Cuối cùng ông chỉ mang theo một khung ảnh cũ chụp ông thời trẻ đứng giữa đồi chè, tay cầm gùi, và bộ ấm Tử Sa. Ông để lại tất cả những tấm bằng khen, những bức ảnh chụp với khách nước ngoài treo kín tường. Khi đi ngang qua dây chuyền, ông nhìn thấy em trai mình đang đứng cân mẫu, tay lóng ngóng, và ông quay mặt đi thật nhanh.

Chiều hôm ấy, Nhã Uyên tìm đến. Cô không vào văn phòng mà đứng chờ ở hành lang tầng hai, đúng chỗ Gia Huy từng đứng chờ ba năm trước. Khi anh bước ra, cô đưa cho anh một lá đơn viết tay.

“Em xin làm ở bộ phận đối ngoại,” cô nói. “Không lương, ba tháng. Em muốn sửa những lỗi mình đã gây ra. Những tấm ảnh quảng cáo, những dòng chữ ‘đồi chè gia tộc họ Lâm’ trên bao bì, những lần em trả lời khách hàng mà không biết lá từ đâu tới.”

Gia Huy đọc lá đơn, rồi nhìn cô. Anh không thấy trong mắt cô sự toan tính, chỉ thấy một sự mỏi mệt và quyết tâm rất mới. Nhưng anh cũng biết, thương hiệu này không thể gánh thêm một lần sai nào nữa.

“Được,” anh nói. “Với điều kiện em không được đại diện thương hiệu trước báo chí hay đối tác cho đến khi hoàn thành khóa đào tạo về truy xuất nguồn gốc nông sản. Ba tháng đầu, em đi theo anh Phúc nhập lá mỗi sáng, lên đồi với từng hộ, ghi lại câu chuyện của từng lô. Em phải biết ai trồng ra thứ mình đang giới thiệu.”

Nhã Uyên nhận lời, không chần chừ. Cô không hỏi lương, không hỏi chức danh, không hỏi được ngồi phòng nào. Lần đầu tiên trong đời, cô không mặc cả.

Cuối ngày, mẻ trà đầu tiên dưới quyền điều hành của Gia Huy hoàn thành giai đoạn lên men. Anh đứng trong kho, cúi xuống ngửi từng khay. Hương hoa ngọt dịu, đầy đặn, ổn định từ đầu đến cuối dãy kệ. Anh Phúc đứng cạnh, cười đến híp mắt, ông chú út lấm lem đứng xa hơn một chút, im lặng.

Gia Huy bước ra phòng điều khiển, nơi chiếc màn hình lớn hiển thị bảng thông tin từng lô. Lần lượt hiện lên: Lô 01, hộ Nguyễn Văn Lành, đồi số bảy. Lô 02, hộ Trần Thị Hồng, đồi Năm. Lô 03, hộ Lê Văn Tư, Đá Bàn. Những cái tên từng bị giấu sau tấm logo nhà họ Lâm suốt bao năm, giờ hiện rõ từng chữ trên màn hình sáng.

Anh đứng nhìn rất lâu. Thứ từng bị che khuất sau một cái họ, cuối cùng đã bước ra ánh sáng.