Chương 5: Chiếc chìa khóa không mở được cửa
Võ Đình Kha không còn là người đàn ông trong ảnh báo cũ.
Hai mươi năm trước ông là chủ chung cư Phượng Hoàng, mặc sơ mi trắng, tóc chải ngược, thường đứng trước camera nói về “một tai nạn đau lòng ngoài ý muốn”.
Bây giờ ông tám mươi tuổi, sống trong một căn biệt thự yên tĩnh ở quận 7 cùng người chăm sóc.
Tôi gửi cho ông một bản scan tấm ảnh cửa thoát hiểm bị xích.
Ông gọi lại sau mười phút.
“Cô muốn bao nhiêu?”
Tôi bật loa ngoài vì không tin mình nghe đúng.
“Ông nghĩ cháu tống tiền?”
“Người ta đào chuyện cũ thường vì tiền.”
“Bà ngoại cháu ghi ông nợ một chiếc chìa khóa.”
Im lặng.
Rồi ông Kha nói:
“Mai tới.”
Biệt thự của ông có ba camera ngoài cổng và một người bảo vệ.
Đó là một chi tiết khiến tôi khó chịu theo cách rất nhỏ.
Hai mươi năm trước, vì mất trộm hai chiếc xe, ông đã cho xích cửa thoát hiểm.
Bây giờ ông vẫn sống trong một căn nhà được bảo vệ kỹ.
Có lẽ người sợ mất tài sản không thay đổi nhiều.
Ông Kha ngồi trong phòng khách, chân đắp chăn mỏng.
Trên bàn có một chiếc hộp gỗ.
“Cô giống bà Hạnh ở chỗ không biết bỏ chuyện.”
“Bà cháu bỏ hai mươi năm rồi mới để lại cho cháu.”
“Không. Bả tới gặp tôi nhiều lần.”
“Ông có nói thật với bà?”
“Tôi nói phần tôi cho là thật.”
Tôi ngồi xuống.
“Vậy hôm nay thử nói phần ông không muốn là thật.”
Ông Kha nhìn tôi một lúc, rồi mở hộp.
Bên trong là một chiếc chìa khóa đồng dài, đầu khóa dập số 4.
“Cửa mái.”
“Món nợ của ông?”
“Ừ.”
Chung cư Phượng Hoàng có bốn tầng.
Cầu thang chính lên đến tầng bốn, sau đó có một cửa sắt nhỏ dẫn lên sân thượng.
Từ sân thượng, người ta có thể bước qua một đoạn mái thấp sang tòa nhà kế bên.
Không phải lối thoát chính thức.
Nhưng trong hỏa hoạn, nó có thể là đường cuối cùng.
“Cửa đó bị khóa?”
“Có.”
“Ai khóa?”
“Tôi.”
“Tại sao?”
Ông Kha trả lời ngay, như đã tập suốt hai mươi năm:
“Người ta lên sân thượng phơi đồ, nhậu, hút thuốc, có lần trẻ con trèo sang mái bên kia. Tôi sợ tai nạn.”
“Nên khóa?”
“Ừ.”
“Ai giữ chìa?”
“Tôi và bảo vệ.”
Tôi nhìn chiếc chìa.
“Ông Phúc có?”
Kha chậm lại.
“Ban đầu có.”
“Đêm cháy?”
“Không.”
“Vì sao?”
“Hai tuần trước đó chìa của Phúc mất.”
“Ông cấp lại?”
“Chưa.”
“Vậy đêm cháy chỉ ông có?”
Ông Kha gật.
“Ông ở đâu?”
“Nhà.”
“Không ở chung cư?”
“Tôi đã dọn đi trước đó.”
“Bao xa?”
“Khoảng mười lăm phút đi xe lúc đêm.”
“Khi Kiệt gọi lúc 00:47, ông có mang chìa tới?”
Ông im.
“Ông Kha.”
“Không.”
“Tại sao?”
“Tôi không nghĩ người ta sẽ chạy lên mái.”
“Ông nghĩ gì?”
“Tôi nghĩ họ xuống cửa trước và cửa sau.”
“Cửa sau đang bị xích theo lệnh ông.”
“Tôi không ra lệnh xích lúc cháy.”
“Ông ra lệnh xích mỗi đêm.”
Ông Kha gằn giọng:
“Cô đang muốn biến tôi thành kẻ giết người.”
“Không.”
Tôi đặt ảnh cửa xích, bản nháp điện của ông Nam và bảng kê cuộc gọi của Kiệt lên bàn.
“Cháu đang cố không biến bất kỳ ai thành kẻ duy nhất.”
Ông nhìn ba thứ đó.
“Cô nghĩ gom mấy món đồ cũ lại là hiểu đêm đó?”
“Không.”
“Vậy cô muốn gì?”
“Phần ông đã bỏ khỏi câu chuyện.”
Ông dựa lưng xuống ghế.
Lâu sau, ông nói:
“Có người chạy lên mái.”
“Ai?”
“Ba người được tìm thấy ở chiếu nghỉ tầng bốn, gần cửa sân thượng.”
Tôi đã đọc danh sách vị trí thi thể, nhưng báo cáo tôi có không ghi chi tiết này.
“Ông biết từ đâu?”
“Cảnh sát nói với tôi lúc hỏi về chìa khóa.”
“Ông khai cửa mái khóa?”
“Ban đầu có.”
“Ban đầu?”
Ông Kha nhìn ra vườn.
“Sau đó báo cáo chỉ ghi cửa sân thượng ‘không được xem là lối thoát hiểm chính thức’.”
“Ai đề nghị cách viết đó?”
“Tôi không nhớ.”
“Ông nhớ.”
Ông quay lại.
“Cô nghĩ trí nhớ tám mươi tuổi là máy ghi âm?”
“Cháu nghĩ người giữ chiếc chìa khóa hai mươi năm nhớ vì sao mình giữ.”
Câu đó làm ông im.
Cuối cùng:
“Lê Cảnh.”
Tên thứ sáu trong sổ.
Một lời xin lỗi.
“Ông ấy là điều tra viên?”
“Thành viên tổ xác minh an toàn cháy.”
“Ông Cảnh sửa báo cáo?”
“Tôi không nói vậy.”
“Ông nói gì?”
“Tôi nói tụi tôi ngồi với nhau. Mỗi bên trình bày. Kết luận cuối cùng tập trung vào chập điện.”
“Vì dễ nhất?”
Ông Kha nổi nóng:
“Vì đó là điểm phát cháy!”
“Điểm phát cháy không phải toàn bộ lý do người ta chết.”
Ông đứng bật dậy nhưng đầu gối yếu, phải vịn ghế.
Người chăm sóc định vào.
Ông khoát tay.
“Ra ngoài.”
Khi cửa đóng, ông Kha nói nhỏ hơn:
“Bà ngoại cô cũng biết cửa sau bị xích.”
“Cháu biết.”
“Biết mà vẫn để hàng lấn hành lang.”
“Cháu cũng biết.”
Ông nhìn tôi, dường như mất một vũ khí.
“Bả ký cam kết dọn.”
“Ông có bản?”
Ông không đáp.
Tôi chờ.
Kha mở ngăn bàn cạnh ghế, lấy ra một bìa hồ sơ.
Bên trong là biên bản cuộc họp cư dân trước vụ cháy ba tuần.
Có chữ ký của bà Hạnh.
Nội dung: dọn hàng hóa khỏi hành lang, sửa mái kho sau, không câu thêm điện qua dây tạm.
Bà đã ký.
Ba tuần sau, đám cháy xảy ra.
“Tại sao ông giữ cái này?”
“Vì sau vụ cháy tôi cần chứng minh tôi đã nhắc.”
“Ông có nộp?”
“Có.”
“Sao cháu chưa từng thấy?”
“Hồ sơ đầy đủ không phải thứ lên báo.”
Ông đúng.
Công chúng thường chỉ nhận được một câu cuối.
Chập điện.
Còn hàng chục trang trước câu đó biến mất khỏi trí nhớ tập thể.
Tôi xin ghi âm.
Ông Kha từ chối.
“Vậy chiếc chìa khóa?”
“Mang đi.”
“Một món đồ không thay lời ông.”
“Tôi không muốn giọng mình lên mạng.”
“Cháu chưa nói sẽ đưa lên mạng.”
“Rồi cô sẽ.”
“Có thể.”
Ông nhìn tôi.
“Tôi già rồi.”
“Những người chết cũng già được nếu họ không chết lúc đó.”
Ông Kha nhắm mắt.
Tôi biết mình vừa nói một câu tàn nhẫn.
Nhưng tôi không rút lại.
Khoảng một phút sau, ông nói:
“Bật máy đi.”
Ông kể về việc ra lệnh xích cửa sau sau các vụ trộm.
Việc khóa cửa mái.
Việc chìa dự phòng chưa được cấp lại.
Cuộc gọi của Kiệt.
Và việc sau vụ cháy ông đã nhấn mạnh trước tổ điều tra rằng sân thượng không phải lối thoát được quy định.
Khi xong, ông đẩy chiếc chìa khóa về phía tôi.
“Món nợ này bà Hạnh bắt tôi giữ.”
“Bà bảo gì?”
“Bả nói: ‘Đừng quăng nó. Một ngày sẽ có người hỏi cửa nào đã không mở.’”
Tôi cầm chìa.
Trước khi ra về, tôi hỏi:
“Ông có nghĩ nếu cửa mái mở, ba người đó sống không?”
Kha nhìn ra cửa kính.
“Tôi không biết.”
“Ông có từng muốn biết?”
Ông không trả lời.
Tôi nghĩ đó cũng là một câu trả lời.
Trên xe, tôi mở cuốn sổ.
Trang tiếp theo:
Lê Cảnh — một lời xin lỗi.
Bên dưới, bà ngoại viết:
“Người ta cần một nguyên nhân. Ông ấy đã cho họ một nguyên nhân quá nhỏ.”