Chương 8: Người cuối cùng mắc nợ
Lương Thị Hạnh — trả lại một cái tên.
Tôi nhìn dòng đó đến khi chữ bắt đầu nhòe.
Không phải vì mực.
Tôi khóc.
Đó là lần đầu tiên từ đám tang bà ngoại.
Tôi từng nghĩ mình không khóc vì đã chuẩn bị. Bà tám mươi ba tuổi, bệnh nhiều tháng, ra đi trong giấc ngủ.
Hóa ra tôi chỉ chưa gặp đúng thứ để khóc.
Tôi giận bà.
Giận đến mức muốn xé cuốn sổ.
Nhưng cùng lúc, tôi nhớ bàn tay bà quấn khăn ướt lên mặt tôi giữa khói.
Nhớ bà cõng tôi khi sốt.
Nhớ mỗi lần tôi về Sài Gòn, bà giả vờ nói “bận thì khỏi về” rồi nấu đủ món tôi thích.
Một người có thể cứu đời tôi và làm điều hèn nhát trong cùng một đêm.
Hai điều đó không triệt tiêu nhau.
Đó mới là phần tôi không muốn chấp nhận.
Tôi lấy cassette ra.
Lần trước tôi chỉ nghe mặt A.
Khi máy tự dừng, tôi đã tháo băng ra mà không để ý mặt còn lại có một nhãn nhỏ.
B — sau khi con biết tên Tuyết.
Tôi lật băng.
Ấn Play.
Tiếng rè kéo dài.
Rồi giọng bà ngoại.
“Nếu con nghe mặt này, chắc con đã gặp người nhà con Tuyết.”
Tôi phải dừng máy.
Chỉ một câu thôi cũng đủ khiến tôi không thở nổi.
Một lúc sau tôi bật lại.
“Bà không biết họ có tha thứ không.”
“Đừng xin họ tha thứ thay bà.”
“Cũng đừng kể bà thành người tốt chỉ vì bà nuôi con.”
Tôi cúi đầu.
Bà biết chính xác thứ tôi đang muốn làm.
“Đêm Phượng Hoàng, bà biết cửa sau bị xích.”
“Không phải đêm đó mới biết.”
“Bà biết từ trước.”
Bà kể hai vụ mất trộm khiến cư dân hoảng.
Một chiếc xe máy.
Một thùng hàng.
Chính bà cũng mất một bao giấy nhập, trị giá gần cả tháng lời.
Trong cuộc họp cư dân, khi Kha đề nghị khóa cửa sau sau giờ khuya, bà không phản đối.
“Bà còn nói với ông Phúc nhớ khóa kỹ.”
Tôi nhắm mắt.
Chi tiết đó chưa ai kể.
Không phải vì họ không biết.
Có thể vì không ai muốn nói thay phần bà.
“Bà nghĩ nếu cháy thì người ta mở được.”
“Bà nghĩ ông Phúc có chìa.”
“Bà nghĩ chuyện xấu chỉ xảy ra với nhà khác.”
Bà cười rất nhỏ trong băng.
“Người ta sống được là nhờ nghĩ vậy.”
Rồi tới những thùng giấy.
Kho sau tiệm dột.
Thợ hẹn ba lần không tới.
Bà chuyển hàng ra hành lang.
Ông Nam nhắc.
Ông Kha nhắc.
Bà ký sẽ dọn.
“Bà biết sai.”
“Nhưng ngày nào khách cũng đặt.”
“Bỏ hàng ngoài hành lang vài tuần dễ hơn thuê kho khác.”
“Bà nghĩ vẫn chừa đủ lối.”
“Bà luôn có một câu để thấy mình chưa sai đến mức phải sửa ngay.”
Tôi nghe những lời này bằng đúng giọng người đã dạy tôi phải sống đàng hoàng.
Không có trải nghiệm nào khó chịu hơn.
Băng rè.
“Đêm cháy, bà nghe nổ lẹt đẹt ở sau tiệm.”
“Bà mở cửa thì khói đã xuống.”
“Con đang ngủ trên gác.”
“Tuyết vừa đi đổ rác về, nó là người hét đầu tiên.”
Tôi ngẩng lên.
Tuyết không ở trên tầng lúc lửa bắt đầu.
Cô ở tầng trệt.
“Bà kêu nó chạy ra.”
“Nó hỏi còn người trên lầu.”
“Bà nói mặc kệ.”
Giọng bà vỡ một chút.
“Nó không nghe.”
“Nó chạy lên.”
Tôi khóc nhưng không dừng băng.
“Bà chạy lên gác kéo con.”
“Bà chỉ nghĩ tới con.”
“Nếu hỏi lúc đó bà có nên chạy theo Tuyết không, bà không biết.”
“Nếu bà chạy theo, có khi con cũng chết.”
“Bà không hối hận vì đã kéo con.”
“Bà hối hận vì sau đó đã dùng chuyện cứu con để tha cho tất cả phần hèn của mình.”
Sau vụ cháy, mọi người bị lấy lời khai.
Bà biết cửa sau bị xích.
Bà biết hàng của mình lấn hành lang.
Bà biết Tuyết ngủ ở gác lửng và đã chạy lên gọi người.
Nhưng người của bên quản lý nói những người thuê trọ không đăng ký sẽ làm hồ sơ phức tạp.
Nếu tiệm bị xác định có người ngủ trái quy định, bà có thể bị xem xét trách nhiệm.
Nếu việc chiếm hành lang được nhấn mạnh, bà có thể mất toàn bộ tiệm và đối mặt bồi thường.
“Bà vừa mất nhà.”
“Mẹ con lúc đó làm công việc bấp bênh.”
“Bà nhìn con ngủ ở phòng tạm, bà sợ.”
“Bà nói với mình nếu bà bị bắt hoặc mất hết, ai lo cho con?”
“Câu đó có thật.”
“Nhưng sợ cho con không làm lời nói dối bớt là lời nói dối.”
Rồi bà kể về tôi.
Điều tra viên hỏi tôi có thấy cửa sau khóa không.
Trước buổi làm việc, bà đưa tôi vào nhà vệ sinh.
Nếu ai hỏi, con nói cửa sau vẫn mở.
Tôi đã nói theo.
“Bà lấy một đứa trẻ làm chứng cho lời bà muốn.”
“Bà xin lỗi con vì chuyện đó.”
Tôi đặt tay lên miệng.
Không ai từng xin lỗi tôi về ký ức này vì đến hôm qua tôi còn không biết nó tồn tại.
“Còn Tuyết.”
Băng dừng vài giây vì bà ho.
“Bà thấy túi đựng kim may trong danh sách vật của người không tên.”
“Bà biết có thể là nó.”
“Bà không dám nhìn ảnh thi thể.”
“Bà nói với điều tra viên Tuyết đã nghỉ trước vụ cháy.”
“Bà tự nói rằng chưa chắc người chết là nó.”
“Sau một năm không thấy Tuyết quay lại, bà biết.”
“Nhưng lúc đó sửa lời khai nghĩa là phải thú nhận mình đã nói dối từ đầu.”
“Bà lại chờ.”
Một năm.
Rồi ba năm.
Rồi mười năm.
Đến lúc bà bắt đầu đi tìm ông Phúc, ông Nam, Vân, Kiệt, Kha và Cảnh, bà đã quá quen với việc chờ.
“Bà lập cuốn sổ vì nghĩ nếu gom đủ phần của mọi người thì sự thật sẽ mạnh hơn nỗi sợ của từng người.”
“Nhưng bà vẫn không dám tự nói phần bà.”
“Đó là lý do tên bà ở cuối.”
Tôi nhìn cuốn sổ.
“Châu.”
Giọng bà rất rõ.
“Nếu con kể lại chuyện Phượng Hoàng mà bà vẫn là bà ngoại anh hùng cứu cháu khỏi lửa, con chưa trả nợ.”
“Bà đã cứu con.”
“Đừng xóa.”
“Bà đã để hàng lấn lối, biết cửa khóa, nói dối, bắt con nói dối và giấu tên Tuyết.”
“Cũng đừng xóa.”
“Một người có thể làm cả hai.”
“Bà mong con đủ thương bà để không cần biến bà thành người tốt.”
Tôi dừng băng.
Khóc rất lâu.
Sau đó bật tiếp.
Đoạn cuối chỉ còn vài câu.
“Món nợ của bà không phải lời xin lỗi.”
“Người chết không dùng được lời xin lỗi.”
“Trả lại tên Nguyễn Ánh Tuyết.”
“Rồi kể phần còn lại nếu gia đình nó muốn biết.”
“Nếu họ ghét bà, để họ ghét.”
“Đừng xin họ tha thứ để con dễ chịu.”
Băng sắp hết.
Giọng bà nhỏ dần.
“Bà thương con.”
“Cái đó cũng là thật.”
Máy tắt.
Tôi ngồi một mình đến sáng.
Trước mặt là sáu lời khai của người sống.
Một tấm ảnh của người chết.
Và lời thú nhận của người tôi yêu nhất.
Tôi có thể đóng ngăn kéo lại.
Không ai bắt tôi tiếp tục.
Bà đã chết.
Những người khác đều già.
Vụ án đã khép hai mươi năm.
Tôi bán căn nhà, trở về Hà Nội, và đời tôi vẫn tiếp tục.
Tôi lấy con phượng hoàng giấy đỏ ra khỏi ngăn bí mật.
Một cánh đã cháy xém.
Hồi nhỏ tôi từng tin phượng hoàng chết trong lửa rồi sống lại.
Bây giờ tôi biết đó là truyện.
Người chết không sống lại.
Nguyễn Ánh Tuyết không trở lại chỉ vì chúng tôi tìm được tên.
Tôi đặt con phượng hoàng cạnh cuốn sổ.
Mở laptop.
Tạo một thư mục mới.
HỒ SƠ PHƯỢNG HOÀNG — BẢN ĐẦY ĐỦ.
File đầu tiên tôi tạo mang tên:
00 — Lương Thị Hạnh.