Chương 9 / 9 ◆ ~10 phút đọc

Chương 9: Phượng hoàng không sống lại từ tro

Tôi mất ba tháng để hoàn thành Hồ sơ Phượng Hoàng. Không phải vì thiếu tài liệu, mà vì tôi phải quyết định điều gì được gọi là sự thật, điều gì chỉ là ký ức, và điều gì không thể chứng minh được sau hai mươi năm.

Tôi không viết: “Nếu Kiệt gọi sớm năm phút, mọi người đã sống.” Không ai chứng minh được điều đó. Tôi viết: “Kiệt phát hiện khói nhưng gọi cho Võ Đình Kha trước khi gọi số khẩn cấp, và sau đó khai như thể đã báo ngay.”

Tôi cũng không viết: “Nếu cửa mái mở, ba nạn nhân ở tầng bốn chắc chắn đã thoát.” Tôi viết: “Cửa mái khóa, chìa không có tại chung cư, và ba nạn nhân được ghi nhận ở gần chiếu nghỉ phía trên.”

Tôi không viết bà ngoại gây ra vụ cháy, cũng không viết bà vô tội. Tôi chỉ ghi đúng những gì có thể kiểm chứng: bà biết cửa sau thường bị xích; bà đã ký cam kết dọn hàng khỏi hành lang nhưng chưa làm xong; bà từng ủng hộ việc tăng cường an ninh sau các vụ mất trộm. Bà cứu tôi. Bà khai sai về trạng thái cửa sau, và hướng dẫn tôi khai sai. Bà nói Nguyễn Ánh Tuyết đã nghỉ việc trước vụ cháy, trong khi nhiều chứng cứ cho thấy Tuyết vẫn ở đó đêm hỏa hoạn. Và chính bà đã ghi âm thừa nhận tất cả.

Trước khi đưa hồ sơ cho bất kỳ tờ báo nào, tôi gửi từng phần cho gia đình các nạn nhân. Tôi không xin phép họ để được kể, nhưng tôi cho họ cơ hội sửa thông tin về người thân, bổ sung ký ức, và yêu cầu bỏ đi những chi tiết riêng tư không liên quan.

Phản ứng không ai giống ai. Một gia đình nhắn lại vỏn vẹn: “Cảm ơn. Chúng tôi muốn biết.” Một người con trai gọi điện mắng tôi gần mười phút: “Ba tôi chết rồi. Cô đào lại để làm gì?” Tôi không có câu trả lời nào làm anh hài lòng, chỉ nói nếu anh không muốn tham gia, tôi sẽ ghi rõ gia đình không bình luận. Anh hỏi tôi có ngừng đăng không. Tôi nói không. Anh cúp máy.

Một gia đình khác nói họ không cần lời xin lỗi của ông Phúc. “Ông ấy xin lỗi để nhẹ lòng ông ấy, chứ đâu phải để mẹ tôi sống lại.” Tôi chuyển nguyên văn câu ấy cho ông Phúc. Ông đáp: “Họ nói đúng.” Nhưng ông vẫn cho phép sử dụng lời ghi âm của mình.

Đặng Hoài Nam đọc bản thảo phần mình ba lần, rồi chỉ sửa một chi tiết kỹ thuật. Ông không xin bỏ đoạn kể việc ông đã làm nhẹ lời cảnh báo. Hương Vân tự đề nghị công bố cả sáu tấm ảnh, kèm lời giải thích vì sao bài báo trước vụ cháy đã không được đăng. Phạm Tú Kiệt không muốn ảnh mặt mình xuất hiện, và tôi đồng ý. Lời khai quan trọng hơn khuôn mặt.

Võ Đình Kha gọi cho tôi ngay trước ngày công bố. Ông hỏi tôi có thật sự ghi tên ông không, rồi hỏi có ghi cả bà Hạnh không. Cả hai câu tôi đều đáp có. Ông im lặng một lúc. “Tôi tưởng cô sẽ bảo vệ bả.”

“Cháu đang làm đúng điều bà yêu cầu.”

“Tôi không tin bả lại yêu cầu tự bôi xấu mình.”

“Vậy là ông chưa hiểu bà.” Ông Kha không trả lời, nhưng cũng không rút lại lời khai.

Lê Cảnh ký một bản ghi chú bổ sung dài sáu trang, gửi vào nơi đang lưu hồ sơ vụ cháy. Nó không thay thế báo cáo cũ, cũng không tuyên bố kết luận cũ là giả. Nó ghi rõ những yếu tố an toàn và những lời khai mâu thuẫn từng tồn tại trong quá trình xác minh nhưng không được trình bày đầy đủ trong bản tóm tắt cuối. Ông gửi tôi một bản, dòng cuối cùng viết: “Đây không phải sửa lịch sử. Đây là thừa nhận lịch sử đã bị chúng tôi kể thiếu.”

Phần của Nguyễn Ánh Tuyết mất nhiều thời gian nhất. Gia đình Nguyệt cung cấp ảnh, giấy tờ và các thông tin cũ. Hồ sơ vật chứng được đem ra đối chiếu cùng tấm ảnh của bà Vân, sổ công của bà Hạnh, lời khai của Kiệt, và chiếc túi kim may thêu chữ T. Không có một phép xét nghiệm thần kỳ nào sau hai mươi năm giải quyết được mọi thứ trong một lần.

Nhưng sau quá trình rà soát, cơ quan lưu trữ vụ việc chấp nhận bổ sung một ghi chú định danh: “Nạn nhân nữ chưa xác định danh tính — có đủ cơ sở hồ sơ để xác định là Nguyễn Ánh Tuyết, chờ hoàn tất thủ tục cập nhật dân sự liên quan.”

Nguyệt đọc dòng ấy rồi ngồi yên rất lâu. “Vậy là chị tôi chết thật.” Tôi không nói “ít nhất cô đã biết”, vì câu đó chẳng giúp được gì. Bà nói tiếp, giọng khàn: “Hai mươi năm tôi mong có tin. Giờ có tin rồi lại ước gì mình không nghe.” Tôi ngồi xuống cạnh bà, không cố sửa lại cảm xúc của bà.

Hồ sơ được một tòa soạn độc lập đăng thành loạt bài dài. Hương Vân từ chối đứng tên tác giả chính. “Tôi đã có cơ hội từ hai mươi năm trước rồi,” bà nói. Cuối cùng tên bà nằm ở một dòng nhỏ: “Hình ảnh và lời chứng: Nguyễn Hương Vân.”

Tiêu đề loạt bài không phải là “Ai là hung thủ thật sự vụ cháy Phượng Hoàng?”. Tôi đã từ chối ba phiên bản kiểu đó. Tiêu đề cuối cùng là: ĐÊM PHƯỢNG HOÀNG: NHỮNG ĐIỀU CÒN THIẾU.

Ngày bài được đăng, lượt xem rất cao. Nhưng điều tôi nhớ nhất không phải số người đọc, mà là một bình luận: “Vậy cuối cùng lỗi của ai?” Hàng trăm người trả lời bên dưới. Người bảo chủ chung cư, người bảo bảo vệ, người bảo bà ngoại tôi, người bảo thợ điện, người bảo cả hệ thống, người bảo tất cả. Tôi không tham gia. Hồ sơ không được làm ra để đưa cho người đọc một cái tên duy nhất mà ghét.

Ba tuần sau, một tấm bia tưởng niệm nhỏ được dựng gần vị trí chung cư cũ, nép giữa dãy cửa hàng mới và gốc cây bàng già duy nhất còn sót lại từ ngày ấy. Không phải dự án gì lớn; gia đình nạn nhân, vài cư dân cũ và chủ các cửa hàng quanh đó cùng góp tiền. Hôm khánh thành trời nắng nhạt, người đến không đông, phần lớn đứng im lặng, tay cầm nhang. Trên bia khắc mười một cái tên. Tên cuối cùng là NGUYỄN ÁNH TUYẾT, cái tên duy nhất lần đầu tiên được viết ra ở một nơi công khai.

Nguyệt đặt trước bia một chiếc bao kim may bằng vải xanh mới tinh. “Cái cũ không còn,” bà nói. “Tôi may lại.” Tôi đặt con phượng hoàng giấy đỏ của bà ngoại bên cạnh. Không đốt. Vàng mã trong nhà tôi xưa nay được làm ra để gửi sang một nơi người sống không kiểm chứng được, nhưng con phượng hoàng này không cần gửi cho ai. Nó ở lại.

Ông Phúc đến, nhưng đứng từ xa. Gia đình một nạn nhân không muốn nói chuyện với ông, và ông không bước lại gần. Ông Nam đến cùng con trai. Kiệt không đến, chỉ gửi một lá thư ngắn cho gia đình Tuyết; Nguyệt đọc xong gấp lại, không nói một lời tha thứ nào.

Võ Đình Kha không xuất hiện. Từ trước đó, người chăm sóc ông đã gửi lại cho tôi chiếc chìa khóa cửa mái, và tôi đặt nó trong một hộp trưng bày nhỏ cùng mắt xích, những tấm ảnh và bản sao các tài liệu. Lê Cảnh đứng trước bia rất lâu, đọc từng cái tên. Đến tên Tuyết, ông nói: “Xin lỗi.” Nguyệt nghe thấy nhưng không đáp, và ông cũng không chờ.

Sáu tháng sau, tôi quyết định không bán tiệm vàng mã. Phần lớn thời gian tôi vẫn ở Hà Nội làm việc, nhưng tôi sửa căn phòng phía sau tiệm thành một kho lưu trữ nhỏ. Cuốn Sổ Nợ Phượng Hoàng nằm trong hộp bảo quản, không khóa, bên cạnh bản sao các lời khai, ảnh, biên bản, dòng thời gian và bản ghi âm của bà ngoại. Gia đình nạn nhân nào muốn xem đều có thể đến xem.

Tôi không gọi nơi đó là bảo tàng. Trên cửa chỉ có một tấm biển nhỏ: PHÒNG HỒ SƠ PHƯỢNG HOÀNG.

Tiệm phía trước vẫn bán vàng mã. Tôi từng nghĩ phải biến nó thành một thứ gì “đẹp” hơn để chuộc lại quá khứ, rồi nhận ra làm vậy lại là một kiểu xóa bỏ khác. Bà ngoại đã sống ở đây. Giấy từng chất đầy hành lang. Tuyết từng ngồi gấp phượng hoàng ở đây, tôi từng được cứu từ đây, và một lời nói dối cũng bắt đầu từ chính nơi này. Giữ lại căn tiệm không có nghĩa là tôn vinh nó, chỉ có nghĩa là không giả vờ rằng quá khứ sạch sẽ hơn nó từng là.

Một buổi chiều, tôi ngồi sau quầy và mở con phượng hoàng giấy đỏ ra. Giấy đã giòn, tôi tháo từng nếp gấp thật chậm để không làm rách. Bên trong không có lá thư bí mật nào, không có lời nhắn cuối cùng, chỉ là một tờ giấy đỏ bình thường, cháy sém một góc.

Tôi thấy nhẹ nhõm. Không phải thứ gì bà ngoại để lại cũng phải chứa thêm một bí mật. Tôi gấp nó lại, và lần này con phượng hoàng hơi lệch, một cánh cao một cánh thấp. Tôi không sửa.

Người ta nói phượng hoàng tái sinh từ tro. Tôi không còn tin điều đó nữa. Người chết không trở lại, tòa nhà không trở lại, hai mươi năm đã mất cũng không trở lại. Thứ có thể trở lại chỉ là một cái tên, một câu nói bị bỏ khỏi biên bản, một tấm ảnh không được đăng, một chiếc chìa khóa lẽ ra phải nằm đúng chỗ. Và sự thật, nếu những người còn sống cuối cùng chịu thôi kể phần có lợi nhất cho mình.

Tôi đặt con phượng hoàng lên cuốn sổ đã gấp lại. Bảy món nợ, không món nào được trả hết. Nhưng ít nhất, chúng không còn bị giấu đi nữa.

Với người chết, có lẽ đó là thứ gần nhất với việc đòi được nợ.

Đã đọc xong

Chương 9 / 9

Bạn đã tới chương mới nhất hiện có.

Về trang truyện
Home Trước Sau
Đọc tiếp chỗ đang dở? Bạn đã đọc một phần chương này.
Cài đặt Đọc truyện
Cỡ chữ
Giãn dòng
Độ rộng trang đọc
Kiểu Chữ
Phông Nền
💬 Bình luận đoạn
Đang tải bình luận...