Chương 1 / 9 ◆ ~8 phút đọc

Chương 1: Cuốn sổ không ghi tiền

Bà ngoại tôi mất vào một sáng không mưa. Đám tang xong, việc đầu tiên tôi làm là mở cửa tiệm vàng mã của bà trong con hẻm nhỏ bên đường Hải Thượng Lãn Ông, nơi đã hai mươi năm rồi tôi không ngủ lại một đêm nào.

Mùi giấy mới, mùi keo hồ và nhang trầm vẫn y như cũ, đậm đến mức vừa kéo cửa sắt lên tôi đã thấy mình như đứa trẻ mười một tuổi đứng nép sau quầy. Mọi thứ còn nguyên chỗ: chồng giấy tiền buộc dây nilon, những ngôi nhà lầu giấy dựng sát vách, bàn thờ Thần Tài với ly nước đã cạn. Chỉ có người ngồi sau quầy là biến mất.

Tôi tên Tạ Minh Châu, ba mươi mốt tuổi, làm nghề phục chế tài liệu bị cháy, ẩm hoặc mục cho một trung tâm lưu trữ tư nhân. Bạn bè bảo nghề ấy hợp với tôi vì tôi kiên nhẫn với giấy hơn với người. Có lẽ họ nói đúng. Tôi về tiệm không phải để nối nghiệp làm vàng mã, mà chỉ định dọn đồ, bán căn nhà rồi quay lại cuộc sống của mình ngoài Hà Nội.

Trong ngăn kéo dưới bàn thờ Thần Tài, tôi tìm thấy một chiếc khóa đồng nhỏ. Nó không mở két sắt như tôi đoán, mà mở một ngăn bí mật phía sau tủ đựng giấy tiền, ngăn được đóng khéo đến mức nếu không gõ thử từng tấm ván, tôi đã chẳng bao giờ biết nó tồn tại.

Bên trong chỉ có ba thứ: một cuộn băng cassette, một con phượng hoàng gấp bằng giấy đỏ với mép cánh cháy xém, và một cuốn sổ bìa đen. Trên bìa, bốn chữ viết tay bằng nét bút quen thuộc của bà: SỔ NỢ PHƯỢNG HOÀNG.

Tôi tưởng đó là sổ ghi khách nợ tiền, thứ tiệm nhỏ nào trong xóm cũng có. Mở trang đầu, tôi biết mình sai. Không có con số, không có ngày vay, chỉ có bảy cái tên, mỗi cái tên đi kèm một món nợ.

Trần Văn Phúc — một mắt xích sắt. Đặng Hoài Nam — một lời khai. Nguyễn Hương Vân — một tấm ảnh. Phạm Tú Kiệt — một cuộc gọi. Võ Đình Kha — một chiếc chìa khóa. Lê Cảnh — một lời xin lỗi.

Cái tên thứ bảy bị che bằng một mảnh giấy mỏng dán chồng lên. Tôi chưa bóc. Ở cuối trang, bà ngoại viết thêm một dòng, nét chữ đè mạnh đến mức hằn sang mặt sau: “Không món nào được trả bằng tiền.”

Tôi ngồi rất lâu với cuốn sổ trên đùi. Phượng Hoàng không phải tên người. Đó là tên khu chung cư cũ từng nằm ngay trong con hẻm này, bốn tầng, tường vàng, cầu thang tối, nơi tầng trệt là dãy cửa tiệm, trong đó có tiệm của bà.

Hai mươi năm trước, chung cư Phượng Hoàng cháy lúc gần một giờ sáng. Mười một người chết. Tôi là một trong những người sống sót, khi ấy mới mười một tuổi.

Tôi nhớ khói, nhớ tiếng kính vỡ, nhớ bà ngoại quấn một chiếc khăn ướt lên mặt tôi rồi kéo tôi qua cửa tiệm. Sau đó ký ức vỡ thành những mảng rời, như tờ giấy bị lửa ăn mất phần giữa. Chưa đầy một tháng sau vụ cháy, mẹ đưa tôi ra Hà Nội sống với dì, và từ đó tôi hiếm khi quay lại Sài Gòn.

Bà ngoại thì ở lại. Bà tiếp tục bán vàng mã cạnh bãi đất nơi chung cư bị phá bỏ, mặc cho cả khu phố xì xào rằng bà có phần lỗi vì tiệm chất quá nhiều giấy ở tầng trệt. Kết luận chính thức sau cùng ghi nguyên nhân là chập điện.

Tôi đã sống với hai chữ ấy suốt hai mươi năm. Chập điện, một nguyên nhân đủ ngắn để không ai phải nghĩ thêm.

Tôi đặt cuốn sổ xuống, cầm cuộn cassette lên. Trên nhãn có dòng chữ: “Châu nghe sau khi bà chết.” Chiếc máy cassette cũ của bà vẫn nằm dưới quầy, phủ một lớp bụi mỏng. Tôi thay pin, đút băng vào, và nghe tiếng rè rè chạy một lúc trước khi giọng bà ngoại vang lên.

“Châu.”

Tôi nắm chặt mép bàn. Giọng bà khàn hơn tôi nhớ, xen giữa những tiếng ho khan. “Nếu con đang nghe, bà đi rồi. Cuốn sổ đó không phải để trả thù. Bà cũng không muốn con đi đòi ai quỳ xuống xin lỗi. Chỉ là có những người đã sống quá lâu nhờ một phiên bản của đêm Phượng Hoàng.”

Bà ngừng một chút. “Bà cũng vậy.”

Tôi ngẩng lên nhìn chiếc máy như thể bà đang ngồi đâu đó sau nó. Băng tiếp tục chạy: “Nếu con muốn bỏ cuốn sổ vào lửa, bà không trách. Nhưng nếu con mở trang đầu… hãy bắt đầu với ông Phúc.”

Băng dừng ở đó. Không có lời tạm biệt nào.

Trần Văn Phúc sống cách tiệm chưa đến ba cây số. Tôi tìm ra địa chỉ trong cuốn sổ điện thoại cũ của bà. Ông từng là bảo vệ đêm của chung cư Phượng Hoàng, giờ đã bảy mươi ba tuổi, sống cùng con gái trong một căn nhà nhỏ phía sau chợ.

Khi tôi xưng tên, ông định đóng cửa ngay. Tôi đưa tay chặn lại. “Bà Hạnh mất rồi.”

Ông khựng lại. “Tôi biết.”

“Bà để lại tên ông,” tôi nói tiếp. Mặt ông tái đi trông thấy. “Tôi không nợ bà ấy tiền.”

“Bà ghi ông nợ một mắt xích sắt.” Nghe đến đó, cánh cửa mở thêm một chút. Ông Phúc nhìn tôi rất lâu, ánh mắt dò từ trán xuống cằm như đang so với một khuôn mặt nào đó trong trí nhớ. “Con bé Châu?”

Tôi khẽ dạ. “Mày lớn giống mẹ,” ông nói. Tôi không biết nên đáp thế nào, và ông cũng không chờ. Ông lùi lại, mời tôi vào.

Căn nhà chật, tối, chỉ có một bàn thờ nhỏ kê sát tường với mười một chén nước xếp thành hàng. Tôi đứng nhìn rất lâu. “Ông thờ nạn nhân?”

“Không phải thờ.” Ông chậm chạp ngồi xuống chiếc ghế đẩu. “Nhớ.”

Tôi đặt cuốn sổ lên bàn trước mặt ông. “Mắt xích đâu?”

Ông Phúc không hỏi tôi đang nói gì. Ông đứng dậy, lục dưới đáy tủ một hộp bánh thiếc cũ đã gỉ góc rồi mở nắp. Bên trong là một đoạn xích sắt cháy đen, có một mắt xích bị cắt đứt làm đôi.

“Cửa nào?” tôi hỏi.

Ông nhắm mắt. “Cửa thoát hiểm phía sau.”

Tai tôi ù đi. “Báo cáo nói cửa không khóa.”

“Tôi nói dối.” Tôi hỏi tại sao, và ông không trả lời ngay. Hai bàn tay đặt trên đầu gối run lên từng đợt. “Ba tháng trước vụ cháy, chung cư mất trộm xe hai lần. Ông Kha, chủ chung cư, bảo tôi xích cửa sau sau mười một giờ đêm.”

Tôi hỏi lại có phải cửa thoát hiểm không, ông gật. “Ông không phản đối?”

“Có. Ổng nói nếu mất thêm đồ thì trừ lương tôi.” Ông Phúc nhìn đoạn xích trong hộp. “Tôi có ba đứa con.”

Câu đó không phải lời bào chữa, chỉ là một sự thật được đặt xuống bàn. Tôi hỏi tiếp, giọng khô hơn mình muốn: “Đêm cháy, ông có mở cửa không?”

“Tôi chạy đi lấy kìm cộng lực.” Tôi hỏi mất bao lâu, ông lắc đầu. “Không biết. Cắt được một mắt thì khói xuống dày quá, tôi phải chạy.” Ông nuốt khan. “Sau đó tôi khai cửa mở.”

Tôi hỏi ai bảo ông khai như vậy. “Không ai cần bảo.” Ông cười, một nụ cười buồn đến mức tôi phải nhìn đi chỗ khác. “Tôi đứng nhìn người ta khiêng xác ra. Tôi biết nếu nói thật thì mình có thể đi tù.”

Tôi thấy giận, nhưng không phải kiểu giận khiến người ta muốn hét lên. Nó lạnh và nằm im dưới đáy dạ dày. “Ông giữ đoạn xích hai mươi năm để làm gì?”

“Để đừng tin lời khai của chính mình.” Ông đẩy chiếc hộp về phía tôi. “Mang đi.”

“Đó là món nợ?” tôi hỏi.

“Không.” Ông nhìn thẳng vào tôi. “Món nợ là nói thật. Mắt xích chỉ là thứ chứng minh tôi từng nói dối.”

Tôi lấy điện thoại ra, nói muốn ghi lại lời ông. Ông Phúc gật đầu, không né tránh. Ông kể lại từ đầu bằng giọng đều đều, chậm rãi, như người đã tập nói những câu ấy trong đầu hàng nghìn đêm.

Tôi cất hộp thiếc vào túi, cảm ơn rồi bước ra cửa. Ông gọi với theo: “Châu.” Tôi dừng lại, dạ một tiếng. “Đừng nghĩ bà ngoại mày lập cuốn sổ vì bà ấy sạch sẽ hơn tụi tao.”

Tôi quay lại. Ông Phúc đứng trong khung cửa tối, hai tay buông thõng.

“Đêm đó bà Hạnh cũng nói dối.”

Đã đọc xong

Chương 1 / 9

Câu chuyện vẫn còn phía trước.

Đọc chương tiếp
Home Trước Sau
Đọc tiếp chỗ đang dở? Bạn đã đọc một phần chương này.
Cài đặt Đọc truyện
Cỡ chữ
Giãn dòng
Độ rộng trang đọc
Kiểu Chữ
Phông Nền
💬 Bình luận đoạn
Đang tải bình luận...