Chương 3 / 9 ◆ ~9 phút đọc

Chương 3: Tấm ảnh không được đăng

Nguyễn Hương Vân từng là phóng viên ảnh. Giờ bà bán máy ảnh cũ trên mạng, thỉnh thoảng nhận chụp đám cưới cho con cháu người quen. Tôi tìm ra bà nhờ một số điện thoại viết bằng bút chì ở trang cuối cuốn sổ, nét chữ đã mờ đến mức phải nghiêng trang dưới đèn mới đọc được.

Nghe đến hai chữ “Phượng Hoàng”, đầu dây bên kia im lặng gần mười giây. Rồi bà hỏi ai cho tôi số này. Tôi nói bà Hạnh, và khi bà hỏi bà Hạnh còn sống không, tôi đáp bà vừa mất. Một tiếng thở dài vọng qua điện thoại. “Vậy cuối cùng cũng tới lượt tôi.”

Chúng tôi gặp nhau trong một quán cà phê cũ gần Chợ Lớn, nơi quạt trần quay chậm và bàn ghế gỗ đã lên nước bóng. Bà Vân mang theo một túi máy ảnh bằng da bong mép, không hỏi tôi uống gì, ngồi xuống là hỏi ngay: “Bả ghi tôi nợ gì?”

“Một tấm ảnh,” tôi đáp. Bà cười không vui. “Bả nhớ dai.”

Tôi đặt mắt xích của ông Phúc và bản nháp của ông Nam lên bàn. Bà Vân nhìn hai thứ ấy rồi dựa lưng vào ghế, giọng chậm lại: “Cô đã gặp họ. Vậy cô đang tìm hung thủ?”

Tôi nói mình chưa biết có một hung thủ hay không. Lần đầu tiên bà nhìn tôi với vẻ chú ý thật sự. “Tốt. Vì hai mươi năm trước ai cũng muốn có một người để đổ hết mọi thứ vào.”

Bà Vân kể hồi đó bà làm cho một tờ báo địa phương. Khoảng một tháng trước vụ cháy, tòa soạn nhận tin chung cư Phượng Hoàng có vấn đề an toàn sau một vụ chập điện nhỏ ở tầng hai, và bà được cử đến chụp ảnh. Không phải cuộc điều tra lớn lao gì, chỉ là một bài phản ánh đô thị dài hai cột.

“Tôi chụp được cửa sau bị xích.”

Tôi ngẩng lên. “Trước vụ cháy? Có ảnh?” Bà gật. “Sao không đăng?”

Bà Vân nhìn xuống đôi tay mình. “Bài bị gỡ. Biên tập gỡ.” Tôi hỏi có phải vì ông Kha, bà bảo một phần.

Chủ chung cư Võ Đình Kha đã gọi lên tòa soạn, nói bài báo sai sự thật, làm ảnh hưởng giá nhà và uy tín khu phố, dọa kiện vì phóng viên chụp tài sản riêng mà không xin phép. Quan trọng hơn, một doanh nghiệp thân với ông Kha đang mua quảng cáo dài hạn trên báo.

“Không ai bảo thẳng là bỏ bài vì tiền,” bà Vân nói. “Người ta chỉ bảo ‘đề tài nhỏ, chứng cứ chưa đủ, để đợt sau làm kỹ hơn’.” Tôi hỏi bà có phản đối không. Bà nói có, rồi nhún vai: “Tôi còn hai tháng thử việc.”

Lại một lý do bình thường. Tôi bắt đầu ghét những lý do bình thường.

Bà Vân mở túi da, lấy ra một phong bì ảnh. “Hồi đó còn chụp phim, tôi giữ lại phim âm bản.” Bà rút ra sáu tấm ảnh đã rửa lại, xếp thành hàng trên mặt bàn gỗ.

Tấm đầu tiên là cửa thoát hiểm phía sau chung cư, một sợi xích quấn vòng quanh hai tay nắm. Tấm thứ hai là hộp điện tầng trệt, hàng chục sợi dây chen nhau đi chung một đường máng cũ. Tấm thứ ba chụp hành lang bên tiệm vàng mã.

Tôi nhìn tấm thứ ba lâu hơn. Những thùng carton lớn xếp sát một bên tường, lối đi vẫn còn nhưng hẹp đi đáng kể. Trước cửa tiệm là bà ngoại tôi, trẻ hơn ký ức cuối cùng của tôi rất nhiều, đang chống nạnh cãi với một người đàn ông mà tôi nhận ra là ông Nam.

Tấm thứ tư chụp sân chung cư, tấm thứ năm chụp cầu thang. Đến tấm thứ sáu thì tôi dừng lại.

Tôi có mặt trong ảnh. Mười một tuổi, tóc cắt ngang vai, ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ trước tiệm, tay cầm một con phượng hoàng giấy đỏ. Bên cạnh tôi là một cô gái chừng hai mươi tuổi, mặc áo sơ mi hoa nhỏ, tóc buộc bằng sợi dây thun xanh, đang cúi xuống chỉnh lại cánh con phượng hoàng trong tay tôi.

Tôi biết khuôn mặt đó. Không phải vì từng thấy ảnh, mà vì có thứ gì trong đầu bật ra như nắp hộp bị bung. Một tiếng gọi, bằng chính giọng tôi lúc nhỏ: “Chị Tuyết, gấp cho em con có đuôi dài hơn đi.”

Tôi nắm chặt mép ảnh. “Người này là ai?”

“Cô nhớ rồi?” bà Vân hỏi khẽ.

“Tên Tuyết,” tôi thì thào.

“Nguyễn Ánh Tuyết.” Tôi lặp lại cái tên ấy trong đầu. Nguyễn Ánh Tuyết, một cái tên không hề có trong danh sách mười một nạn nhân mà tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần.

Tôi hỏi chị ấy có sống ở chung cư không. Bà Vân nói không đăng ký. “Chị ấy ngủ trên gác lửng tiệm bà Hạnh.”

Tuyết từ miền Tây lên thành phố làm thuê, ban ngày phụ đóng vàng mã, buổi tối đi học may. Bà ngoại cho chị ở lại để đỡ tiền trọ; đổi lại, Tuyết trông tôi những hôm mẹ làm ca muộn. Nghe đến đó, tôi nhớ thêm được một chút: mùi dầu gội rẻ tiền trên tóc chị, những con thú chị gấp từ giấy vụn, và giọng chị hát rất dở mà chị vẫn hát hoài.

“Sau vụ cháy chị ấy đâu?”

Bà Vân không trả lời ngay. “Trong danh sách tử vong có một dòng: nữ, khoảng hai mươi đến hai mươi lăm tuổi, chưa xác định danh tính.”

Ngực tôi cứng lại. “Không.” Bà gọi tên tôi, nhưng tôi gần như không nghe. “Bà ngoại biết tên chị ấy.”

“Biết.” Tôi hỏi vậy tại sao hồ sơ lại ghi không xác định.

“Đó là món nợ của bà ngoại cô.” Tôi hỏi bà có khai với điều tra viên không, bà Vân lắc đầu. “Tôi cũng không.”

Tôi hỏi tại sao. Bà nói khi đó bà không biết chắc người trong túi thi thể là Tuyết. Nhưng bà biết chị mất tích, và bà có ảnh. Tôi hỏi vậy thì sao, và bà Vân nhìn thẳng vào tôi.

“Tôi đang xấu hổ, Châu.” Giọng bà rất đều. “Tôi vừa mất việc sau vụ cháy, vì bài an toàn trước đó bị đào lại. Tòa soạn nói tôi giữ ảnh mà không báo cáo, rồi cũng nói nếu bây giờ công bố ảnh thì tôi sẽ thành người biết nguy cơ mà không làm gì.”

“Đúng là bà biết,” tôi nói.

“Ừ.” Bà gật. “Tôi biết.”

Câu đó làm cuộc nói chuyện đổi hướng. Đây không còn là một người già kể lại quyết định thời trẻ như thể bị hoàn cảnh ép buộc. Bà nhận nó, gọn gàng và không chối.

Bà kể đã giữ tấm ảnh ấy hai mươi năm. Bà ngoại tôi từng xin đến ba lần, và cả ba lần bà đều không đưa. Khi tôi hỏi vì sao, bà đáp không chút ngập ngừng: “Tôi ghét bả.”

Tôi không ngờ câu trả lời đó. Bà Vân giải thích sau vụ cháy, bà ngoại từng đứng trước mọi người khẳng định tiệm vàng mã không phải nguyên nhân, điện cháy trước, lối đi vẫn đủ rộng. Bà Vân biết những tấm ảnh sẽ khiến câu chuyện xấu đi với bà ngoại. “Tôi nghĩ bả muốn ảnh chỉ để tự bảo vệ mình.”

Tôi hỏi bà ngoại đã nói gì khi đến xin. “Lần cuối bả nói: ‘Không phải cho tôi. Cho con Tuyết.’” Tôi hỏi khi ấy bà có đưa không, bà Vân nhắm mắt lại. “Không.”

Tôi tức, thật sự tức. Nhưng khi nhìn xuống tấm ảnh, cơn tức ấy không biết đi đâu. Bà ngoại biết Tuyết, bà Vân biết Tuyết, tôi từng biết Tuyết. Vậy mà suốt hai mươi năm, trên giấy tờ chị chỉ là một phụ nữ chưa rõ danh tính, một con người bị biến thành dòng mô tả hành chính vì những người còn sống không chịu mở miệng.

Bà Vân đẩy phong bì ảnh về phía tôi, nói đã scan bản độ phân giải cao, bản gốc thì tôi cứ giữ. Tôi không nhịn được: “Tại sao ai cũng muốn đưa bản gốc cho cháu?”

Bà cười mệt mỏi. “Vì tụi tôi già rồi.”

Tôi bảo đó không phải lý do. “Đúng.” Bà nhìn tôi. “Vì nếu giữ nữa, tụi tôi sẽ chết cùng phiên bản mình kể.”

Tôi bật ghi âm. Bà Vân kể lại toàn bộ: bài báo bị gỡ, ảnh cửa bị xích, ảnh hành lang, và việc bà không công bố tấm ảnh có Tuyết sau vụ cháy. Cuối cùng tôi hỏi bà nợ bà ngoại tôi một tấm ảnh, hay nợ Tuyết.

Bà Vân nhìn tấm ảnh lần cuối. “Tôi nợ người không còn tự đòi được.”

Trước khi về, bà cho tôi thêm một chi tiết. Bà nói trong đêm cháy, bà ngoại tôi không phải người cuối cùng nhìn thấy Tuyết. Người đó là Phạm Tú Kiệt, người nợ một cuộc gọi. “Nhiều năm trước nó kể với tôi rằng lúc thấy khói, Tuyết đang chạy lên lầu gọi người.”

Tôi hỏi rồi sao nữa. Bà Vân ngập ngừng một chút. “Kiệt không gọi cứu hỏa ngay.”

Tôi nhớ lời ông Nam: một cuộc gọi chậm vài phút. Tôi cất ảnh vào túi chống ẩm, chào bà rồi bước ra. Bên ngoài trời đã bắt đầu mưa, những hạt mưa đầu mùa nặng và thưa, gõ lộp độp lên mái tôn.

Tôi đứng dưới mái hiên, lấy tấm ảnh ra xem lần nữa. Nguyễn Ánh Tuyết đang cúi xuống cạnh tôi, ngón tay giữ một cánh phượng hoàng giấy. Lật mặt sau, tôi thấy một dòng chữ mà lúc nãy trong quán tối tôi đã bỏ sót. Đó là nét bút của bà ngoại; có lẽ trong một lần đến xin, bà đã kịp cầm tấm ảnh và viết lên đó trước khi bị đòi lại:

“Tuyết, bà xin lỗi vì đã để người ta chôn con mà không có tên.”

Đã đọc xong

Chương 3 / 9

Câu chuyện vẫn còn phía trước.

Đọc chương tiếp
Home Trước Sau
Đọc tiếp chỗ đang dở? Bạn đã đọc một phần chương này.
Cài đặt Đọc truyện
Cỡ chữ
Giãn dòng
Độ rộng trang đọc
Kiểu Chữ
Phông Nền
💬 Bình luận đoạn
Đang tải bình luận...