Chương 7: Người phụ nữ không có tên trong danh sách
Cái tên Nguyễn Ánh Tuyết tồn tại trong tiệm vàng mã lâu hơn tôi tưởng. Sau buổi gặp Lê Cảnh, tôi bắt đầu lục lại những cuốn sổ công cũ của bà ngoại. Không phải sổ nợ, mà là những cuốn vở học sinh bìa xanh ghi tiền công, tiền giấy, tiền keo, số nhà giấy đã giao cho khách, chồng lên nhau trong một thùng các-tông dưới gầm cầu thang.
Trong một cuốn của hai mươi năm trước, giữa những dòng “chị Hai cắt giấy”, “anh Lộc giao hàng”, tôi thấy: “Tuyết — 26 công.” Tháng sau: “Tuyết — 28 công.” Đến tháng xảy ra vụ cháy: “Tuyết — tạm ứng 600.000, gửi về nhà.” Bên dưới có một địa chỉ viết bằng nét bút khác: Cầu Kè, Trà Vinh.
Tôi chụp lại trang sổ. Hai ngày sau, tôi bắt xe đi Trà Vinh.
Địa chỉ cũ giờ đã thành một căn nhà xây mới, mái tôn xanh, sân phơi đầy lá dừa. Người phụ nữ ra mở cửa trạc năm mươi tuổi, nhìn tôi rất lâu khi tôi hỏi về Nguyễn Ánh Tuyết. “Chị tôi,” bà nói. Bà tên Nguyễn Ánh Nguyệt.
Tôi không biết phải nói câu tiếp theo thế nào để nó không làm đảo lộn hai mươi năm đời một con người. Cuối cùng tôi chỉ đưa ra tấm ảnh. Nguyệt không cần đến một giây để nhận ra. “Chị Tuyết.”
Bà ngồi sụp xuống bậc cửa. Bà không khóc ngay, chỉ vuốt mép tấm ảnh bằng ngón cái, chậm rãi, như sợ làm nhòe khuôn mặt trong đó. Rồi bà hỏi tôi lấy ảnh ở đâu ra.
Tôi nói ảnh chụp ở chung cư Phượng Hoàng, trước vụ cháy. Nguyệt ngẩng lên, lặp lại cái tên, hỏi có phải chung cư cháy ở Sài Gòn, hỏi có phải chị bà làm ở đó. Từng câu hỏi khiến tôi hiểu ra gia đình này chưa bao giờ biết.
“Chị ấy phụ tiệm của bà ngoại cháu.”
Nguyệt đứng dậy quá nhanh, phải vịn vào khung cửa. “Không. Chị tôi nói làm ở xưởng may.”
Tôi giải thích buổi tối chị Tuyết đi học may, còn ban ngày phụ tiệm. Bà hỏi rồi sau đó thì sao, và tôi biết mình không thể kéo dài thêm. “Sau đêm cháy, không ai thấy chị Tuyết nữa.”
Mặt Nguyệt mất hết màu. Bà hỏi có phải tôi đang nói chị bà chết trong đó. Tôi nói tôi nghĩ khả năng rất cao. Bà nhắc lại chữ “nghĩ” bằng một giọng sắc lạnh.
“Trong hồ sơ có một phụ nữ chưa xác định danh tính, tuổi phù hợp,” tôi nói. “Một người sống sót nhìn thấy chị Tuyết trong tòa nhà đêm đó. Bà ngoại cháu biết chị ấy ở tiệm, nhưng đã khai khác với điều tra viên.”
Nguyệt tát tôi. Không mạnh, nhưng đủ để má tôi nóng ran. “Xin lỗi,” bà nói, rồi lập tức đổi giọng: “Không. Tôi không xin lỗi.” Tôi gật đầu, bảo bà không cần.
Rồi Nguyệt khóc. Không phải kiểu khóc trong phim, mà vừa khóc vừa nói những câu đứt quãng, không đầu không đuôi. Gia đình đã tìm Tuyết suốt gần ba năm. Ban đầu họ tưởng chị bỏ đi theo người yêu, sau đó tưởng chị bị lừa đi nơi khác. Cha mẹ bà lên thành phố hai lần, hỏi ở cái xưởng may mà Tuyết từng nhắc tới, nhưng không ai biết. Họ báo mất tích ở địa phương, và chẳng có kết quả gì.
“Má tôi chết vẫn nói chị tôi còn sống.” Nguyệt đập tay lên ngực. “Bả nói nếu chết thì phải có xác, mà có xác thì phải có tên.”
Tôi không biết nói gì. Người phụ nữ vô danh trong hồ sơ hóa ra có cả một gia đình đang chờ. Chỉ là hai đầu sợi dây ấy chưa bao giờ được nối lại với nhau.
“Tôi cần cô giúp xác minh,” tôi nói khi bà đã bình tĩnh hơn. Tôi đưa tất cả bản sao tài liệu mình có: ảnh của bà Vân, trang sổ công của bà ngoại, bản ghi lời khai của Kiệt, biên bản cũ ghi một phụ nữ vô danh. Nguyệt lật từng tờ, rồi hỏi có vật dụng nào của người chết được lưu lại không. Tôi nói ông Cảnh đang kiểm tra hồ sơ.
Hai ngày sau, ông Cảnh gọi. Trong biên bản vật chứng của nạn nhân vô danh có ghi ba món: một chiếc kẹp tóc kim loại bị méo, một vòng tay chỉ đỏ, và một bao đựng kim may nhỏ bằng vải xanh.
Tôi gọi video cho Nguyệt và đọc danh sách. Nghe đến chiếc bao kim, bà đứng bật dậy. “Tôi may cho chị.” Tôi hỏi bà có chắc không. “Mặt trong có thêu chữ T bằng chỉ trắng không?”
Tôi gọi lại ngay cho ông Cảnh. Ông tìm ra tấm ảnh vật chứng cũ, đen trắng và mờ. Nhưng khi phóng lớn, ở mặt trong chiếc bao hiện lên một nét chỉ sáng màu hình chữ T. Bên kia màn hình, Nguyệt đưa tay che miệng. Lần này bà không khóc thành tiếng, chỉ lặng lẽ ngồi xuống sàn nhà.
Chúng tôi không coi chừng ấy là đủ để tự tuyên bố danh tính về mặt pháp lý. Tôi gom tài liệu, lời khai, ảnh và gửi đề nghị để cơ quan lưu trữ vụ việc tiếp nhận bổ sung. Lê Cảnh ký xác nhận mình từng nghi nạn nhân vô danh có thể là người tên Tuyết nhưng chưa được xác minh. Hương Vân ký xác nhận đã chụp ảnh Nguyễn Ánh Tuyết tại chung cư. Phạm Tú Kiệt ký xác nhận nhìn thấy Tuyết trong tòa nhà đêm cháy. Nguyệt cung cấp giấy tờ gia đình và ảnh thời trẻ của chị.
Quá trình đối chiếu kéo dài. Không có phép màu nào biến một hồ sơ hai mươi năm tuổi thành điều chắc chắn chỉ trong một buổi chiều. Nhưng lần đầu tiên, bên cạnh dòng “nữ chưa xác định danh tính” có một cái tên được đặt vào để xác minh: Nguyễn Ánh Tuyết.
Trong thời gian chờ, Nguyệt theo tôi lên Sài Gòn, về tiệm. Bà đứng rất lâu dưới chiếc gác lửng, ngước nhìn những tấm ván gỗ đã sẫm màu, hỏi có phải chị bà từng ngủ ở đây. Tôi nói tôi nghĩ vậy. Trên vách gác còn một cái móc treo áo cũ, nhưng chẳng ai nói được nó từng thuộc về ai.
Nguyệt không cần vật kỷ niệm. Bà chỉ đi một vòng quanh căn phòng, chạm tay vào mép quầy, vào chồng giấy tiền. Rồi bà hỏi bà ngoại tôi có biết chị bà chết mà vẫn giấu không. Tôi nói tôi chưa nghe hết phần của bà.
“Cô vẫn bảo vệ bà ấy?”
Tôi định phản bác, nhưng rồi dừng lại. “Có lẽ.” Bà hỏi có phải vì bà ngoại đã cứu tôi. Tôi lại nói có lẽ.
Nguyệt nhìn tôi rất lâu. “Tôi không bắt cô ghét bà ngoại.” Câu ấy làm tôi bất ngờ. “Nhưng nếu cô kể chuyện này, đừng bắt tôi yêu bà ấy chỉ vì bả từng tốt với cô.” Tôi gật đầu, hứa với bà như vậy.
Nguyệt cầm cuốn Sổ Nợ Phượng Hoàng lên, lật đến trang có mảnh giấy dán, hỏi tên cuối cùng là ai. Tôi nói tôi chưa bóc. Bà hỏi tôi sợ à, và tôi thừa nhận. Bà nhìn mảnh giấy mỏng che dòng chữ cuối rồi nói khẽ: “Tôi nghĩ cô biết rồi.”
Tôi cũng nghĩ vậy. Nhưng biết và tận mắt nhìn thấy vẫn là hai chuyện khác nhau.
Tối hôm đó, sau khi Nguyệt về nhà trọ, tôi ngồi một mình sau quầy. Tôi lấy con dao rọc giấy, luồn lưỡi dao dưới mép mảnh giấy dán trên trang cuối, như vẫn làm với những tài liệu cũ ở trung tâm. Lớp keo hồ khô bong ra rất chậm, và từng nét chữ hiện dần lên.
Lương Thị Hạnh. Tên bà ngoại tôi.
Bên cạnh là món nợ thứ bảy: “Trả lại một cái tên.”