Chương 9: Phượng hoàng không sống lại từ tro

Tôi mất ba tháng để hoàn thành Hồ sơ Phượng Hoàng.

Không phải vì thiếu tài liệu.

Vì tôi phải quyết định điều gì được gọi là sự thật, điều gì chỉ là ký ức, và điều gì không thể chứng minh sau hai mươi năm.

Tôi không viết:

Nếu Kiệt gọi sớm năm phút, mọi người đã sống.

Không ai chứng minh được.

Tôi viết:

Kiệt phát hiện khói nhưng gọi Võ Đình Kha trước cuộc gọi khẩn cấp, rồi sau đó mô tả lời khai như thể đã báo ngay.

Tôi không viết:

Nếu cửa mái mở, ba nạn nhân tầng bốn chắc chắn thoát.

Tôi viết:

Cửa mái khóa, chìa không có tại chung cư và ba nạn nhân được ghi nhận gần chiếu nghỉ phía trên.

Tôi không viết bà ngoại gây ra vụ cháy.

Cũng không viết bà vô tội.

Tôi ghi đúng những gì có thể kiểm chứng:

Bà biết cửa sau thường bị xích.

Bà đã ký cam kết dọn hàng khỏi hành lang nhưng chưa hoàn thành.

Bà từng ủng hộ việc tăng an ninh sau các vụ mất trộm.

Bà cứu tôi.

Bà khai sai về trạng thái cửa sau.

Bà hướng dẫn tôi nói sai.

Bà nói Nguyễn Ánh Tuyết đã nghỉ làm trước vụ cháy, trong khi nhiều chứng cứ cho thấy Tuyết vẫn ở đó đêm xảy ra hỏa hoạn.

Và chính bà đã ghi âm thừa nhận tất cả.

Trước khi đưa hồ sơ cho bất kỳ tờ báo nào, tôi gửi từng phần cho gia đình các nạn nhân.

Tôi không xin phép họ được kể.

Nhưng tôi cho họ cơ hội sửa thông tin về người thân, bổ sung ký ức và yêu cầu những chi tiết riêng tư không liên quan được bỏ đi.

Phản ứng không giống nhau.

Một gia đình nhắn:

Cảm ơn. Chúng tôi muốn biết.

Một người con trai gọi điện mắng tôi gần mười phút.

“Ba tôi chết rồi. Cô đào lại để làm gì?”

Tôi không có câu trả lời làm anh ấy hài lòng.

Tôi chỉ nói:

“Nếu anh không muốn tham gia, tôi sẽ ghi rõ gia đình không bình luận.”

“Cô có ngừng đăng không?”

“Không.”

Anh cúp máy.

Một gia đình khác nói họ không muốn lời xin lỗi của ông Phúc.

“Ông ấy xin lỗi để nhẹ lòng ông ấy, không phải để mẹ tôi sống lại.”

Tôi chuyển nguyên câu đó cho ông Phúc.

Ông đáp:

“Họ nói đúng.”

Ông vẫn cho phép sử dụng lời ghi âm.

Đặng Hoài Nam đọc bản thảo của mình ba lần rồi chỉ sửa một chi tiết kỹ thuật.

Không xin bỏ phần ông đã làm nhẹ cảnh báo.

Hương Vân tự đề nghị công bố toàn bộ sáu tấm ảnh, kèm lời giải thích bài báo trước vụ cháy đã không được đăng.

Phạm Tú Kiệt không muốn ảnh mặt xuất hiện.

Tôi đồng ý.

Lời khai quan trọng hơn khuôn mặt.

Võ Đình Kha gọi cho tôi ngay trước ngày công bố.

“Cô thật sự ghi tên tôi?”

“Có.”

“Bà Hạnh cũng?”

“Có.”

Ông im lặng.

“Tôi tưởng cô sẽ bảo vệ bả.”

“Cháu đang làm đúng thứ bà yêu cầu.”

“Tôi không tin bả yêu cầu tự bôi xấu mình.”

“Vậy ông chưa hiểu bà.”

Ông Kha không trả lời.

Nhưng không rút lời khai.

Lê Cảnh ký một bản ghi chú bổ sung dài sáu trang gửi vào nơi đang lưu hồ sơ vụ cháy.

Nó không thay thế báo cáo cũ.

Không tuyên bố kết luận cũ giả.

Nó ghi rõ những yếu tố an toàn và lời khai mâu thuẫn từng tồn tại trong quá trình xác minh nhưng không được trình bày đầy đủ trong bản tóm tắt cuối.

Ông gửi tôi một bản.

Dòng cuối:

“Đây không phải sửa lịch sử. Đây là thừa nhận lịch sử đã bị chúng tôi kể thiếu.”

Phần của Nguyễn Ánh Tuyết mất lâu nhất.

Gia đình Nguyệt cung cấp ảnh, giấy tờ và mẫu thông tin cũ.

Hồ sơ vật chứng được đối chiếu.

Tấm ảnh của Vân.

Sổ công của bà Hạnh.

Lời khai của Kiệt.

Thông tin về chiếc túi kim may có chữ T.

Không có một phép xét nghiệm thần kỳ nào sau hai mươi năm giải quyết mọi thứ trong một lần.

Nhưng sau quá trình rà soát, cơ quan lưu trữ vụ việc chấp nhận bổ sung ghi chú định danh:

Nạn nhân nữ chưa xác định danh tính — có đủ cơ sở hồ sơ để xác định là Nguyễn Ánh Tuyết, chờ hoàn tất thủ tục cập nhật dân sự liên quan.

Nguyệt đọc dòng đó rồi ngồi yên rất lâu.

“Vậy là chị tôi chết thật.”

Tôi không nói “ít nhất cô đã biết”.

Câu đó không giúp gì.

Bà nói:

“Hai mươi năm tôi mong có tin. Giờ có tin thì lại ước mình không nghe.”

Tôi ngồi cạnh.

Không cố sửa cảm xúc của bà.

Hồ sơ được một tòa soạn độc lập đăng thành loạt bài dài.

Hương Vân từ chối đứng tên tác giả chính.

“Tôi đã có cơ hội hai mươi năm trước.”

Cuối cùng tên bà nằm ở dòng:

Hình ảnh và lời chứng: Nguyễn Hương Vân.

Tiêu đề bài không phải:

Ai là hung thủ thật sự vụ cháy Phượng Hoàng?

Tôi đã từ chối ba phiên bản kiểu đó.

Tiêu đề cuối cùng là:

ĐÊM PHƯỢNG HOÀNG: NHỮNG ĐIỀU CÒN THIẾU.

Ngày bài được đăng, lượt xem rất cao.

Nhưng điều tôi nhớ nhất không phải số người đọc.

Là một bình luận:

Vậy cuối cùng lỗi của ai?

Hàng trăm người trả lời.

Người bảo chủ chung cư.

Người bảo bảo vệ.

Người bảo bà ngoại tôi.

Người bảo thợ điện.

Người bảo hệ thống.

Người bảo tất cả.

Tôi không tham gia.

Hồ sơ không được tạo ra để đưa ra một cái tên duy nhất cho người đọc ghét.

Ba tuần sau, một tấm bia tưởng niệm nhỏ được dựng gần vị trí chung cư cũ.

Không phải dự án lớn.

Gia đình nạn nhân, vài cư dân cũ và chủ các cửa hàng quanh đó cùng góp.

Trên bia có mười một cái tên.

Tên cuối cùng:

NGUYỄN ÁNH TUYẾT.

Nguyệt đặt trước bia một bao kim may bằng vải xanh mới.

“Cái cũ không còn,” bà nói. “Tôi may lại.”

Tôi đặt con phượng hoàng giấy đỏ của bà ngoại bên cạnh.

Không đốt.

Vàng mã trong nhà tôi thường được làm để gửi sang một nơi người sống không thể kiểm tra.

Nhưng con phượng hoàng này không cần gửi cho ai.

Nó ở lại.

Ông Phúc tới.

Đứng xa.

Gia đình của một nạn nhân không muốn nói chuyện với ông.

Ông không tiến lại.

Ông Nam tới cùng con trai.

Kiệt không tới nhưng gửi một lá thư ngắn cho gia đình Tuyết.

Nguyệt đọc rồi gấp lại.

Không nói tha thứ.

Võ Đình Kha không xuất hiện.

Người chăm sóc gửi chiếc chìa khóa cửa mái cho tôi từ trước.

Tôi đặt nó trong hộp trưng bày nhỏ cùng mắt xích, ảnh và bản sao các tài liệu.

Lê Cảnh đứng trước bia rất lâu.

Ông đọc từng tên.

Đến Tuyết, ông nói:

“Xin lỗi.”

Nguyệt nghe thấy.

Bà không trả lời.

Ông cũng không chờ.

Sáu tháng sau, tôi không bán tiệm vàng mã.

Tôi vẫn quay về Hà Nội làm việc phần lớn thời gian, nhưng sửa căn phòng phía sau tiệm thành một kho lưu trữ nhỏ.

Cuốn Sổ Nợ Phượng Hoàng nằm trong hộp bảo quản.

Không khóa.

Bên cạnh là bản sao lời khai, ảnh, biên bản, timeline và bản ghi âm của bà ngoại.

Ai trong gia đình nạn nhân muốn xem đều có thể xem.

Tôi không gọi nơi đó là bảo tàng.

Chỉ ghi trên cửa:

PHÒNG HỒ SƠ PHƯỢNG HOÀNG.

Tiệm phía trước vẫn bán vàng mã.

Tôi từng nghĩ phải biến nó thành thứ gì “đẹp” hơn để chuộc lại quá khứ.

Sau đó tôi hiểu như vậy lại là một kiểu xóa khác.

Bà ngoại đã sống ở đây.

Giấy từng chất đầy hành lang.

Tuyết từng ngồi gấp phượng hoàng ở đây.

Tôi từng được cứu từ đây.

Và một lời nói dối cũng bắt đầu từ đây.

Giữ căn tiệm không có nghĩa tôn vinh.

Nó chỉ có nghĩa không giả vờ quá khứ sạch hơn nó từng là.

Một buổi chiều, tôi ngồi sau quầy, mở con phượng hoàng giấy đỏ.

Giấy đã giòn.

Tôi tháo từng nếp thật chậm để không rách.

Bên trong không có thư bí mật.

Không có câu nhắn cuối cùng.

Chỉ là một tờ giấy đỏ bình thường, cháy sém ở một góc.

Tôi thấy nhẹ nhõm.

Không phải mọi thứ bà ngoại để lại đều phải chứa thêm một bí mật.

Tôi gấp nó lại.

Lần này con phượng hoàng hơi lệch.

Một cánh cao, một cánh thấp.

Tôi không sửa.

Người ta nói phượng hoàng tái sinh từ tro.

Tôi không tin nữa.

Người chết không trở lại.

Tòa nhà không trở lại.

Hai mươi năm bị mất cũng không trở lại.

Thứ có thể trở lại chỉ là một cái tên.

Một câu nói bị bỏ khỏi biên bản.

Một tấm ảnh không được đăng.

Một chiếc chìa khóa đáng lẽ phải ở đúng nơi.

Và sự thật, nếu những người còn sống cuối cùng chịu ngừng kể phần có lợi nhất cho mình.

Tôi đặt con phượng hoàng lên cuốn sổ đã đóng.

Bảy món nợ không món nào được trả hết.

Nhưng ít nhất, chúng không còn bị giấu.

Với người chết, có lẽ đó là thứ gần nhất với việc đòi được nợ.

— HẾT —