Chương 1: Cuốn sách có câu mở đầu của tôi

Đỗ Hoàng Anh chỉ định ghé nhà sách để tránh mưa. Đó là một tối thứ Tư, quận 1 vừa lên đèn, mùi cà phê vẫn bám trên chiếc áo thun cô mặc suốt buổi ngồi biên tập thuê. Cô đi chậm qua dãy sách mới, không tìm một tựa nào cụ thể. Rồi một cuốn bìa đỏ khiến cô dừng lại.

Mùa Gió Chướng.

Cũng cái tên ấy trên bản thảo cô đã viết suốt ba năm. Hoàng Anh nhìn xuống dòng bên dưới. Tên tác giả là Trần Quốc Phúc.

Dạ dày cô thắt lại.

Sáu tháng trước, chính Phúc đã trả lời thư cô gửi bản thảo tới Sông Hồng. Thư từ chối chỉ có mấy dòng, nói tác phẩm chưa phù hợp với kế hoạch xuất bản. Khi ấy, Hoàng Anh buồn mất một tuần rồi lại đi làm, lại viết. Cô đã không nghĩ nhiều đến ông nữa.

Cô rút một cuốn khỏi chồng sách. Tay vẫn vững, nhưng vừa đọc câu đầu tiên, cổ họng cô đã khô đi. Nhịp ngắt ấy, hình ảnh gió chướng thổi ngược dòng, mùi muối ấy. Cô nhớ những đêm mình đổi chỗ từng mệnh đề rồi lại đặt chúng về như cũ. Bây giờ chúng nằm trên trang in, dưới tên một người khác. Càng đọc, cảm giác quen thuộc càng rõ: ngay cả cách nối các vế câu cũng sát với bản cô đã gửi đi.

Hoàng Anh lấy điện thoại, định nhắn cho Linh. Linh đã đọc năm chương đầu từ hai năm trước. Nhưng ngón tay cô dừng trên màn hình. Cơn giận đang dâng lên quá nhanh; cô chưa muốn để nó quyết định mình sẽ nói gì đầu tiên.

Cô mua cuốn sách, giữ hóa đơn và xin thêm một túi giấy. Nhân viên thu ngân chỉ thấy một người khách nhìn mãi cuốn sách bán chạy vừa mua. Ra đến mái hiên, Hoàng Anh gọi cho luật sư Nguyễn Thanh Hương, người từng tư vấn hợp đồng khai thác sách điện tử cho một nhóm tác giả trẻ.

Hương nghe hết rồi hỏi:

“Em đang cầm bản nào?”

“Bản vừa mua ngoài nhà sách.”

“Giữ nguyên nhé. Chụp bìa, trang thông tin xuất bản, mã ISBN và lần in nếu có. Đừng viết lên sách. Hóa đơn cũng giữ lại. Tối nay em đừng sửa tệp gốc.”

“Em có thư gửi bản thảo.”

“Tốt. Mình giữ cả thư đó. Nhưng còn những thứ khác phải kiểm tra.”

Hoàng Anh hơi khó chịu. Lá thư ngày mười lăm tháng Ba hiện ra rõ ràng trong đầu cô: cô gửi bản thảo, Phúc nhận, rồi sách xuất hiện dưới tên ông. Với cô, chừng ấy đã quá đủ. Hương vẫn hỏi tiếp: bản nào đã tồn tại trước, ai từng đọc, nhà xuất bản ghi nhận việc tiếp nhận ra sao? Bản Phúc nộp có lịch sử thế nào? Những chỗ giống nhau là ý tưởng quen thuộc hay cả cách viết cụ thể?

Những câu hỏi ấy buộc Hoàng Anh nhìn chậm lại. Cô nhớ rõ mình đã viết cuốn sách. Một người xa lạ xem hồ sơ sẽ cần nhiều hơn ký ức của cô.

Gần mười giờ, Hoàng Anh về tới phòng trọ quận 4. Cô đặt sách lên bàn, mở chiếc máy tính Asus cũ và tạo một thư mục riêng để chứa các bản sao dùng khi đối chiếu. Tệp “Mua_Gio_Chuong_v17.docx” vẫn ở chỗ cũ trong thư mục dự án; cô không mở trực tiếp. Cô sao chép ổ đĩa chứa dự án sang ổ cứng ngoài, ghi lại thời gian thực hiện.

Qua cuộc gọi video, Hương hướng dẫn cô xuất thư điện tử kèm phần thông tin kỹ thuật, tải bản lưu từ Google Docs và chụp lại lịch sử chỉnh sửa để lập danh mục.

“Ảnh chụp giúp mình tìm và sắp xếp tài liệu,” Hương nhắc. “Dữ liệu gốc vẫn phải giữ.”

Đêm ấy, thay vì đọc hết hai bản rồi ước chừng chúng giống nhau chín mươi lăm phần trăm, Hoàng Anh mở một bảng đối chiếu. Một cột ghi trang, đoạn trong cuốn sách mang tên Phúc; cột bên cạnh ghi vị trí tương ứng trong bản thảo. Cột cuối dành cho điều cô thật sự nhìn thấy: câu chữ giống nhau, cảnh diễn ra cùng thứ tự, một chi tiết riêng lặp lại, hoặc chỉ là hình ảnh quen thuộc của miền Tây.

Cô tự nhắc mình đừng lấy những con đò, ruộng lúa hay mùa nước nổi làm căn cứ kết luận. Quá nhiều người có thể viết về chúng. Những chỗ khiến cô dừng lại nằm ở nơi hẹp hơn: ông Hai gõ hai lần vào thân chiếc radio trước khi bật vì nút nguồn lỏng; trong bản mang tên Phúc, chiếc radio đổi từ nâu sang đen, còn động tác vẫn vậy. Rồi con trâu gãy sừng vì húc cọc rào, cùng câu ông Hai đùa rằng nó cứng đầu giống người trong nhà. Hoàng Anh nhớ câu ấy từ miệng ông ngoại.

Khoảng hai giờ sáng, Linh tới, mang theo hai hộp xôi. Hoàng Anh cho chị đọc ba đoạn, chưa chỉ chúng nằm ở đâu trong bản cũ. Linh nhận ra ngay một đoạn: ba năm trước, chính chị đã góp ý sửa câu thoại ấy. Thư trả lời kèm trích đoạn vẫn còn.

“Đăng đi,” Linh nói. “Em có quá đủ rồi.”

Hoàng Anh lắc đầu.

“Chị Hương bảo chưa.”

“Sợ gì?”

“Em muốn làm rõ với những người giữ hồ sơ trước. Lên Facebook lúc này, em chỉ muốn trút giận thôi.”

Linh im một lúc rồi gật. Chị chuyển tiếp chuỗi thư cũ tới địa chỉ lưu trữ Hương cung cấp, giữ nguyên thư gốc trong hộp thư của mình.

Gần ba giờ, Hoàng Anh tìm lại được thư gửi bản thảo. Tiêu đề vẫn là “Submission – Mùa Gió Chướng – Đỗ Hoàng Anh”, tên tệp đính kèm cũng đúng. Phía dưới là thư Phúc trả lời từ địa chỉ công ty, gửi sau đó năm tuần, với lời từ chối cô từng đọc đi đọc lại.

Hoàng Anh mở phần thông tin kỹ thuật và lưu toàn bộ thư ở định dạng gốc. Bản trong hộp thư được để nguyên. Hương nói ngày hôm sau sẽ trao đổi với một chuyên gia dữ liệu về cách bảo toàn đầy đủ hơn.

“Nếu nhà xuất bản xóa nhật ký thì sao?” Hoàng Anh hỏi.

“Trước hết phải biết họ đang giữ những gì. Chị sẽ gửi thư yêu cầu bảo toàn hồ sơ tiếp nhận, nhật ký truy cập, thư nội bộ và bản Phúc đã nộp. Mình chưa có căn cứ cho rằng họ sẽ xóa.”

Cuốn sách vẫn nằm trên bàn. Mấy giờ trước, Hoàng Anh nhìn nó chỉ thấy tên mình bị thay đi. Giờ quanh nó đã có hóa đơn, thư từ, những đoạn được đánh dấu trong bảng đối chiếu. Cô bắt đầu nhìn thấy những việc cụ thể mình có thể làm.

Gần sáng, khi đọc đến chương ba trong bản in, cô dừng ở địa danh Năm Căn. Cảnh ấy diễn ra ở Cần Thơ. Cô từng ghi nhầm trong bản nháp đầu, rồi sửa sau khi ông ngoại nhắc. Riêng một đoạn chú thích bị sót trong bản gửi Sông Hồng vẫn giữ tên bến cũ. Bản mang tên Phúc cũng sai đúng chỗ ấy.

Hoàng Anh chụp lại vị trí, thêm vào bảng đối chiếu. Ở cột ghi chú, cô viết: “Cùng một lỗi hiếm. Cần chuyên gia xem xét giá trị.” Tay cô chậm lại trước khi chuyển sang dòng kế tiếp. Cô muốn gọi đó là bằng chứng quyết định, nhưng chưa viết như vậy.

Sáu giờ, Hương gửi bản dự thảo thư yêu cầu giải quyết và bảo toàn tài liệu. Thư trình bày Hoàng Anh khẳng định quyền tác giả đối với bản thảo đã gửi; một tác phẩm xuất bản sau đó có nhiều đoạn tương đồng đáng kể; nhà xuất bản được yêu cầu giữ toàn bộ hồ sơ liên quan để các bên xác minh. Trong thư không có từ “ăn cắp”.

Hoàng Anh đọc những câu bình thản ấy, thấy chúng cách rất xa cơn nóng vẫn còn trong ngực.

“Chị có tin em không?”

“Chị tin hồ sơ của em cần được xem xét nghiêm túc,” Hương đáp. “Công việc của chị là giúp người khác kiểm tra được điều em nói.”

Ngoài cửa sổ, mưa đã tạnh. Ba năm viết một cuốn sách khiến Hoàng Anh thuộc những nhân vật ấy, biết vì sao họ im lặng, vì sao họ chọn một câu nói. Nhưng cô không thể đưa cảm giác đó cho người khác xem. Cô phải tìm lại từng lớp bản thảo, những chỗ đã sửa, những người từng đọc, những lần gửi đi.

Cô đặt cuốn Mùa Gió Chướng mang tên Phúc vào túi giấy, để cạnh hóa đơn, rồi dán nhãn lên túi: “Bản mua ngày phát hiện”. Trước khi tắt máy, cô mở một tệp ghi chú mới. Cô ghi lại điều mình biết, rằng cô đã viết những đoạn ấy từ trước; bên dưới là những việc còn phải chứng minh: Phúc tiếp cận bản thảo thế nào và bản mang tên ông đã hình thành ra sao.

Trời sáng hẳn, Hoàng Anh mới đi ngủ. Cơn giận vẫn còn. Ít nhất, trong đêm đầu tiên ấy, cô đã không để nó làm thất lạc những gì mình cần giữ.