Chương 8: Buổi Triển Lãm Không Có Tên Kẻ Trộm
Triển lãm đầu tiên của lò Phạm diễn ra trong một căn nhà cổ ở Bát Tràng.
Không có ảnh Gia Khiêm, không có tiêu đề giật gân về phản bội.
Duy An chỉ trưng bày sổ lò, mảnh xương men, chén thử hỏng và những chiếc bình đã qua kiểm định.
Một phóng viên hỏi vì sao anh không nhắc tên kẻ đã cướp công.
Duy An nhìn dãy bình dưới ánh vàng: “Người trộm nghề không xứng đứng chung phòng với nghề.” Câu ấy được chia sẻ nhiều hơn mọi lời mắng chửi.
Phạm Duy An không có thói quen giải thích nghề bằng khẩu hiệu.
Anh để bàn tay nói thay mình.
Bàn tay ấy có vết sẹo nhỏ ở kẽ ngón, có lớp chai do xoay đất nhiều năm, có vệt bỏng cũ mỗi khi trời lạnh lại nhói.
Anh đặt mảnh chén vỡ ngày đầu, sổ lò mở dưới kính, bảng quyền sở hữu tri thức của thợ thủ công và hợp đồng ghi tên từng người làm lên bàn, chậm rãi như đặt một người thân.
Với người ngoài, đó chỉ là đất, tro và lửa.
Với Duy An, đó là ba đời nhà họ Phạm, là những đêm ông nội ngồi nghe tiếng lò thở, là những lần cha anh đổ bỏ cả mẻ vì một vệt rạn sai hướng.
Hoài Phương đặt phần hồ sơ pháp lý ở góc riêng để khách hiểu một món gốm đẹp không chỉ đến từ lửa, mà còn từ việc người làm ra nó được bảo vệ khỏi lòng tham.
Duy An đồng ý.
Anh muốn người mua hiểu giá trị thật không nằm ở câu chuyện bi kịch, mà ở cách nghề được đối xử tử tế sau bi kịch.
Mỹ Hân đứng ngoài cổng rất lâu rồi rời đi.
Không ai đuổi cô, cũng không ai mời vào.
Cánh cửa mở, nhưng danh dự không phải thứ cứ bước qua là lấy lại được.
Duy An thấy bóng cô qua kính, rồi quay sang hướng dẫn một đứa trẻ cách nghe tiếng gốm.
Duy An không mắng.
Làng nghề đã dạy anh một điều: tiếng chửi to nhất cũng tắt trước miệng lò, chỉ có đồ ra lò mới ở lại.
Anh yêu cầu niêm phong mẫu, lập biên bản ngay tại chỗ, ký tên ba bên.
Khi một người thợ trẻ run tay đưa thêm tấm ảnh chụp bảng nhiệt, Duy An chỉ nhìn cậu rất lâu rồi gật đầu.
Không phải vì cậu hôm nay mới có can đảm, mà vì cuối cùng cậu đã chọn không để sự im lặng của mình trở thành đất trộn vào mẻ men bẩn.
Đơn hàng thứ hai đến từ một chuỗi ryokan Nhật.
Họ không đòi giảm giá, chỉ yêu cầu giữ được câu chuyện nguồn gốc.
Duy An đưa hợp đồng cho đội pháp lý kiểm trước.
Anh đã học rằng một chữ ký sạch có thể bảo vệ cả đời làm nghề.
Đêm xuống, căn lò cũ bên sông Hồng lại đỏ lên như một con mắt thức.
Duy An ngồi trước miệng lò, nghe mùi tro rơm ẩm trộn với hơi đất nóng.
Anh nhớ ngày bị Mỹ Hân quay lưng, nhớ khay men vỡ dưới gót giày Gia Khiêm, nhớ ánh mắt của những người thợ cúi xuống vì sợ mất lương.
Anh không trách họ mãi.
Nhưng anh cũng không cho phép nỗi sợ ấy trở thành luật của làng.
Đêm cuối triển lãm, Hoài Phương đưa anh mảnh gốm ngày đầu được mài thành mặt dây.
Không phải vật đính ước lãng mạn, chỉ là một đau đớn đã được mài tròn.
Duy An nhận lấy, thấy cạnh sắc không còn cứa tay nữa.
---