Chương 7: Ngày quyền lực phải rời tay
Ngày Lý Chiêu tròn mười tám tuổi bắt đầu bằng một trận mưa lớn. Không phải điềm trời gì cả, chỉ là mưa. Nhưng nó vẫn đủ làm một cây cầu phía tây kinh thành sạt mất nửa nhịp, và đoàn xe bị chặn ở bờ bên kia đang chở chiếc hộp đựng ấn quân thứ ba.
Năm giờ mười hai, tin báo tới Thái thường phủ, nơi tôi đang ở. Năm giờ mười tám, Binh bộ xác nhận. Năm giờ hai mươi lăm, tin đã vào tới Hoàng cung. Năm giờ ba mươi mốt, phe muốn trì hoãn Đại triều bắt đầu lên tiếng: “Ba ấn chưa đủ, không thể giao quyền quân sự.” Năm giờ bốn mươi, phe đứng về Hoàng đế đáp trả: “Thiên tử đã trưởng thành, quyền nhiếp chính đương nhiên chấm dứt. Một chiếc hộp mắc mưa không thể giữ quyền cho một con người.”
Tôi ngồi trong xe tới cung, nghe mưa quất rào rào lên mui, và nghĩ: chúng tôi đã viết gần bốn mươi trang quy trình. Nếu chỉ một cây cầu sạt cũng đủ phá nó, bốn mươi trang ấy chỉ đáng đem nhóm lửa.
May mắn là chúng tôi đã tính đến chuyện vật chứng bàn giao không tới đúng giờ. Không ai nghĩ tới cây cầu cụ thể này, nhưng chúng tôi đã nghĩ tới nguyên tắc: một chiếc ấn chưa tới nơi không tự động kéo dài toàn bộ quyền của người đang mang danh nghĩa quyền ấy.
Bảy ngày trước lễ trưởng thành, cả ba ấn đã được kiểm kê. Mỗi ấn nằm trong một chiếc hộp niêm phong dưới ba dấu: Binh bộ, Ngự sử đài và đại diện Hoàng đế. Từ lúc niêm phong, Tạ Hoài Cẩn không còn trực tiếp dùng ba ấn nữa, mọi quân lệnh cấp cao trong tuần cuối đều đi theo cơ chế đồng ký chuyển tiếp. Vì vậy, chiếc ấn thứ ba đang kẹt bên kia sông không còn nằm trong tay Nhiếp chính vương. Nó nằm trong một chiếc hộp không thể sinh ra quân lệnh hợp pháp nào cho tới khi tới nơi và được mở đúng thủ tục. Một khác biệt nhỏ, nhưng nó cứu cả buổi sáng hôm ấy.
Sáu giờ mười, Cửu khanh họp khẩn trước Đại triều. Chỉ bảy người có mặt. Một người sốt nặng không dậy nổi, một người đang ở ngoại thành vì mẹ vừa mất hôm trước. Túc số tối thiểu là bảy, vừa đúng bảy. Không ai được phép rời ghế quá lâu, kể cả để đi giải.
Lục Văn Phổ nhìn hai chiếc ghế trống, lắc đầu: “Lão phu chưa từng thấy triều đình nào phụ thuộc vào việc bảy ông già còn ngồi đủ ghế như hôm nay.” Không ai cười thành tiếng. Tất cả đều quá căng thẳng.
Binh bộ thượng thư trình bày trước: “Ấn thứ ba chưa tới. Theo Tam Phủ Ước bản Binh bộ, quyền quân vụ chấm dứt sau khi ba ấn được bàn giao.”
Lễ bộ đáp: “Nhưng quyền của Vương gia đối với ấn đó đã bị đình chỉ từ lúc niêm phong.”
Ngự sử hỏi: “Vậy trong thời gian chờ, ai có quyền với khu quân sự liên quan?”
Tôi đứng ở hàng tham vấn phía sau, chỉ vào Quy trình Giao quyền đã được Đại triều phê chuẩn sơ bộ hai tháng trước. Điều 23: “Nếu vật ấn đã hoàn tất kiểm kê và niêm phong nhưng không thể tới địa điểm bàn giao vì trở ngại khách quan, quyền phát sinh từ vật ấn tạm đình chỉ. Đơn vị liên quan tiếp tục thực hiện quân lệnh thường trực đã được phê duyệt; mọi lệnh vượt phạm vi phải do Hoàng đế và Binh bộ đồng ký cho tới khi ấn được mở và bàn giao.”
Lục Văn Phổ hỏi: “Có ai phản đối việc áp dụng điều 23?”
Hai người phản đối, năm người đồng ý. Chỉ năm. Nhưng với bảy người có quyền bỏ phiếu, quy tắc yêu cầu tối thiểu năm. Vừa đủ. Không đẹp, không đồng thuận, nhưng hợp lệ.
“Thông qua,” Lục Văn Phổ đọc.
Tôi thở ra một hơi dài. Từ đầu phiên tới giờ, Tạ Hoài Cẩn chưa nói một câu nào. Hoàng đế cũng vậy. Đó là điều tốt nhất hai người họ có thể làm: để những người đã được giao thẩm quyền vận hành quy trình mà không phải nhìn sắc mặt hai người quyền lực nhất phòng.
Bảy giờ, lễ trưởng thành bắt đầu. Mưa đã ngớt thành những sợi bụi mỏng. Lý Chiêu thay miện phục, nhận ngọc khuê, Lễ bộ tuyên đọc chiếu thân chính. Theo quy trình đã thống nhất, kể từ canh năm sáng hôm ấy, quyền ban hành chính sách mới thuộc về Hoàng đế. Tạ Hoài Cẩn vẫn xử lý những hồ sơ tồn đọng đã mở trước ngày này, nhưng không được tự tạo quyết định mới ngoài phạm vi chuyển tiếp.
Tám giờ hai mươi, chuyện thứ hai xảy ra. Tổng lĩnh Cấm quân ngất ngay giữa hành lang phía đông. Không phải ám sát, ông đã mắc bệnh tim nhiều năm. Thái y xác nhận ông không thể tiếp tục trực. Một chức vụ quân sự trọng yếu bỗng bỏ trống, đúng vào ngày mà Hoàng đế từng định thay người giữ nó.
Cả cung nhìn về phía Lý Chiêu. Người hoàn toàn có thể bổ nhiệm ngay người mình chọn, vì quyền ban chính sách mới đã thuộc về Người. Tạ Hoài Cẩn cũng nhìn. Tôi đứng sau hàng Tống gia, không có quyền nói một lời, chỉ thấy lòng bàn tay mình lạnh toát.
Hoàng đế hỏi Binh bộ: “Theo quy trình, khi Tổng lĩnh mất khả năng chỉ huy trong ngày chuyển tiếp thì xử lý thế nào?”
“Phó Tổng lĩnh cao nhất tạm quyền chỉ huy trong ba ngày. Việc bổ nhiệm chính thức tiến hành sau khi Đại triều hoàn tất.”
Lý Chiêu gật đầu. “Làm vậy.”
Không chớp lấy cơ hội, không thử quyền, chỉ dùng quy tắc. Tôi thấy Tạ Hoài Cẩn hơi cúi đầu. Không phải hành lễ, mà giống một sự thừa nhận rất nhỏ.
Mười giờ, Đại triều Giao quyền khai mạc. Hai ấn quân được đặt trên án giữa điện. Chiếc thứ ba được đại diện Binh bộ trình bằng biên bản niêm phong và thông báo đình chỉ quyền. Nội các dâng danh sách 143 hồ sơ quốc chính còn dở dang, Hộ bộ trình tài khoản khẩn cấp, Cấm quân trình sổ quân số. Cửu khanh đọc từng phần. Không ai đọc diễn văn dài.
Đến giờ Ngọ, Tạ Hoài Cẩn bước tới trước long án. Hắn tháo ấn Nhiếp chính khỏi đai lưng. Mười năm trước, chính chiếc ấn ấy đã cho hắn quyền thay một đứa trẻ đóng dấu lên gần như mọi việc lớn của triều đình. Hắn đặt nó lên khay.
“Thần Tạ Hoài Cẩn phụng di mệnh tiên đế nhiếp chính mười năm. Từ hôm nay, quốc chính quy về thiên tử. Những việc thần làm đúng, xin Bệ hạ giữ. Những việc thần làm sai, xin Bệ hạ sửa. Những người từng theo thần, nếu không phạm pháp, xin Bệ hạ đừng vì họ từng theo thần mà phế bỏ.”
Lý Chiêu nhìn hắn. “Trẫm nhận.”
Chỉ hai chữ. Không ôm nhau, không nước mắt, mà cũng không cần.
Cửu khanh lần lượt ký xác nhận. Năm người xác nhận đầy đủ, hai người ghi ý kiến bảo lưu về chiếc ấn thứ ba nhưng vẫn công nhận việc chuyển giao quốc chính. Biên bản giữ nguyên cả hai ý kiến. Không ai xóa phần bất đồng để làm lịch sử đẹp hơn.
Hai giờ ba mươi bảy chiều, Đại triều kết thúc. Tạ Hoài Cẩn bước xuống bậc điện với tư cách một thân vương không còn quyền nhiếp chính. Không có quân lao vào, không có Tống gia ép cung, không có Cấm quân đổi cờ. Chỉ có rất nhiều người cùng thở ra, như thể vừa đặt xuống một thứ đã ôm suốt mười năm.
Tôi đứng chờ ở hành lang. Hắn đi tới, áo triều còn vương hơi nước mưa buổi sáng. “Nàng thắng rồi.”
“Không.”
“Vậy ai thắng?”
“Điều 23.”
Hắn bật cười. “Ta thua một điều khoản.”
“Ngài không thua. Ngài chỉ làm đúng điều mình từng nói sẽ làm.”
Hắn ngoái nhìn cánh cửa điện phía sau. “Ta tưởng lúc giao ấn sẽ khó hơn.”
“Có tiếc không?”
“Có.” Tôi bất ngờ vì hắn nói thật. “Mười năm,” hắn nói. “Không thể bảo bỏ là bỏ mà không tiếc. Nhưng tiếc không phải lý do để giữ.”
“Đúng.”
Đến chiều, chiếc ấn thứ ba vẫn mắc bên kia sông. Triều đình không sụp. Quân trấn liên quan tiếp tục làm theo lệnh thường trực, Hoàng đế và Binh bộ cùng ký đúng một lệnh tiếp tế. Hai ngày sau, cầu tạm được dựng xong. Chiếc ấn về tới kinh, được mở trước ba bên rồi bàn giao. Chẳng ai còn quan tâm mấy. Đó là dấu hiệu tốt nhất: một vật từng có thể giữ cả triều đình trong vòng tranh cãi, cuối cùng chỉ còn là một thủ tục hành chính hoàn tất muộn hai ngày.
Đêm ấy, tôi trở về Thái thường phủ. Hôn thư nằm trên bàn. Điều mười tám ghi: “Sau khi việc giao quyền hoàn tất và không bên nào bị xác định vi phạm bảo chứng, các điều khoản liên minh chính trị hết hiệu lực sau ba mươi ngày. Trong thời hạn đó, hai bên có quyền giữ hoặc chấm dứt hôn nhân theo ý chí riêng, không bên nào bị coi là thất tín.”
Lần đầu tiên, tôi đọc hôn thư mà không cần nghĩ tới triều đình. Còn ba mươi ngày. Bây giờ tôi mới phải quyết định chuyện khó nhất: không phải ai có quyền, mà là bản thân tôi muốn gì.