Chương 7: Nước không nhớ ai từng là vương phi
Bốn năm sau Nam Mộc, người ta thôi gọi tôi là vợ cũ của Nhiếp chính vương ở những nơi tôi làm việc.
Ở kinh thành thì chưa.
Mỗi khi có một tờ báo dân gian nhắc tới Quy hoạch sông Thương, tiêu đề vẫn thích viết:
“Cựu vương phi Hạ Vân Khanh lại phản đối Công bộ.”
Tôi từng bực.
Sau đó thấy không đáng.
Nước không biết tôi từng là ai.
Mực nước chỉ lên hoặc xuống.
Đê chỉ giữ hoặc không giữ.
Người trong vùng chỉ cần biết cảnh báo có tới đúng giờ không.
Năm thứ tư, một dự án mới đưa tôi trở lại kinh.
Triều đình muốn mở tuyến kênh nối sông Thương với hồ Thanh Loan để giảm áp mùa lũ và cấp nước mùa khô.
Đây là dự án lớn nhất kể từ Nam Mộc.
Nó cũng có một vấn đề:
Hồ Thanh Loan là nơi sinh sống của hơn ba mươi nghìn người, phần lớn làm nghề đánh cá, trồng sen và canh tác bãi.
Nếu điều tiết hồ theo nhu cầu chống lũ, mực nước mùa vụ sẽ thay đổi.
Người ở sông Thương được lợi.
Người ở Thanh Loan chịu chi phí.
Tôi nhìn bản đồ và nghĩ:
Chúng ta lại đứng trước cùng một câu hỏi với tên địa phương khác.
Ai được bảo vệ?
Ai phải nhường?
Và ai được ngồi trong phòng khi quyết định?
Lần này tôi không chờ tới khi dự án gần phê duyệt.
Đại diện Thanh Loan được mời từ giai đoạn thiết kế.
Ngư dân nói nếu mực nước xuống sớm, cá đẻ mất bãi.
Người trồng sen nói nước cao quá lâu thì củ thối.
Quan thủy vận muốn kênh mở quanh năm.
Nông dân hạ lưu muốn giữ nước mùa khô.
Không có phương án tối ưu cho tất cả.
Nhưng khác Nam Mộc, lần này xung đột xuất hiện trước khi bê tông được đổ.
Đó là tiến bộ.
Lục Trường Uyên lúc này không còn giữ toàn bộ quyền nhiếp chính như trước. Hoàng đế đã trưởng thành, nhiều chức năng chuyển lại triều đình. Hắn vẫn là thân vương có ảnh hưởng lớn, nhưng không còn là người một mình đóng ấn lên dự án.
Chúng tôi gặp nhau trong một phiên tham vấn.
Hắn ngồi hàng đại biểu trung ương.
Tôi ngồi bàn kỹ thuật.
Không ai xếp chúng tôi cạnh nhau.
Giữa buổi, một quan trẻ hỏi:
“Hạ đại nhân, nếu không thể thỏa mãn cả hai lưu vực, cuối cùng phải ưu tiên nơi nào?”
Tôi đáp:
“Đừng bắt đầu bằng địa danh.”
“Bắt đầu bằng mục tiêu tối thiểu không được vi phạm.”
Chúng tôi viết bốn ranh giới:
Không để khu dân cư lớn chịu nguy cơ chết người vượt mức đã thống nhất.
Không làm một cộng đồng mất sinh kế chủ yếu mà không có phương án thay thế và bồi thường.
Không vận hành hồ theo cách phá chu kỳ sinh thái nếu có thể tránh bằng điều chỉnh lịch.
Không để một bên hưởng toàn bộ lợi ích còn bên kia gánh gần toàn bộ chi phí.
Sau đó mới tối ưu trong phần còn lại.
Quan trẻ nói:
“Như vậy dự án đắt hơn.”
“Đúng.”
“Có khi không đáng làm.”
“Cũng có thể.”
Tôi nói.
“Không phải mọi dự án có lợi tổng thể đều đáng làm nếu lợi ích chỉ tồn tại nhờ một nhóm người không có quyền từ chối phải trả giá quá lớn.”
Lục Trường Uyên nhìn tôi.
Ngày trước câu này có thể khiến hắn phản bác ngay.
Lần này hắn hỏi:
“Nếu trả đủ phần chi phí đó?”
“Thì dự án mới được tính lại thật sự.”
Cuối cùng tuyến kênh được thu nhỏ.
Không mở quanh năm.
Chỉ vận hành theo ngưỡng mùa lũ và mùa hạn.
Thanh Loan có quỹ bù sinh kế.
Một số bãi cá được giữ.
Các trạm đo được chia sẻ dữ liệu giữa hai vùng.
Dự án mất thêm hai năm và tốn hơn dự kiến.
Không ai dựng bia ghi tên tôi.
May.
Cũng trong thời gian đó, cha tôi bệnh.
Tôi về Hạ gia nhiều hơn.
Mẹ hỏi:
“Con có định lấy chồng lại không?”
“Không biết.”
“Trường Uyên vẫn chưa cưới người khác.”
“Con biết.”
“Hai đứa vẫn gặp.”
“Công việc.”
Mẹ nhìn tôi như thể không tin.
Tôi cũng không hoàn toàn tin.
Chúng tôi gặp ngoài công việc đôi lúc.
Uống trà.
Đi bộ.
Không bàn chuyện tái hôn.
Đó là điều kỳ lạ nhất.
Ngày còn là vợ chồng, mọi người xung quanh luôn hỏi khi nào có con, ai quản phủ, ai quyết việc, ai phải nhường.
Sau khi ly hôn, lần đầu chúng tôi có thể chỉ nói chuyện.
Một tối, Lục Trường Uyên hỏi:
“Nếu ngày đó ta không hưu nàng, chúng ta có thể thành thế này không?”
“Không biết.”
“Nàng vẫn giận?”
“Có phần.”
“Ta tưởng bốn năm đủ.”
“Thời gian không tự động biến quyết định của người khác thành đúng.”
Hắn gật.
“Còn phần không giận?”
“Tôi hiểu ngài hơn.”
“Tha thứ?”
“Không cần đặt tên.”
Hắn cười.
“Nàng ghét thứ mơ hồ mà.”
“Trong luật.”
Tôi nói.
“Tình cảm được phép chưa có định nghĩa.”
Hắn nhìn tôi rất lâu.
“Vậy ta chờ.”
“Đừng chờ như một hợp đồng.”
“Ta sống việc của ta.”
“Tốt.”
Một tháng sau, trận mưa lớn nhất trong bốn năm tới.
Trạm sông Thương báo đỏ.
Lần đầu tiên hệ thống mới phải vận hành toàn bộ.
Thanh Loan điều tiết.
Hai vùng tràn chuẩn bị.
Dân cư nhận cảnh báo.
Kênh tiêu mở.
Không có một người chỉ huy tối cao đứng trên đê hét lệnh.
Mỗi đơn vị làm phần đã định.
Tôi ở trung tâm dữ liệu, không ở Nam Mộc.
Trịnh Phác — giờ đã là trưởng nhóm vận hành — gửi tin:
Mực nước còn cách ngưỡng mở phân lũ hai tấc. Xu thế ổn định.
Một canh giờ sau:
Đỉnh đã qua.
Không mở đê.
Không ai mất nhà.
Tôi ngồi xuống.
Không ai vỗ tay.
Đội vận hành còn bận ghi dữ liệu.
Đó là một khoảnh khắc đẹp theo cách không ai ngoài chúng tôi hiểu.
Hệ thống đã hoạt động mà không cần người tạo ra nó phải có mặt ở hiện trường.
Đấy mới là lúc tôi biết công việc của mình thành công.
Nếu một công trình chỉ an toàn khi “Hạ Vân Khanh đích thân tới”, tôi chỉ tạo ra một dạng phụ thuộc khác.
Đêm đó, Lục Trường Uyên gửi một tin ngắn:
Nam Mộc ổn?
Tôi đáp:
Ổn.
Hắn viết:
Nàng có tới không?
Không cần.
Một lúc sau:
Vậy mới tốt.
Tôi nhìn dòng chữ.
Hắn hiểu.
Có lẽ chúng tôi đã thay đổi nhiều hơn mình nghĩ.