Chương 2: Bát Thuốc Phải Có Đường Đi
Bát thuốc đầu tiên không gây chuyện ngay. Thái tử uống được nửa bát rồi nhăn mặt, nói hôm nay đắng hơn. Một lúc sau cậu buồn nôn và đau bụng nhẹ. Nếu chỉ dựa vào vị đắng, mọi người có thể cho rằng trẻ con kén thuốc. Nếu dựa vào cơn đau, cũng chưa thể kết luận có ai đầu độc. Tử Yên bảo dừng phần còn lại, gọi Phùng Viễn của Thái y viện tới và yêu cầu giữ nguyên chén, gói thuốc chưa sắc hết cùng phần cặn.
Nàng không tự ngửi, nếm hay sờ cặn để đoán chất gì. Phùng Viễn kiểm mạch, hỏi Thái tử đã ăn gì trong ngày, có sốt hay tiêu chảy không, rồi cho người lấy mẫu thuốc theo quy trình. Ông nói trước mắt triệu chứng chưa nặng, có thể do dạ dày, do liều lượng, do một vị thuốc thay nguồn hoặc do thứ không nên có trong thang. Muốn biết phải đối chiếu dược liệu.
Tử Yên yêu cầu Nhược Lan ghi rõ ai thu chén, lúc nào, giao cho ai. Một tiểu thái giám định bọc chén bằng khăn tay rồi mang đi. Nàng ngăn lại, cho đặt vào hộp sạch, dán niêm và để hai người ký. Không phải vì nàng nghĩ mình đang xử một đại án, mà vì nếu lát nữa chén bị rửa hoặc đổi, mọi lời cãi vã sẽ vô nghĩa.
Sổ Thái y viện cho thấy đơn thuốc hôm nay giống những ngày trước. Dược phòng cân tám vị, do hai người ký. Gói thuốc rời viện giờ Tỵ một khắc, người nhận là nội quan giao thuốc Lý Thuận. Sổ Đông cung ghi thuốc tới giờ Tỵ ba khắc nhưng tên người giao lại là Trương Cát. Khoảng giữa hai tên không có phiếu bàn giao.
Lý Thuận được gọi hỏi. Ông nói trên đường đi gặp Tôn Kỳ, phó quản Nội vụ ty, yêu cầu giao gói thuốc để kiểm niêm vì gần đây có quy định mới. Lý Thuận nghĩ Tôn Kỳ có quyền nên đưa. Trương Cát nói mình nhận lại từ một người dưới quyền Tôn Kỳ và mang tới Đông cung. Không ai ký đoạn trung gian. Một khoảng trống nhỏ như vậy có thể là thủ tục cẩu thả, nhưng nó đủ để thuốc không còn một đường đi rõ.
Phùng Viễn mở gói thuốc chưa sắc hết dưới sự chứng kiến của ba người. Một vị thảo dược có màu sẫm hơn mẫu chuẩn. Ông không gọi đó là độc. Ông lấy mẫu gửi phòng dược liệu kiểm nguồn và độ ẩm. Kết quả đầu tiên chỉ cho thấy vị này đến từ lô khác với lô được ghi trong sổ cân. Tức là ít nhất một phần dược liệu đã bị thay trên đường.
Tử Yên hỏi liệu lô khác có thể vô hại không. Phùng Viễn nói có. Cùng một vị thuốc có nhiều nguồn, chất lượng khác nhau. Việc sai lô đã là vi phạm vì liều và dược tính có thể thay đổi, nhưng muốn biết có chất gây bệnh phải phân tích tiếp và theo dõi triệu chứng. Câu trả lời làm nàng yên tâm hơn một kết luận thần kỳ. Một người chuyên môn biết nói “chưa biết” thường đáng tin hơn người luôn có đáp án.
Trong khi chờ, Tử Yên cho dừng thuốc bổ không thiết yếu và chỉ giữ những thuốc Phùng Viễn xác nhận cần. Nàng không muốn biến việc “phòng độc” thành cơ hội tự tiện thay y lệnh. Lương Dục hỏi có phải có người muốn giết mình không. Nàng ngồi xuống ngang tầm mắt cậu, nói hiện chưa biết. Có thể ai đó làm sai, có thể ai đó muốn gây hại. Người lớn đang kiểm tra. Việc của cậu là nếu thấy đau, chóng mặt, khó thở hay món gì lạ thì nói ngay, không phải tự đoán ai xấu.
Ngày hôm sau, kết quả cho thấy vị thuốc bị thay có lẫn một loại rễ kích thích dạ dày, không đủ liều gây chết nhưng có thể làm trẻ buồn nôn. Dược phòng không sử dụng loại rễ này trong đơn. Mẫu từ kho Thái y viện sạch. Như vậy sự pha lẫn xảy ra sau khi gói rời viện hoặc ở khâu sắc tại Đông cung.
Nhược Lan kiểm khu sắc thuốc. Người sắc là một cung nữ tên Hồng Mai, làm ở Đông cung ba năm. Cô khai nhận gói thuốc nguyên niêm khi nhận, tự cắt dây và đổ vào ấm. Nếu đúng, việc thay có thể diễn ra trước đó. Nhưng dây niêm màu xanh hôm nay không phải màu đỏ của Thái y viện. Hồng Mai nói cô tưởng viện đổi dây. Phùng Viễn xác nhận viện chưa đổi.
Sự việc được chuyển cho Nội vụ ty và Ngự sử phụ trách cung cấm vì có dấu hiệu can thiệp vào thuốc của Thái tử. Tử Yên không tự thẩm vấn Tôn Kỳ. Nàng giao bản sao sổ, lời khai và vật chứng theo danh mục. Tôn Kỳ giải thích ông chỉ kiểm niêm theo thói quen, không mở gói. Người dưới quyền ông nói có thay dây vì dây cũ bị ướt. Không ai thừa nhận mở thuốc.
Tử Yên không có bằng chứng để kết tội ai. Nhưng lỗ hổng đã rõ. Từ ngày đó, thuốc của Thái tử được đựng trong hộp niêm hai lớp: gói thuốc có dấu Thái y viện, hộp ngoài có số bàn giao. Nếu phải mở giữa đường, người mở phải ghi lý do và có người thứ hai ký. Người của Nội vụ ty không còn quyền “kiểm miệng” mà không để dấu.
Một số người nói nàng làm lớn chuyện từ một cơn đau bụng. Tử Yên trả lời cơn đau bụng có thể nhỏ, nhưng việc một gói thuốc đổi lô mà không ai biết là vấn đề lớn. Nếu hôm nay người ta có thể thay một vị thuốc gây buồn nôn, ngày mai cũng có thể thay thứ khác.
Lương Dục hồi phục sau một ngày. Cậu hỏi tại sao Tử Yên không phạt Hồng Mai vì cô là người sắc thuốc. Nàng nói vì hiện chưa có bằng chứng Hồng Mai mở gói hay biết thuốc bị thay. Người đứng gần sự việc nhất không tự động là thủ phạm. Nếu vì sợ mà đánh người dễ nhất, lần sau những người vô tội sẽ học cách giấu mọi sai sót thay vì báo.
Nàng dùng chính sự cố để sửa quy trình bàn giao. Hồng Mai vẫn làm việc nhưng phải có người thứ hai chứng kiến lúc mở gói và cân lại số thang. Lý Thuận, Trương Cát và tuyến Nội vụ ty bị rà quyền tiếp xúc. Tôn Kỳ chưa bị đình chức nhưng mọi lần ông chạm vào vật tư Đông cung phải ghi sổ.
Ba ngày sau, một kết quả phụ khiến Tử Yên chú ý hơn. Trong tám gói thuốc của hai tuần trước, Thái y viện còn lưu mẫu giấy niêm. Hai gói có số lô được sửa bằng mực khác. Không ai báo vì Thái tử không có triệu chứng. Việc thay thuốc không phải một lần duy nhất.
Ngự sử yêu cầu kiểm chuỗi cung ứng rộng hơn: dược liệu mua từ đâu, ai nghiệm thu, ai cân, ai giao. Tử Yên không tham gia phần tài chính. Nàng chỉ cung cấp dữ liệu Đông cung. Nhưng khi danh sách người có quyền xem lịch uống thuốc được lập, một cái tên xuất hiện nhiều hơn nàng dự đoán: Ninh Phi, người thường gửi đồ “bồi bổ” và được tiếng nhân từ trong hậu cung.
Ninh Phi lập tức xin tới thăm Thái tử, mang theo lời trách rằng Tử Yên nghi ngờ lòng tốt của bà. Tử Yên không cấm. Nàng chỉ quyết định từ giờ mọi sự giúp đỡ sẽ đi qua cùng một cánh cửa, cùng một sổ nhận và cùng một quy tắc. Một bát thuốc đắng đã dạy cả Đông cung rằng lòng tốt không thể là lý do để bỏ qua đường đi của một món đồ.