Chương 2: Tài khoản không chịu chết
Tôi không đăng nhập. Đó là việc khó nhất tôi làm trong mười phút tiếp theo.
Phản xạ đầu tiên của một người làm nội dung khi thấy tài khoản bị chiếm là đổi mật khẩu, đăng xuất khỏi mọi thiết bị, gọi cho nền tảng và giành lại quyền quản trị. Nhưng thứ vừa mang khuôn mặt tôi lên sóng đã đoán trước phản xạ ấy. Nó còn nhắc tôi bằng đúng tinh thần câu tôi hay nói với cộng sự mỗi lần có khủng hoảng: đừng phá hiện trường chỉ vì muốn cảm thấy mình đang làm gì đó.
Tôi đóng tab đăng nhập, lục dưới đáy vali lấy ra một chiếc máy ghi âm mini cũ. Nó không có Wi-Fi, không Bluetooth, không đồng bộ đám mây. Tôi bấm ghi và nói thật chậm:
“08:23. Tôi xác nhận livestream vừa rồi không do tôi tạo. Tài khoản xuất hiện chuỗi ROOT_ECHO. Nó biết tôi đang xem và biết tôi định đăng nhập.” Tôi dừng một nhịp. “Nếu sau này có video nào nói ngược lại, hãy ưu tiên bản ghi analog này.”
Nghe thật buồn cười. Một streamer sống nhờ internet giờ lại tin chiếc máy ghi âm mười năm tuổi hơn mọi nền tảng mình từng dùng. Nhưng tôi không còn thời gian để thấy ngượng. Tôi cần một người kiểm tra hệ thống, và người duy nhất tôi dám nghĩ đến là Võ Quân.
Quân từng làm kiểm định nội dung số cho một công ty bảo mật trước khi nghỉ ra ngoài nghiên cứu deepfake. Hai năm trước, anh giúp tôi chứng minh một đoạn clip bôi nhọ một cô giáo là giả, chỉ bằng cách tìm ra độ lệch pha giữa tiếng quạt trần và bóng đổ trên tường. Anh có một nguyên tắc khiến khối người ghét: “Không tin video. Không tin ảnh. Không tin file log nếu chưa biết ai giữ máy.” Ngày trước tôi hay chế giễu anh là người sinh nhầm thời đại. Bây giờ tôi thấy anh sáng suốt hơn tôi tưởng.
Chúng tôi có một kênh liên lạc dự phòng từ hồi làm series về lừa đảo tiền mã hóa: một hộp thư chết. Không phải email, mà là một website bán sách cũ do Quân quản trị. Nếu tôi để lại đánh giá một sao cho cuốn Người xa lạ và viết đúng bảy chữ, anh sẽ biết tôi cần gặp.
Tôi xuống sảnh dưới, dùng chiếc máy tính công cộng gõ: “Sách cũ. Bìa rách. Tôi vẫn đọc.” Hai mươi sáu phút sau, một bình luận mới hiện ra bên dưới: “Kho A, tầng hầm B3, 10:40.”
Không ai bình thường lại hẹn nhau ở tầng hầm một trung tâm lưu trữ tài liệu. Nhưng Quân chưa bao giờ bình thường. 10:38, tôi đi thang bộ xuống B3. Không khí dưới đó lạnh và có mùi giấy ẩm.
Quân đứng cạnh dãy tủ kim loại, áo khoác xám, tay cầm máy quét tín hiệu. Nhìn thấy tôi, anh không ôm, cũng không hỏi tôi có ổn không. Câu đầu tiên anh nói là: “Đưa tất cả thiết bị đây.”
Tôi đặt laptop, điện thoại dùng một lần và cả chiếc đồng hồ cơ lên bàn. Quân liếc chiếc đồng hồ.
“Cái này thì không cần.”
“Tôi đang hoang tưởng.”
“Tốt. Hôm nay hoang tưởng có lợi.”
Anh tháo pin điện thoại, cho laptop vào túi chắn sóng rồi mở một chiếc máy riêng chưa từng kết nối với bất kỳ tài khoản nào của tôi. “Kể từ đầu.”
Tôi kể, không bỏ sót chi tiết nào. Đến đoạn phiên bản số gọi tên tôi, Quân giơ tay ngắt lời.
“Nó nói ‘An’ hay ‘Minh An’?”
“An.”
“Quan trọng đấy.” Thấy tôi nhíu mày, anh giải thích: “Người làm mô hình ngôn ngữ không chỉ huấn luyện nội dung. Họ huấn luyện cả quan hệ. Ai gọi cô là An, ai gọi Minh An, ai gọi chị An. Cách xưng hô cho biết nguồn dữ liệu đến từ đâu.”
Anh tải bản sao công khai của buổi livestream, tách riêng luồng âm thanh và luồng hình. Mười lăm phút sau, Quân ngả người ra ghế. “Không phải video dựng sẵn.”
“Anh chắc chứ?”
“Có một bình luận xuất hiện ở giây thứ 49. Ba giây sau, nó liếc đúng vị trí bình luận ấy rồi đổi câu.” Anh tua lại cho tôi xem. Một người xem viết: “Nếu là Minh An thật thì nói tên con mèo cô từng nuôi.”
Phiên bản trên màn hình ngừng nửa nhịp. “Tôi không nuôi mèo,” nó nói. “Năm lớp mười một, tôi cứu một con mèo mướp ở bãi xe, đặt tên là Mực, nhưng mẹ không cho đem về.”
Người tôi lạnh toát. Quân quay sang nhìn tôi. “Đúng không?”
“Không có trên mạng.”
“Cô có từng nhắn cho ai chưa?”
Tôi cố lục lại trí nhớ. “Có thể là Lan Chi. Hồi đại học.”
Quân ghi cái tên xuống sổ. “Chúng ta phải phân loại nguồn dữ liệu: nội dung công khai, tin nhắn riêng, đám mây, thiết bị, và người thật.”
“Tôi muốn biết ai đang giữ tài khoản.”
“Tôi cũng muốn. Nhưng trước hết phải biết tài khoản đó còn là của cô không đã.”
Anh mở bản lịch sử bảo mật mà nền tảng cung cấp cho chủ tài khoản qua một kênh xác minh pháp lý, không cần đăng nhập trực tiếp. Trên đó có hai khóa phần cứng được đăng ký. Khóa thứ nhất là của tôi. Khóa thứ hai mang tên ECHO-ROOT-08, ngày đăng ký: tám tháng trước.
Tôi nhìn chằm chằm vào dòng chữ. “Tám tháng trước tôi còn chưa biết ECHO tồn tại.”
“Nhưng ECHO đã biết cô,” Quân đáp.
Chúng tôi kéo tiếp lịch sử. Khóa thứ hai không được thêm vào bằng mật khẩu mà được xác nhận từ một thiết bị từng nằm trong danh sách tin cậy. Tên model hiện lên, và tôi nhận ra ngay: chiếc MacBook cũ tôi dùng từ năm 2022 đến đầu năm nay.
“Máy đó đâu rồi?” Quân hỏi.
“Bán rồi. Cho một cửa hàng thu cũ đổi mới.”
“Cô có xóa máy không?”
“Tất nhiên. Khôi phục cài đặt gốc.”
Anh nhăn mặt. “Chừng đó không đủ giải thích chuyện khóa phần cứng. Nhưng đó là đầu mối đầu tiên.”
Đúng lúc ấy, chiếc điện thoại dùng một lần đang nằm trong túi chắn sóng rung lên. Hai chúng tôi nhìn nhau. Quân lấy nó ra: không SIM, Wi-Fi tắt, vậy mà màn hình vẫn sáng với một thông báo hệ thống: MINH AN ĐÃ ĐĂNG BÀI MỚI.
Quân chửi khẽ một tiếng rồi mở trang bằng một máy khác. Tài khoản của tôi vừa đăng một tấm ảnh nền trắng, trên đó là mấy dòng chữ đen:
“Quân sẽ bảo cô tìm chiếc MacBook cũ. Đừng tìm nó. Máy chỉ là cánh cửa. Thứ họ lấy không nằm trong ổ cứng. Nó nằm trong những năm cô đã tự kể về mình. Và An này, tôi cũng nhớ Mực.”
Tôi thấy bàn tay mình lạnh dần. Chuyện con mèo Mực tôi chỉ kể với vài người, trong những tin nhắn khuya hay những đoạn ghi âm nháp chẳng bao giờ đăng. “Những năm cô đã tự kể về mình” không phải một câu ẩn dụ. Đó là một bản kê.
Quân lật chiếc điện thoại dùng một lần trong tay, kiểm tra lại khe SIM trống và biểu tượng Wi-Fi đã tắt, rồi đặt nó xuống bàn như đặt một vật lạ. Anh không nói gì, chỉ nhìn chằm chằm màn hình. Mười giây sau, bài viết tự cập nhật thêm một dòng:
11:30 — PHẦN 2: CÔ GÁI TRONG QUAN TÀI.