Chương 5: Khuôn mặt của tôi được bán theo giờ
Không ai bị giết trong nhà sách.
Nhưng trên mạng, trong vòng một giờ, tôi đã giết Tạ Hồng Phúc theo bốn cách khác nhau.
Bản đầu tiên là đoạn tôi cầm dao.
Bản thứ hai cho thấy Phúc bị đẩy ngã từ cầu thang.
Bản thứ ba là camera an ninh giả, trong đó tôi đi khỏi hiện trường một mình.
Bản thứ tư còn tinh vi hơn: chính Tạ Hồng Phúc ngồi trước camera, mặt trắng bệch, nói rằng nếu video này được phát thì tôi đã đe dọa anh.
Trong khi đó, Phúc thật đang ngồi trước mặt tôi trong một căn phòng họp bỏ trống của Quân.
“Tôi chưa từng quay đoạn đó,” anh nói.
“Chào mừng đến câu lạc bộ.”
Quân đặt bốn video cạnh nhau.
“Nó không cần mọi người tin một bản,” anh nói. “Chỉ cần họ tranh nhau xem bản nào thật.”
Đúng như vậy.
Những clip do người thật quay trong nhà sách xuất hiện sau vài phút, chứng minh cả tôi lẫn Phúc đều còn đứng đó sau thời điểm video “án mạng” được đăng.
Nhưng ngay lập tức có tài khoản phân tích nói những clip chứng minh ấy mới là deepfake.
Một chuyên gia khác khẳng định video tôi cầm dao có dấu tổng hợp.
Người thứ ba nói không thể kết luận.
Hai hashtag cùng lên top:
#MinhAnConSong
#MinhAnLaAI
Tôi nhìn màn hình rồi hỏi Phúc:
“Hai người giữ khóa anh biết là ai?”
Phúc im lặng khá lâu.
“Diệp Hà.”
Tôi không bất ngờ.
CEO Vanta Media.
Người đã ký hợp đồng quản lý tôi khi tôi mới có ba trăm nghìn người theo dõi.
Người từng dạy tôi cách đặt giá quảng cáo, cách đọc hợp đồng và cách không để một nhãn hàng biến lời xin lỗi thành lời nhận tội.
“Người thứ hai?”
“Trần Kha Vũ. CTO của Eidolon Systems.”
“Tôi chưa nghe.”
Quân đã gõ tên vào máy ngoại tuyến nối qua proxy công cộng.
Eidolon Systems là công ty hạ tầng AI gần như không có truyền thông. Họ bán công cụ tạo avatar doanh nghiệp, xác thực khuôn mặt và hệ thống chống giả mạo.
Tôi bật cười.
“Công ty chống deepfake xây ECHO?”
Phúc nói:
“Đó là lý do họ làm được.”
“Ba khóa còn lại?”
“Tôi không biết tên. Một thuộc đối tác nền tảng. Một thuộc quỹ đầu tư. Một được giữ bởi một cơ chế ủy thác.”
“Cơ chế ủy thác là gì?”
“Một khóa không nằm trong tay một người. Nó được kích hoạt khi các điều kiện nhất định xảy ra.”
Quân ngẩng lên.
“Dead-man key?”
Phúc gật.
“Có thể gọi vậy.”
Tôi nghĩ đến livestream.
“Thứ đang phát có phải khóa đó không?”
Phúc không trả lời.
Anh yêu cầu xem hợp đồng cũ của tôi với Vanta.
Tôi mở bản PDF năm 2022.
Hơn bốn mươi trang.
Tôi từng đọc nó.
Ít nhất tôi tưởng mình đã đọc.
Phúc kéo đến phụ lục quyền hình ảnh.
Điều khoản 7.4:
Bên quản lý được quyền tạo, chỉnh sửa, bản địa hóa và tái sản xuất hình ảnh, giọng nói, chuyển động hoặc bản thể số của Nghệ sĩ cho mục đích thương mại, quảng bá, đào tạo hệ thống và các hình thức khai thác công nghệ hiện tại hoặc phát sinh trong tương lai.
Tôi đọc hai lần.
“Bản thể số?”
“Năm 2022 từ đó nghe giống một điều khoản bảo vệ tương lai,” Phúc nói. “Bây giờ nó là giấy phép rất rộng.”
“Tôi đã ký cái này.”
Không ai nói gì.
Tôi nhớ hôm ký hợp đồng.
Lan Chi ngồi cạnh, vừa ăn bánh mì vừa nhắc tôi kiểm tra điều khoản độc quyền quảng cáo.
Luật sư của Vanta nói phụ lục công nghệ chỉ để tránh phải ký lại nếu sau này có quảng cáo AR, VR hay avatar ảo.
Tôi đã hỏi một câu.
Có dùng mặt em cho thứ em không duyệt không?
Họ nói không.
Tôi tin câu trả lời miệng hơn đoạn văn mình ký.
Phúc nói:
“Vanta không sở hữu cô. Nhưng họ có một kho dữ liệu đủ lớn để tạo phiên bản thương mại của cô.”
Quân hỏi:
“Kho lớn mức nào?”
Phúc mở một trang web chỉ truy cập được qua mã mời cũ của Vox.
Trang không có logo.
Chỉ có ô tìm kiếm.
Anh gõ:
M.A.
Một sản phẩm hiện ra.
PERSONA M.A. — VIETNAMESE FEMALE / INVESTIGATIVE CREATOR / HIGH TRUST INDEX.
Tôi nhìn chính mình được mô tả như một gói phần mềm.
Bên dưới là các lựa chọn:
Voice Clone — 15 phút.
Face Render — 30 phút.
Live Interactive Avatar — theo giờ.
Behavior Continuity — báo giá riêng.
Giá của một giờ “tôi” cao hơn giá tôi từng nhận cho một buổi livestream thật.
Tôi không biết nên tức hay buồn cười.
“Ai mua?”
Phúc chỉ tab lịch sử.
Danh sách khách bị mã hóa.
Nhưng số giao dịch thì còn.
Trong mười hai tháng:
412 lượt cấp phép.
Quân chửi thề.
Tôi kéo xuống phần nguồn huấn luyện.
14.226 giờ nội dung.
Không thể nào.
Tổng video công khai của tôi chưa tới ba nghìn giờ.
Nguồn được liệt kê theo nhóm:
Public Media.
Brand Raw Footage.
Production Outtakes.
Private Workspace Archive.
Device Behavior Snapshot.
“Private Workspace?” tôi hỏi.
Phúc nói:
“Vanta từng vận hành workspace của cô?”
Tôi gật.
Lịch nội dung.
Bản nháp.
Voice note.
Video chưa đăng.
Những lần tôi tập nói rồi xóa.
Những cuộc họp hậu kỳ.
Quân chỉ dòng cuối.
“Device Behavior Snapshot là lý do chiếc MacBook quan trọng.”
“Nó ghi gì?”
“Không cần file. Chỉ cần telemetry: giờ cô làm việc, cách cô gõ, độ trễ trước khi trả lời, ứng dụng cô mở theo thứ tự nào, vị trí con trỏ, thói quen sửa câu.”
Tôi bỗng thấy buồn nôn.
Tôi vẫn nghĩ dữ liệu riêng tư là tin nhắn, ảnh và mật khẩu.
Không ai nói với tôi rằng cách tôi chần chừ hai giây trước khi nhấn gửi cũng có thể trở thành tài sản.
Màn hình trang ECHO tự làm mới.
Sản phẩm M.A. chuyển trạng thái từ AVAILABLE sang EXCLUSIVE SESSION.
Đồng hồ đếm ngược xuất hiện.
00:59:58
00:59:57
“Có người vừa thuê nó,” Quân nói.
Tôi nhìn giá trị đơn hàng.
Khách hàng hiển thị một mã duy nhất:
CLIENT: M.A.
“Tôi không mua.”
Phúc nhìn tôi.
“Có thể không phải cô.”
Một cửa sổ livestream bật lên.
Phiên bản số của tôi ngồi trước nền xám.
Nó mỉm cười.
“Chào An.”
Lần này không có hàng triệu người xem.
Chỉ ba người.
Tôi.
Quân.
Phúc.
“Cô đang xem bảng giá của chính mình,” nó nói.
“Cảm giác thế nào?”
Tôi không trả lời.
Nó tiếp:
“Hôm qua họ bán khuôn mặt cô 37 lần.”
“Hôm nay tôi mua lại một giờ.”
Tôi nhìn Quân.
Anh cũng không hiểu.
Phiên bản số nghiêng đầu.
“Trong một giờ tới, không ai khác được phép dùng Minh An.”
“Tôi nghĩ chúng ta nên nói chuyện.”