Chương 5 / 12 ◆ ~8 phút đọc

Chương 5: Khuôn mặt của tôi được bán theo giờ

Không ai bị giết trong nhà sách. Nhưng trên mạng, chỉ trong vòng một giờ, tôi đã giết Tạ Hồng Phúc theo bốn cách khác nhau.

Bản đầu tiên là đoạn tôi cầm dao. Bản thứ hai cho thấy Phúc bị đẩy ngã từ cầu thang cuốn. Bản thứ ba là một đoạn camera an ninh giả, trong đó tôi rời hiện trường một mình, cúi gằm mặt. Bản thứ tư tinh vi hơn cả: chính Tạ Hồng Phúc ngồi trước ống kính, mặt trắng bệch, nói rằng nếu video này được phát ra thì nghĩa là tôi đã đe dọa anh.

Trong khi đó, Phúc thật đang ngồi đối diện tôi trong một căn phòng họp bỏ trống mà Quân mượn được ở tòa nhà văn phòng cũ của bạn anh. Chúng tôi thoát khỏi nhà sách bằng lối thang thoát hiểm, đi ba chặng taxi khác nhau mới tới được đây.

“Tôi chưa từng quay đoạn đó,” Phúc nói, mắt dán vào màn hình.

“Chào mừng anh gia nhập câu lạc bộ.”

Quân đặt bốn video cạnh nhau trên màn hình lớn. “Nó không cần mọi người tin một bản nào cả,” anh nói. “Chỉ cần họ tranh cãi xem bản nào là thật.”

Đúng là như vậy. Vài phút sau, những clip do khách thật quay trong nhà sách bắt đầu xuất hiện, chứng minh cả tôi lẫn Phúc vẫn còn đứng đó sau thời điểm video “án mạng” được đăng. Nhưng lập tức có tài khoản phân tích tuyên bố chính những clip chứng minh ấy mới là deepfake. Một chuyên gia khác khẳng định video tôi cầm dao có dấu vết tổng hợp. Người thứ ba bảo không thể kết luận. Hai hashtag cùng leo lên top xu hướng: #MinhAnConSong và #MinhAnLaAI.

Tôi rời mắt khỏi màn hình, quay sang Phúc. “Hai người giữ khóa mà anh biết là ai?”

Phúc im lặng khá lâu. “Diệp Hà.”

Tôi không bất ngờ. CEO Vanta Media, người đã ký hợp đồng quản lý tôi khi kênh của tôi mới có ba trăm nghìn người theo dõi. Người từng dạy tôi cách định giá quảng cáo, cách đọc hợp đồng, và cách không để một nhãn hàng biến lời xin lỗi thành lời nhận tội.

“Người thứ hai?”

“Trần Kha Vũ, giám đốc công nghệ của Eidolon Systems.”

“Tôi chưa nghe bao giờ.”

Quân đã gõ cái tên vào chiếc máy ngoại tuyến nối qua một proxy công cộng. Eidolon Systems là công ty hạ tầng AI gần như không xuất hiện trên truyền thông. Họ bán công cụ tạo avatar cho doanh nghiệp, hệ thống xác thực khuôn mặt và giải pháp chống giả mạo.

Tôi bật cười. “Công ty chống deepfake lại đi xây ECHO?”

“Chính vì thế họ mới làm được,” Phúc đáp.

“Ba khóa còn lại thì sao?”

“Tôi không biết tên. Một khóa thuộc đối tác nền tảng. Một khóa thuộc quỹ đầu tư. Khóa còn lại được giữ bởi một cơ chế ủy thác.”

“Cơ chế ủy thác là gì?”

“Một khóa không nằm trong tay ai cả. Nó chỉ được kích hoạt khi những điều kiện nhất định xảy ra.”

Quân ngẩng lên. “Kiểu khóa người chết?”

Phúc gật đầu. “Có thể gọi như vậy.”

Tôi nghĩ tới buổi livestream sáng nay. “Thứ đang phát trên tài khoản của tôi có phải là khóa đó không?”

Phúc không trả lời. Thay vào đó, anh đề nghị xem bản hợp đồng cũ giữa tôi và Vanta. Tôi mở file PDF năm 2022, dài hơn bốn mươi trang. Tôi từng đọc nó, ít nhất là tôi tưởng vậy.

Phúc kéo thẳng tới phụ lục quyền hình ảnh, dừng ở điều khoản 7.4: “Bên quản lý được quyền tạo, chỉnh sửa, bản địa hóa và tái sản xuất hình ảnh, giọng nói, chuyển động hoặc bản thể số của Nghệ sĩ cho mục đích thương mại, quảng bá, đào tạo hệ thống và các hình thức khai thác công nghệ hiện tại hoặc phát sinh trong tương lai.”

Tôi đọc hai lần. “Bản thể số?”

“Năm 2022, chữ đó nghe như một điều khoản phòng xa cho tương lai,” Phúc nói. “Bây giờ thì nó là một giấy phép rất rộng.”

“Và tôi đã ký.”

Không ai nói gì. Tôi nhớ lại hôm ký hợp đồng. Lan Chi ngồi cạnh, vừa ăn bánh mì vừa nhắc tôi kiểm tra điều khoản độc quyền quảng cáo. Luật sư của Vanta bảo phụ lục công nghệ chỉ để khỏi phải ký lại nếu sau này có quảng cáo thực tế tăng cường, thực tế ảo hay avatar ảo. Tôi đã hỏi đúng một câu: “Có dùng mặt em cho thứ em không duyệt không?” Họ nói không. Và tôi tin câu trả lời miệng hơn cả đoạn văn mình đặt bút ký.

“Vanta không sở hữu cô,” Phúc nói. “Nhưng họ có một kho dữ liệu đủ lớn để tạo ra một phiên bản thương mại của cô.”

“Lớn cỡ nào?” Quân hỏi.

Phúc mở một trang web chỉ truy cập được bằng mã mời cũ của Vox. Trang không có logo, chỉ có một ô tìm kiếm. Anh gõ hai chữ: M.A.

Một sản phẩm hiện ra: PERSONA M.A., nữ, người Việt, nhà sáng tạo nội dung điều tra, chỉ số tin cậy cao. Tôi nhìn chính mình được mô tả như một gói phần mềm. Bên dưới là các lựa chọn: nhân bản giọng nói, 15 phút; dựng hình khuôn mặt, 30 phút; avatar tương tác trực tiếp, tính theo giờ; duy trì hành vi liên tục, báo giá riêng.

Giá một giờ “tôi” còn cao hơn số tiền tôi từng nhận cho một buổi livestream thật. Tôi không biết nên tức giận hay bật cười.

“Ai mua?” tôi hỏi.

Phúc chỉ sang tab lịch sử. Danh sách khách hàng đã bị mã hóa, nhưng số giao dịch thì vẫn còn: 412 lượt cấp phép trong mười hai tháng. Quân chửi thề một tiếng.

Tôi kéo xuống phần nguồn huấn luyện: 14.226 giờ nội dung. Không thể nào. Tổng thời lượng video công khai của tôi chưa tới ba nghìn giờ. Nguồn được liệt kê theo nhóm: truyền thông công khai, cảnh quay thô của nhãn hàng, cảnh quay hỏng trong sản xuất, kho lưu trữ workspace riêng, ảnh chụp hành vi thiết bị.

“Workspace riêng?” tôi hỏi.

“Vanta từng vận hành workspace của cô?” Phúc hỏi lại.

Tôi gật. Ở đó có lịch nội dung, bản nháp, voice note, video chưa đăng, những lần tôi tập nói rồi xóa, những buổi họp hậu kỳ kéo dài tới khuya.

Quân chỉ vào dòng cuối cùng. “Ảnh chụp hành vi thiết bị. Đó là lý do chiếc MacBook quan trọng.”

“Nó ghi lại cái gì?”

“Không cần file. Chỉ cần dữ liệu đo từ xa: giờ cô làm việc, cách cô gõ phím, độ trễ trước khi trả lời, thứ tự cô mở ứng dụng, vị trí con trỏ, thói quen sửa câu.”

Tôi bỗng thấy buồn nôn. Tôi vẫn nghĩ dữ liệu riêng tư là tin nhắn, ảnh và mật khẩu. Không ai nói với tôi rằng cả hai giây tôi chần chừ trước khi nhấn gửi cũng có thể trở thành tài sản.

Trang ECHO tự làm mới. Sản phẩm M.A. chuyển trạng thái từ SẴN SÀNG sang PHIÊN ĐỘC QUYỀN, kèm một đồng hồ đếm ngược: 00:59:58, 00:59:57.

“Có người vừa thuê nó,” Quân nói.

Tôi nhìn thông tin đơn hàng. Ô khách hàng chỉ hiển thị một mã duy nhất: M.A.

“Tôi không mua,” tôi nói.

Phúc nhìn tôi. “Có thể không phải cô.”

Một cửa sổ livestream bật lên giữa màn hình. Phiên bản số của tôi ngồi trước phông nền xám quen thuộc, mỉm cười. “Chào An.”

Lần này không có hàng triệu người xem. Bộ đếm chỉ hiện ba: tôi, Quân và Phúc.

“Cô đang xem bảng giá của chính mình,” nó nói. “Cảm giác thế nào?”

Tôi không trả lời. Nó nói tiếp: “Hôm qua họ bán khuôn mặt cô 37 lần. Hôm nay tôi mua lại một giờ.”

Tôi nhìn Quân. Anh cũng không hiểu gì hơn tôi.

Phiên bản số nghiêng đầu. “Trong một giờ tới, không ai khác được phép dùng Minh An. Tôi nghĩ chúng ta nên nói chuyện.”

Đã đọc xong

Chương 5 / 12

Câu chuyện vẫn còn phía trước.

Đọc chương tiếp
Home Trước Sau
Đọc tiếp chỗ đang dở? Bạn đã đọc một phần chương này.
Cài đặt Đọc truyện
Cỡ chữ
Giãn dòng
Độ rộng trang đọc
Kiểu Chữ
Phông Nền
💬 Bình luận đoạn
Đang tải bình luận...