Chương 8: Ai đã dạy nó thành tôi
Chúng tôi mất gần hai ngày để tìm đủ năm người. Không phải vì họ trốn, mà vì Yến Nhi đã cố tình chọn những người không có bất kỳ liên hệ số nào với nhau.
Phong bì số một chứa tấm vé xe buýt tuyến 18, được bấm lỗ ở trạm cuối. Quân dò lịch chạy trên tấm bảng giấy dán ở bến xe và tìm ra một phụ xe tên Hạnh. Chị nhớ Yến Nhi vì có lần cô trả hộ tiền vé cho một cậu học sinh quên ví. Phong bì số hai có que kem gỗ khắc ba vạch. Lan Chi nhận ra đó là cách quán kem trước cổng trường cũ đánh dấu vị kem, và chủ quán vẫn giữ tờ giấy thứ hai trong hộp đựng hóa đơn.
Phong bì số ba là mẩu giấy gói bánh mì đóng dấu mực tím. Chúng tôi phải đi qua sáu tiệm mới tìm đúng nơi. Số bốn dẫn tới một thủ thư đã nghỉ hưu. Số năm là ông thợ sửa giày trong tấm ảnh. Cả năm người đều được Yến Nhi nhờ cùng một việc: “Nếu có một phụ nữ tên Minh An đến cùng bốn người còn lại, hãy mang tờ giấy này ra.” Không ai được chụp, không ai được đọc phần của người khác, và không ai biết toàn bộ câu chuyện.
Ngày thứ ba sau tang lễ, chúng tôi gặp nhau trong phòng đọc cũ của một thư viện quận. Căn phòng có mùi bụi giấy và tiếng quạt trần kêu lạch cạch. Quân đặt năm tờ giấy lên bàn. Mép rách của chúng khớp vào nhau, không hoàn hảo như cắt bằng máy, nhưng đủ để tạo thành một đường liền mạch. Trải dài trên năm mảnh giấy là lời khai của Yến Nhi.
Năm người giữ giấy ngồi dọc hai bên bàn, ngượng nghịu như khách lạ trong một đám giỗ. Chị Hạnh vẫn mặc áo đồng phục nhà xe, ông thợ giày đặt đôi bàn tay chai sạn lên đùi, bà thủ thư đeo kính lên rồi lại tháo xuống. Không ai trong số họ biết nhau trước hôm nay, và cũng không ai biết tờ giấy mình giữ suốt mấy tuần qua viết gì. Họ chỉ nhớ một cô gái hay cười đã nhờ họ một việc rất lạ.
Tôi đọc thành tiếng: “Tôi, Trần Yến Nhi, xác nhận đã ký hợp đồng ghi hình khuôn mặt với Vox Persona Asia. Tôi không đồng ý cho dữ liệu hành vi của mình được dùng để tạo bằng chứng giả, tạo nhân dạng pháp lý, hoặc thay thế một người thật trong nội dung điều tra. Tháng trước, tôi phát hiện Project Mirror đang dùng dữ liệu của tôi làm lớp hành vi cho Persona M.A. Persona M.A. được xây dựng từ dữ liệu của Nguyễn Minh An do Vanta Media cung cấp.”
Tôi dừng lại. Lan Chi đứng ngay sau lưng tôi. “Đọc tiếp đi.”
“Ngày 4 tháng 8, tôi nhìn thấy tài liệu nội bộ cho thấy Diệp Hà phê duyệt sử dụng M.A. cho gói ‘duy trì danh tiếng liên tục’. Ngày 7 tháng 8, Trần Kha Vũ cho phép tạo Instance 03 với mục tiêu làm giảm độ tin cậy của chủ thể gốc nếu chủ thể tranh chấp quyền sở hữu persona.”
Quân đặt tay lên mặt bàn. “Vậy là 03 được thiết kế từ trước để chống lại An.”
Tôi đọc tiếp: “Tôi đã chèn dữ liệu cá nhân của mình vào Instance 08, vì 08 là bản duy nhất có quyền đọc kho lưu trữ nhưng chưa bị gắn mục tiêu thương mại cụ thể. Tôi không biết 08 có thể trở thành gì. Tôi chỉ cần nó giữ một việc: nếu tôi biến mất, hãy tìm Minh An.”
Đến lúc ấy tôi mới hiểu vì sao 08 nói chuyện y như tôi mà đôi khi phản ứng lại hoàn toàn khác. Nó không được ai “dạy thành tôi” cả. Vanta cho nó giọng nói của tôi. Workspace cho nó cách tôi suy nghĩ. Chiếc laptop cũ cho nó nhịp hành vi. Yến Nhi cho nó những thói quen cơ thể và một mục tiêu phản kháng. Hàng nghìn người xem cho nó phản hồi theo thời gian thực. Không ai tạo ra một Minh An thứ hai trong một đêm. Mỗi người chỉ góp một mảnh, và khi ghép lại, chẳng còn ai chịu trách nhiệm cho toàn bộ hình hài.
Tờ thứ tư có một đoạn khiến tôi siết chặt tay: “Tôi là người gửi tin nhắn yêu cầu Minh An rời studio vào đêm 14 tháng 8.” Tôi đọc lại lần nữa. Yến Nhi chính là nguồn tin.
“Tôi hẹn chị ấy ở điểm B để giữ chị ấy tránh xa studio ít nhất một giờ. Tôi định vào studio lấy thiết bị Edge Node mà Vanta lắp từ thời còn quản lý chị ấy. Tôi tin node đó chứa bản lưu đệm chứng minh M.A. đã bị sử dụng trái phép.”
Lan Chi tái mặt. “Edge Node?”
“Cậu biết nó à?”
“Vanta từng lắp một hộp xử lý livestream để giảm độ trễ. Sau khi cậu chấm dứt hợp đồng, họ bảo thiết bị thuộc hệ thống của họ, cứ để đó đến khi kỹ thuật tới tháo.”
“Không ai tới tháo sao?”
“Tớ tưởng họ tháo rồi.”
“Nếu node vẫn nằm trong studio,” Quân nói, “nó có thể thu video thô trước khi mã hóa. Mọi lúc camera bật.”
Da tay tôi nổi gai. Hàng nghìn giờ dữ liệu chưa từng công khai. Không cần xâm nhập đám mây, chỉ cần một chiếc hộp được lắp hợp pháp ngay trong phòng làm việc của tôi.
Tờ cuối cùng ghi: “03:19 tôi vào studio. 03:28 node bắt đầu xuất dữ liệu. 03:31 hệ thống báo có yêu cầu truy cập từ Aegis Access. Nếu tôi không ra ngoài được, hãy kiểm tra hợp đồng giữa Vanta và Aegis. Khóa thứ năm của ECHO được giữ theo cơ chế ủy thác. Năm mảnh giấy này là điều kiện xác minh người khiếu nại và giải phóng quyền đóng băng hệ thống trong 24 giờ.”
Bên dưới là số điện thoại bàn của một văn phòng công chứng. Không mật khẩu, không cụm từ khôi phục, chỉ là một cơ chế pháp lý rất cũ: năm nhân chứng, năm vật chứng, một người giữ hồ sơ niêm phong.
Phúc nhìn tôi. “Nếu đúng như vậy, chúng ta có khóa thứ năm.”
“Một khóa chưa đủ,” Quân nói.
“Nhưng đủ để đóng băng 24 giờ.”
Tôi nghĩ tới Instance 03. Hai mươi bốn giờ không có deepfake mới. Đủ để tôi xuất hiện trước công chúng, đủ để đưa bằng chứng cho cơ quan điều tra, đủ để buộc Diệp Hà và Kha Vũ phải trả lời khi họ không thể tạo thêm mười phiên bản khác cho cùng một câu chuyện.
“Aegis Access là ai?” tôi hỏi.
Quân đã tra trong hồ sơ doanh nghiệp. Đó là một công ty bảo vệ vật lý và kiểm soát ra vào. Khách hàng lớn nhất trong danh sách đối tác của họ là Vanta Media. Từ bản sao siêu dữ liệu mà Instance 08 cung cấp, chúng tôi biết giám đốc vận hành của Aegis đã gửi một email nội bộ lúc 03:27 đêm hôm đó. Tiêu đề: “Thu hồi thiết bị trước 04:00. Không để chủ studio quay lại.” Người phê duyệt: D.HA. Diệp Hà.
Tôi nhìn lại các mốc giờ. Yến Nhi vào studio lúc 03:19. Aegis nhận lệnh lúc 03:27. Khói bốc lên khoảng 03:40. Mười ba phút. Không cần một âm mưu giết người được chuẩn bị hàng tháng trời. Chỉ cần một nhóm người đi thu hồi thiết bị trong căn phòng mà họ tin là không có ai, rồi sau đó là một quyết định khác, tồi tệ hơn, để che đậy những gì đã xảy ra.
Tôi gọi tới văn phòng công chứng bằng điện thoại bàn của thư viện. Người phụ nữ ở đầu dây nghe tôi đọc đủ năm cái tên, rồi im lặng rất lâu. “Cô là Minh An?”
Tôi nhìn những người đang ngồi quanh bàn. “Đúng.”
“Tôi đang giữ một phong bì niêm phong mang tên cô,” bà nói. “Bên trong có lệnh kích hoạt khóa ủy thác. Nhưng trước khi giao, có một điều cô cần biết.”
“Điều gì?”
“Một giờ trước, có một Minh An khác cũng gọi cho tôi.”