Chương 5: Cửa Thư Khố Chỉ Mở Bằng Biên Bản
Cửa Sử quán mở sau hai lớp khóa. Uyển Nhi đi cuối hàng, trước nàng là Đổng Khang, sau là một thư lại trẻ cầm bảng kê. Lưu Hàn đứng chờ bên trong, không có vẻ gì của một người sẵn sàng che chở ai. Ông đưa quy tắc trước khi cho họ bước qua: chỉ xem đúng hồ sơ ghi trong giấy yêu cầu, không tự tách dây buộc, không mang bút mực cá nhân tới gần bản gốc, mọi bản sao phải ghi người chép và người kiểm. Uyển Nhi thấy yên tâm hơn là thất vọng. Một nơi lưu trữ tốt phải khó vào, kể cả với người tin mình có lý.
Hồ sơ đầu tiên là bản sắc phong công chúa đã phát hiện sai năm. Bản lưu Sử quán ghi năm cũ, khớp với số phát Văn thư phòng. Mục lục mới sai một năm. Lưu Hàn cho thư lại lập phiếu sửa mục lục và ghi nguồn. Đổng Khang nói đó chỉ là lỗi sao chép. Lưu Hàn đáp có thể, nhưng lỗi cũng phải có dấu sửa. Cuộc trao đổi ngắn khiến Uyển Nhi thấy rõ hai cách nhìn khác nhau: Đổng Khang quan tâm kết quả cuối cùng, Lưu Hàn quan tâm con đường dẫn tới kết quả.
Họ chuyển sang hồ sơ Tam hoàng tử. Bản lưu cũ không ghi “sinh tại Minh Nguyệt điện”. Nó ghi “được đưa tới Minh Nguyệt điện sau khi báo sinh”. Khác biệt chỉ vài chữ nhưng ý nghĩa lớn. Nơi sinh và nơi nuôi dưỡng không phải một. Đổng Khang nói bản sau có thể cập nhật từ nguồn mới. Lưu Hàn hỏi nguồn mới ở đâu. Đổng Khang nhắc hồ sơ 399. Lưu Hàn yêu cầu xuất trình phiếu chuyển và bản nhận của kho phụ.
Phiếu chuyển có, bản nhận cũng có, nhưng ngày không khớp. Phiếu ghi hồ sơ rời Sử quán ngày mười hai. Kho phụ ký nhận ngày mười ba. Trong khoảng một ngày không có người giữ trung gian. Đổng Khang nói giấy được giữ tại Văn thư phòng để chỉnh mục lục. Lưu Hàn hỏi sổ nhận Văn thư phòng. Không có mục tương ứng. Uyển Nhi đứng im, không chen lời. Điểm mâu thuẫn đã đủ rõ mà không cần nàng diễn giải.
Lưu Hàn cho lập biên bản hiện trạng. Ông không kết luận hồ sơ bị sửa. Ông chỉ ghi chuỗi bàn giao thiếu một mắt xích và tạm ngừng dùng các thay đổi xuất phát từ bản 399 cho đến khi tìm được bản nhận trung gian. Đổng Khang phản đối vì đại lễ sắp tới cần mục lục hoàn chỉnh. Lưu Hàn nói hoàn chỉnh sai còn nguy hiểm hơn chưa hoàn chỉnh.
Trong lúc chờ thư lại sao tài liệu, Uyển Nhi nhìn các hộp hồ sơ trên kệ. Nàng không được tự mở. Nhưng nhãn trên gáy cho thấy một điều: cùng giai đoạn năm đó có ba hộp được chuyển kho theo một đợt, không chỉ hồ sơ Tam hoàng tử. Nàng hỏi Lưu Hàn liệu việc chuyển theo đợt có danh mục không. Ông bảo có, nhưng không thuộc phạm vi hôm nay. Uyển Nhi dừng ở đó. Nếu muốn xem, phải có lý do.
Lý do xuất hiện khi họ đối chiếu bản nháp chiếu cũ. Một tờ mục lục trong hồ sơ ghi tên người kiểm là Lưu Hàn, nhưng ông nói chưa từng kiểm bản ấy. Chữ ký ở dòng xác nhận trông giống tên ông nhưng không đúng thói quen viết. Uyển Nhi chú ý, song không nói “giả chữ ký”. Lưu Hàn tự yêu cầu lấy sổ trực của Sử quán ngày đó. Sổ cho thấy ông đang đi công vụ ở ngoài kinh. Như vậy không chỉ nét chữ khác mà còn có bằng chứng ông không có mặt.
Đổng Khang nói có thể thư lại ký thay theo ủy quyền. Lưu Hàn hỏi giấy ủy quyền. Không có. Ông lập tức mở rộng biên bản: cần rà những hồ sơ cùng đợt vì có dấu xác nhận không xác định được người ký. Đây là bước ngoặt. Uyển Nhi không hối lộ ai để “được vào sâu hơn”; chính sai lệch trong quy trình tạo quyền kiểm tra.
Ba hộp được mang ra dưới sự chứng kiến. Một hộp chứa hồ sơ nghi lễ bình thường. Hộp thứ hai có sổ hộ sinh và các bản báo sinh. Hộp thứ ba là bản sao văn thư liên quan việc đổi người chăm dưỡng một hoàng tử sơ sinh. Trong danh mục gốc, ba hồ sơ được đánh số liên tiếp. Trong mục lục mới, một số trang đã được chuyển sang nhóm khác và phần mô tả ngắn đi.
Uyển Nhi không biết việc phân loại mới có chủ ý che giấu hay chỉ là “dọn kho”. Lưu Hàn yêu cầu so hai mục lục cạnh nhau. Chỉ những trang liên quan một đứa trẻ sinh cùng đêm với Tam hoàng tử bị chuyển nhiều nhất. Đứa trẻ ấy được ghi “nam anh vô danh, chết sau sinh”. Không có tên mẹ ở mục chính, chỉ một ký hiệu dẫn sang sổ hộ sinh.
Đổng Khang bắt đầu mất kiên nhẫn. Ông hỏi vì sao một cung nữ chép lại được đứng nghe việc tông thất. Lưu Hàn nói nàng có mặt vì là người phát hiện sai lệch ban đầu và chưa được phép đọc phần hạn chế. Những trang có nội dung nhạy cảm được úp lại khi không cần. Uyển Nhi thấy điều đó đúng. Muốn bảo vệ hồ sơ không có nghĩa ai quan tâm cũng được xem tất cả.
Trong một biên nhận cũ, tên bà Liễu xuất hiện với tư cách người trực phụ phòng hộ sinh. Lần này không còn là trùng họ mơ hồ; có cả tên tự và tuổi xấp xỉ. Uyển Nhi nhớ lời Tạ Minh về một bà Liễu ở khu bếp. Nàng vẫn không hỏi ngay trong phòng. Nàng chỉ xin chép tên người trực vào bảng đối chiếu theo quy định.
Cuối buổi, Lưu Hàn gọi riêng Uyển Nhi nhưng để cửa mở và thư lại đứng cách vài bước. Ông hỏi nàng còn nghi điều gì. Uyển Nhi trả lời bằng danh sách câu hỏi, không bằng câu chuyện: hồ sơ 399 đã ở đâu trong ngày thiếu bàn giao; vì sao chữ xác nhận mang tên Lưu Hàn khi ông không có mặt; ai quyết định đổi mục lục; vì sao một nhóm hồ sơ sinh bị rút mô tả. Lưu Hàn gật, nói những câu hỏi ấy đủ để ông báo Ngự sử đài xin kiểm tra kỹ hơn.
Uyển Nhi hỏi Lệ Nhi có thể liên quan không. Lưu Hàn nói chưa có căn cứ nối. Ông nhắc nàng đừng trộn vụ nhân sự chưa rõ với hồ sơ tông thất chỉ vì chúng cùng khiến nàng lo. Lời nhắc lạnh nhưng cần thiết. Uyển Nhi cảm ơn.
Trên đường về, Đổng Khang đi cạnh nàng. Ông nói nhỏ rằng người sống lâu trong cung là người biết khi nào nên dừng. Uyển Nhi đáp nàng chỉ làm đúng những phiếu được giao. Ông cười nhạt, bảo đôi khi làm đúng cũng không đủ để sống. Câu đe dọa không được ghi thành văn bản, không có nhân chứng. Uyển Nhi không thể dùng nó làm bằng chứng. Nhưng nó cho nàng biết từ nay phải cẩn thận hơn với mọi bước.
Tối đó, Văn thư phòng nhận một đạo chiếu ban hôn cần sao gấp. Bản nháp đi qua tay Uyển Nhi. Nàng nhận ra số phát hợp lệ, dấu nhận đầy đủ, mọi thứ có vẻ bình thường. Nhưng sáng hôm sau, bản đã đóng ấn quay lại để lưu, một câu trong đó khác với câu nàng đã chép. Chính chiếu ban hôn ấy sẽ khiến cuộc kiểm tra chuyển từ hồ sơ cũ sang một văn bản đang được sử dụng ngay trong hiện tại.