Chương 9: Canary Trong Bản Nháp
Kế hoạch canary được lập trên một văn bản thử không có giá trị thi hành. Ngự sử đài chọn một thông báo nội bộ về lịch kiểm kho giấy, nội dung hoàn toàn vô hại. Ba bản nháp giống nhau gần như tuyệt đối, chỉ khác một chi tiết định danh: bản A ghi “kho giấy phía đông”, bản B ghi “kho giấy Đông viện”, bản C ghi “Đông khố”. Mỗi cách đều tự nhiên, không làm ai gặp nguy hiểm nếu lọt ra. Ba bản được đánh số thử nghiệm riêng và giao cho ba tuyến: Văn thư phòng, Nội phủ và Sử quán. Người nhận đều biết đây là bài kiểm tra rò tin, nhưng không biết hai bản còn lại viết thế nào.
Uyển Nhi không được tự phát bản. Nàng chỉ tham gia kiểm câu chữ và ghi danh sách người có quyền tiếp xúc. Bản A đi qua bàn Đổng Khang rồi tới hai thư lại. Bản B qua một quản sự Nội phủ. Bản C ở Sử quán dưới Lưu Hàn. Mỗi bản được thu lại cuối ngày và niêm phong. Nếu không có gì xảy ra, bài kiểm sẽ kết thúc mà không ai bị buộc tội.
Ba ngày sau, Tạ Minh nhận được một mẩu giấy từ người quen ngoài cung hỏi liệu “Đông khố” có sắp bị kiểm hay không. Cụm từ ấy khớp bản C, không phải bản qua Đổng Khang. Điều này làm cả Uyển Nhi bất ngờ. Nếu họ chỉ chăm chăm nghi Đổng Khang, họ đã có thể bỏ qua tuyến Sử quán.
Lưu Hàn lập tức yêu cầu xem danh sách người đã chạm bản C. Ngoài ông và thư lại, còn một người gác kho nhận niêm, một tiểu lại mang hộp và một quan kiểm mục lục tên Chu Viễn. Chu Viễn từng làm cùng Đổng Khang nhiều năm trước. Nhưng quan hệ cũ vẫn chưa đủ. Ngự sử cho lặp bài kiểm với ba chi tiết khác, lần này thay tuyến trong nội bộ Sử quán.
Kết quả lần hai dẫn tới hộp do Chu Viễn kiểm. Một cụm từ riêng của bản ông giữ xuất hiện trong lời nhắn chuyển ra ngoài. Chu Viễn bị mời giải trình. Ông nói mình chỉ kể lịch kiểm cho em rể làm nghề bán giấy, không hề biết đó là bí mật. Thông báo vốn vô hại, nên hành vi không phải đại tội. Nhưng nó chứng minh ông có đường truyền tin ra ngoài mà không ghi.
Ngự sử hỏi liệu Chu Viễn từng chuyển thông tin hồ sơ cho Đổng Khang không. Ông phủ nhận. Họ không ép nhận. Thay vào đó, nhóm kiểm tra sổ ra vào và phát hiện Chu Viễn thường tới Văn thư phòng vào những ngày không có công vụ rõ. Một số lần trùng với các đợt chỉnh mục lục. Vẫn chỉ là tương quan.
Canary thứ ba được thiết kế khác: không phải lịch kiểm mà là số hộp giả trong một danh sách test. Bản giao Chu Viễn ghi hộp “Sử-Mộc-28”, trong khi các bản khác dùng số khác. Hai ngày sau, một phiếu yêu cầu không chính thức từ Văn thư phòng hỏi mượn đúng “Sử-Mộc-28”. Người ký yêu cầu là một thư lại dưới quyền Đổng Khang. Hộp đó không tồn tại, nên không có nguy cơ làm thất lạc tài liệu thật.
Ngự sử lập biên bản. Bây giờ tuyến rò có thể mô tả cụ thể: thông tin chỉ có trong bản thử của Chu Viễn xuất hiện ở yêu cầu từ cấp dưới Đổng Khang. Điều này chưa chứng minh Đổng Khang ra lệnh, nhưng đủ để kiểm tra giao tiếp giữa hai bên.
Chu Viễn được hỏi lại và cuối cùng thừa nhận nhiều năm qua có gửi danh mục hồ sơ cho Đổng Khang để “giúp thống nhất tên gọi”. Ông coi đó là tiện việc vì hai cơ quan thường dùng từ khác nhau. Ông cũng nói Đổng Khang từng nhờ báo nếu Sử quán mở lại hồ sơ sinh của một số hoàng tử. Khi Ngự sử hỏi có nhận tiền không, Chu Viễn nói không nhưng thừa nhận em rể được ưu tiên hợp đồng giấy từ một thương hộ thân Từ gia. Mối lợi ích gián tiếp xuất hiện.
Đổng Khang bị triệu. Ông nói nhận danh mục để làm việc, không phải để sửa sử. Về hộp giả, ông đổ cho thư lại tự ý hỏi. Thư lại khai chính Đổng Khang đưa số hộp và bảo “mượn xem trước”. Hai lời khai xung đột. Ngự sử tách họ ra, không cho đối chất ngay để tránh một bên điều chỉnh theo bên kia.
Uyển Nhi không có mặt trong các buổi hỏi cung. Nàng tiếp tục làm việc dưới giám sát, nhưng từ ngày vụ chiếu ban hôn nổ ra, mọi bản nàng chép đều có người thứ hai kiểm và nhật ký sửa. Ban đầu nàng thấy áp lực. Sau đó nhận ra đây chính là quy trình mà nàng muốn: không ai, kể cả nàng, được tin chỉ vì “có trí nhớ tốt”.
Một phát hiện từ canary dẫn ngược tới hồ sơ 399. Trong thư tay của Chu Viễn có bản kê cũ gửi Đổng Khang, liệt kê những hồ sơ cần “rút mô tả nhạy cảm khỏi mục lục công”. Một dòng là 399. Chữ “nhạy cảm” không đồng nghĩa hủy hồ sơ; trong lưu trữ, việc hạn chế mục lục đôi khi hợp lý. Nhưng bản kê không có phê chuẩn của Tông thất phủ hay Sử quán trưởng.
Đổng Khang giải thích đó là yêu cầu miệng từ quản Văn thư phòng đời trước, người đã chết. Ngự sử hỏi có ai cùng nghe không. Ông nêu hai tên, một người chết, một người đã về quê. Họ gửi người tìm người còn sống. Điều tra trở nên chậm, không có màn lộ mặt tức thì. Uyển Nhi thấy chính sự chậm ấy đáng tin hơn một lời thú tội thuận tiện.
Trong lúc đó, Lệ Nhi phục hồi dần. Cô quay lại cung không phải về Văn thư phòng mà ở khu dưỡng dưới bảo vệ. Uyển Nhi chỉ được thăm ngắn. Lệ Nhi hỏi vì sao chưa bắt Đổng Khang. Uyển Nhi nói vì những gì họ có chứng minh ông tham gia một tuyến chỉnh và rò hồ sơ, nhưng chưa chứng minh ai quyết định mục tiêu cuối cùng. Nếu bắt rồi ép thành câu chuyện hoàn chỉnh, họ có thể bỏ sót người đứng sau hoặc buộc thêm tội không có căn cứ.
Lệ Nhi giận dữ, nói mình bị giữ ngoài thành hàng tuần. Uyển Nhi không phủ nhận cơn giận của bạn. Nàng chỉ nói hành vi giữ người trái thủ tục phải được xử riêng, không cần chờ “đại án”. Ngự sử đã mở hồ sơ trách nhiệm với những người ký lệnh chuyển bệnh giả. Một trong số đó là quản sự thuộc phủ Từ Quý phi.
Đêm trước khi người đi tìm cựu quản Văn thư trở về, một thư lại Sử quán phát hiện mùi khói ở kho phụ phía tây. Chuông báo cháy vang lên. Uyển Nhi đang ở phòng chép cách đó hai dãy sân. Nàng chạy ra theo mọi người, nhưng Lưu Hàn giữ nàng lại, yêu cầu không ai không thuộc đội cứu hỏa tự vào kho. Một năm trước của đời cũ, có lẽ nàng sẽ lao vào cứu giấy. Bây giờ nàng hiểu người sống phải được đưa ra trước, và một kho lưu trữ tốt không được phụ thuộc vào một bản duy nhất.
Lửa bắt đầu ở phòng chứa vật liệu sửa sách, nơi có hồ, dầu và giấy vụn. Có thể là tai nạn. Cũng có thể không. Đội cứu hỏa của cung đóng cửa ngăn gió, chuyền nước và đưa ba người gác kho ra. Chỉ sau khi người cuối cùng được xác nhận an toàn, họ mới tập trung cứu các hộp gần vách cháy. Uyển Nhi đứng ngoài sân, nghe từng số hộp được đọc khi chuyển ra và hiểu chương tiếp theo sẽ không phải chuyện một nữ cung nhân ôm bản sử chạy qua lửa. Nó sẽ là bài kiểm tra xem hệ thống bản lưu của họ có đủ để sống sót khi một căn phòng cháy hay không.