Chương 7: Những Dấu Phấn Ở Sân Giặt
Sân giặt nằm ở góc ít được chú ý nhất của nội cung. Đó là nơi quần áo từ nhiều điện đổ về, lẫn nhau trong những giỏ tre trước khi được phân loại. Uyển Nhi tới không phải để “giải mật mã” bí hiểm. Nàng có một mục tiêu cụ thể: tìm người tên Liễu từng trực phòng hộ sinh vào năm Tam hoàng tử chào đời. Sổ nhân sự cũ nói Liễu thị chuyển sang việc giặt vải sau khi rời phòng sinh. Nội phủ hiện chỉ còn ba người họ Liễu đủ tuổi.
Tạ Minh giúp xin danh sách ca trực khu giặt với lý do Ngự sử đài đang xác minh nhân sự cũ. Danh sách không cần bí mật vì chỉ có tên, tuổi và đơn vị. Hai người đầu không khớp tuổi. Người thứ ba là Liễu Tố, nay phụ bếp nhưng từng làm ở sân giặt. Uyển Nhi hỏi người quản sân về bà. Người quản chỉ về dãy nhà sau bếp, rồi dặn bà Liễu hay quên.
Trước khi đi, Uyển Nhi chú ý các dấu phấn trên cột gỗ: một vòng tròn, hai vạch, dấu chéo. Cô gái đang phân áo giải thích đó là ký hiệu ca và loại vải, dùng để người không biết chữ vẫn nhận đúng giỏ. Một số dấu còn chỉ “đã kiểm kim”, “có vết máu”, “cần trả gấp”. Người ngoài rất dễ tưởng những dấu này là mật ngữ, nhưng thực tế chúng hữu ích theo cách giản dị hơn: nếu tìm được ký hiệu cũ trên phiếu vải, có thể biết ca nào xử lý đồ của phòng hộ sinh.
Uyển Nhi hỏi liệu ký hiệu hai mươi năm trước có giống nay không. Người quản cười, nói thay mấy lần rồi. Bà chỉ sang một bức ván cũ dùng lót chân, nơi còn mờ vài dấu đời trước. Uyển Nhi không lấy ván. Nàng xin người quản chỉ cách đọc và ghi vào biên bản làm việc. Một ký hiệu chỉ có giá trị khi người dùng hệ thống giải thích nó, không phải khi người ngoài tự tưởng tượng.
Bà Liễu sống trong căn phòng nhỏ phía sau bếp, lưng còng, mắt vẫn sáng. Khi thấy người của Văn thư phòng và Tạ Minh, bà lập tức sợ. Uyển Nhi không hỏi về “hoàng tử thật”. Nàng nói đang đối chiếu sổ trực cũ và cần xác nhận bà từng làm ở phòng hộ sinh năm nào. Bà Liễu nhớ rất chậm. Có năm bà nhớ theo mùa lũ, có năm theo đám tang một vị phi. Tạ Minh phải mang lịch sự kiện cũ để đối chiếu.
Cuối cùng, bà xác nhận có trực đúng tháng đó. Uyển Nhi hỏi bà có nhớ đêm ghi trong sổ không. Bà Liễu nói có hai ca sinh gần nhau: một người của hậu cung sinh con trai yếu, một nữ nhân khác thuộc đoàn thân quyến vào cung sinh non. Cả hai đứa trẻ đều được chuyển phòng vì thiếu chỗ. Bà không biết danh phận cao thấp vì cung nhân được dặn không hỏi.
Thông tin này giải thích vì sao sổ hộ sinh có ký hiệu “Nữ quyến T.” và tại sao có một trẻ nam vô danh. Nhưng nó chưa chứng minh có tráo đổi. Uyển Nhi hỏi bà nhớ điều gì cụ thể có thể đối chiếu. Bà Liễu nhớ một đứa trẻ có vết bớt ở vai và được quấn tấm vải có chỉ xanh vì chăn trắng hết. Đứa kia rất yếu, phải gọi thái y hai lần. Sau đó bà được điều khỏi phòng sinh trong vòng một tháng.
Uyển Nhi không hỏi vết bớt của Vệ Tấn, vì lúc này nàng thậm chí chưa biết người đó. Nàng chỉ ghi lời bà theo cách tách biệt và nhờ người quản bếp ký xác nhận buổi hỏi diễn ra. Bà Liễu nói thêm rằng năm sau có người tới hỏi bà về một “đứa trẻ chết yểu”, rồi khuyên đừng nhắc chuyện hai ca sinh. Bà không nhớ tên, chỉ nhớ người đó đeo thẻ Văn thư phòng.
Tạ Minh hỏi thẻ màu gì. Bà nói đỏ sẫm. Theo quy chế cũ, thẻ đỏ sẫm thuộc nhóm quản sự, không phải cung nữ chép. Đổng Khang thời đó chỉ là thư lại trẻ, chưa có thẻ quản. Điều này không loại ông, cũng không chỉ tới ông. Có một thế hệ người khác trước ông.
Trên đường về, Uyển Nhi bảo Tạ Minh đừng kể lời bà Liễu cho ai ngoài nhóm kiểm. Một nhân chứng già dễ bị gây áp lực hoặc vô tình thay đổi ký ức nếu nghe người khác nhắc lại. Họ xin Ngự sử đài sắp xếp một lần lấy lời khai chính thức với câu hỏi mở, không đưa sẵn kết luận. Viên Ngự sử đồng ý.
Cuộc lấy lời khai lần hai cho kết quả gần giống lần đầu về hai ca sinh và tấm vải chỉ xanh, nhưng bà Liễu không còn chắc người đeo thẻ đỏ tới vào năm sau hay hai năm sau. Sự không chắc đó được ghi nguyên. Uyển Nhi thấy như vậy tốt hơn một lời kể quá hoàn hảo. Ký ức con người có giới hạn.
Cùng lúc, nhóm đối chiếu tìm được sổ cấp vải. Đêm ấy phòng hộ sinh thực sự nhận một lô khăn có viền chỉ xanh do thiếu khăn trắng. Chi tiết này hỗ trợ lời bà Liễu ở mức bà có mặt trong môi trường ấy, nhưng vẫn không xác định đứa trẻ nào dùng khăn nào.
Một sổ khác cho thấy một trẻ nam vô danh được chuyển sang phòng dưỡng ngoài cung sau ba ngày, thay vì ghi chết ngay như mục lục sau này. Bản gốc trang ấy bị rách góc, nhưng số chuyển còn đọc được. Số dẫn tới một trại dưỡng do Tông thất phủ quản. Uyển Nhi bắt đầu thấy khả năng một trẻ không chết như hồ sơ tóm tắt, nhưng nàng vẫn chưa nói ai là ai.
Ngự sử đài gửi yêu cầu tra sổ trại dưỡng. Danh sách có một bé trai nhập vào đúng ngày, ghi tên tạm “Tấn”, nguồn “Nội phủ chuyển”. Không có họ. Ba năm sau, đứa trẻ được giao cho một cựu thị vệ họ Vệ nhận nuôi. Từ đó xuất hiện cái tên Vệ Tấn.
Tạ Minh nhìn dòng ấy rồi thì thầm rằng có khi họ đã tìm thấy hoàng tử thật. Uyển Nhi bảo anh dừng lại. Họ mới tìm thấy một đứa trẻ từng bị ghi sai hoặc bị giản lược thành chết yểu trong mục lục, sau đó sống ở trại dưỡng. Việc nó có quan hệ gì với hoàng thất phải dựa thêm vào hồ sơ sinh, giấy chuyển, người chăm, sắc phong hoặc quyết định của Tông thất phủ.
Đáng chú ý là phiếu chuyển đứa trẻ ra trại dưỡng mang dấu xác nhận của một viên quan đã chết lâu. Bản sao Tông thất phủ lại có thêm ghi chú “theo chỉ tiên đế” nhưng không kèm số chiếu. Một mảnh khác của câu chuyện xuất hiện, song vẫn thiếu trung tâm.
Uyển Nhi nghĩ về những dấu phấn ở sân giặt. Chúng không phải mật ngữ dẫn thẳng tới bí mật. Chúng chỉ là công cụ làm việc của những người không được học nhiều chữ. Nhưng chính nhờ hiểu công cụ ấy, nhóm kiểm đã xác nhận ca sinh, lô khăn và đường đi của một đứa trẻ. Sự thật đôi khi không nằm trong một câu bí hiểm. Nó nằm trong những thủ tục rất nhỏ mà người quyền thế nghĩ không ai buồn giữ.
Cuối ngày, Ngự sử đài quyết định mời Vệ Tấn tới làm chứng, không bắt giữ. Uyển Nhi chưa từng gặp ông. Nàng chỉ biết một thị vệ thấp cấp mang cái tên giống đứa trẻ trong sổ trại dưỡng. Nếu đó chỉ là trùng hợp, cuộc điều tra phải chấp nhận. Nếu không, họ sẽ cần nhiều hơn một món đồ hay một vết bớt để đi tiếp.