Chương 1: Danh Mục Hồi Môn Trước Điện
Thẩm Dao tỉnh lại trong tiếng chuông canh ba vừa dứt. Ngoài rèm, cung nữ đang quỳ thành hai hàng, trên bàn là bộ triều phục màu đỏ nàng từng mặc suốt mười ba năm, còn bên cửa có một thái giám của Nội đình đứng chờ với hộp gỗ đựng chiếu. Cảnh tượng ấy nàng đã thấy một lần trong đời trước. Khi đó nàng đã khóc, đã hỏi Lương Duy Trực vì sao, đã quỳ ngoài điện đến rách đầu gối, rồi tự tay ký vào tờ bàn giao khiến gần như mọi thứ trong Trường Ninh cung bị nhập vào Nội phủ. Hai mươi năm sau, khi cái chết đến trong căn viện lạnh, nàng mới hiểu mình đã giao đi nhiều hơn một chiếc phượng ấn. Lần này, Thẩm Dao chỉ ngồi dậy, uống một ngụm nước ấm và bảo người hầu lấy cuốn sổ bìa xanh trong hòm hồi môn ra.
Chiếu phế hậu được đọc vào giờ Thìn trước điện Tuyên Chính. Lương Duy Trực ngồi trên bậc cao, gương mặt không lộ cảm xúc. Lý do ghi trong chiếu không phải đại tội, chỉ là những câu chữ mềm nhưng lạnh: Hoàng hậu quản nội đình không chu toàn, để lời oán lan ra, đức hạnh không đủ làm mẫu nghi. Thẩm Dao nghe hết, rồi cúi đầu nhận mệnh. Triều thần chờ tiếng phản bác, Tô Ngọc Dung đứng sau rèm chờ một trận khóc lóc, còn Hoàng đế có lẽ cũng chờ nàng níu lấy tình nghĩa cũ. Không ai nhận được điều họ muốn. Thẩm Dao nói rõ ràng rằng nàng tuân chiếu, xin giao phượng ấn, sổ nhân sự và các vật thuộc Nội phủ theo đúng biên bản. Sau đó nàng xin Lễ bộ và Nội phủ cử người cùng kiểm kê tài sản riêng đã đưa vào cung khi thành hôn.
Một viên nội giám cau mày, nói rằng đã bị phế thì còn bàn gì đến tài sản. Thẩm Dao không tranh hơn thua với ông ta. Nàng mở cuốn sổ bìa xanh, chỉ vào trang đầu có dấu của Lễ bộ từ mười tám năm trước. Hồi môn của nàng gồm ruộng ở Giang Châu, cổ phần trong ba đội thuyền, hai kho tơ, một khoản bạc do mẫu thân để lại và nhiều đồ trang sức có nguồn gốc rõ ràng. Một phần hiện vật đã hao mòn, một phần được đổi theo lệnh nội đình, một số món vẫn còn nguyên. Nàng không đòi một con số tưởng tượng, càng không nhận vơ những kho lương nhà nước từng đi qua tay người Thẩm gia. Nàng chỉ yêu cầu mỗi món phải được đánh dấu nguồn gốc: vật Nội phủ cấp, vật triều đình ban, vật Thẩm gia mang vào, và vật đã chuyển quyền hợp pháp trong thời gian nàng làm Hoàng hậu.
Lương Duy Trực nghe tới đó mới lên tiếng. Ông hỏi nàng có ý gì khi chọn đúng ngày này để lật sổ. Thẩm Dao nhìn người đàn ông từng là cả thanh xuân của mình. Trong đời trước nàng đã tin câu hỏi ấy chứa đau đớn; giờ nàng chỉ thấy một vị vua muốn biết mức độ rủi ro trước mắt. Nàng đáp rằng bàn giao càng rõ thì triều đình càng ít điều tiếng. Nếu tài sản công và tài sản tư bị trộn, người chịu trách nhiệm sau này không chỉ là nàng. Một vài quan Lễ bộ gật đầu. Họ không đứng về phía Thẩm Dao, nhưng họ hiểu một biên bản không đầy đủ sẽ trở thành tai họa khi có tranh chấp. Lương Duy Trực không vui, song cũng không thể công khai bác một yêu cầu hợp lệ mà chính Nội phủ vẫn dùng khi tiếp nhận của hồi môn từ các vương phi khác.
Buổi kiểm kê kéo dài tới chiều. Từng rương được mở trước ba bên: người của Thẩm Dao, viên quan Lễ bộ và quản sự Nội phủ. Một đôi ngọc bội từng là vật ban được để lại. Một bộ trâm phượng do mẫu thân nàng đặt thợ làm được ghi trả. Ba tấm gấm Vân Châu đã cắt may thành rèm cung thì không còn là tài sản có thể mang đi, Thẩm Dao cũng không đòi. Khi người hầu trẻ của nàng định gom luôn mấy hòm thuốc quý, nàng ngăn lại vì chúng được Thái y viện cấp cho cung. Sự rạch ròi khiến nhiều người ngạc nhiên hơn cả một cuộc cãi vã. Tô Ngọc Dung đã chuẩn bị sẵn lời rằng Thẩm Dao tham của; nhưng nếu Thẩm Dao chỉ lấy thứ có chứng từ và bỏ lại thứ không thuộc mình, câu chuyện ấy sẽ khó dựng.
Cuối giờ Mùi, viên quản sự Nội phủ phát hiện một mục đáng ngờ: hai kho tơ đứng tên Thẩm gia trong bản hồi môn, nhưng ba năm trước đã được dùng làm bảo đảm cho khoản vay mà Nội phủ ký với thương hội. Nếu khoản vay chưa thanh toán, quyền sở hữu hàng tồn và quyền thu tiền có thể xung đột. Thẩm Dao không đòi giải quyết tại điện. Nàng yêu cầu sao chép khế ước, giữ nguyên niêm phong và giao việc đối chiếu cho Hộ bộ cùng người đại diện thương hội. Đó là khoảnh khắc đầu tiên Lương Duy Trực thật sự nhìn thẳng vào nàng. Có lẽ ông đã nghĩ nàng sẽ dùng ngày bị phế để đoạt lại bằng mọi giá. Nàng lại tự đặt giới hạn cho chính mình, và vì thế khiến những giới hạn của triều đình lộ rõ hơn.
Khi biên bản hoàn tất, Thẩm Dao ký tên bằng mực đen. Nàng không dùng phượng ấn đã giao trả. Dòng cuối cùng ghi rõ những hạng mục còn tranh chấp sẽ được giải quyết theo khế ước và bản lưu, không bên nào được tự ý dịch chuyển trước khi đối chiếu. Phạm Kính của Ngự sử đài, người vốn nổi tiếng khó chịu, tình cờ có mặt theo lệnh giám sát. Ông đọc kỹ rồi yêu cầu thêm giờ đóng niêm. Thẩm Dao đồng ý ngay. Trong đời trước nàng từng ghét những người quá câu nệ thủ tục vì họ làm mọi việc chậm. Bây giờ nàng hiểu chính sự chậm ấy đôi khi là thứ ngăn một người có quyền biến lời nói thành sự thật.
Trước lúc rời điện, Lương Duy Trực gọi nàng lại. Ông hỏi nàng có thật sự muốn đi không. Câu hỏi đó đến muộn mười tám năm và sớm hơn một đời. Thẩm Dao không trả lời bằng oán hận. Nàng nói chiếu đã ban, bàn giao đã ký, nàng sẽ rời cung theo lệnh. Nếu Hoàng đế muốn hỏi về tình nghĩa, hôm nay không phải ngày thích hợp, bởi trên bàn còn quá nhiều giấy tờ công vụ. Duy Trực siết tay vào thành ghế. Tô Ngọc Dung nhìn ra từ phía sau rèm, vẻ mặt khó đoán. Thẩm Dao cúi chào theo lễ của người đã mất ngôi vị rồi quay đi.
Đoàn xe của Thẩm gia chỉ có sáu cỗ. Trong đó ba cỗ chở đồ dùng cá nhân và sách, một cỗ chở đồ hồi môn đã được xác nhận, hai cỗ dành cho người hầu được phép theo nàng. Không có xe bạc nối dài, không có đoàn thuyền bí mật mang quốc khố rời thành. Khi đi qua cổng Chu Tước, Thẩm Dao nghe dân chúng bàn tán về chuyện phế hậu. Có người thương, có người mắng, có người chỉ tò mò. Nàng kéo rèm xuống. Danh tiếng không thể kiểm kê như đồ trong kho, càng không thể mang đi bằng một tờ biên bản.
Trên đường về Thẩm phủ, Hồ Tín đã chờ ở trạm ngoài thành. Ông không hỏi nàng có muốn báo thù không. Ông đưa một tập khế ước, nói rằng ba khoản vay ngắn hạn cho Hộ bộ sẽ đến kỳ trong vòng bốn mươi ngày; hai hợp đồng vận lương cho miền bắc đang chạy; một đội thuyền của Thẩm gia còn chở muối theo giấy phép nhà nước. Hồ Tín hỏi có cần dừng tất cả hay không. Thẩm Dao nhớ rất rõ đời trước mình từng ra lệnh tương tự trong cơn giận, và hậu quả là giá gạo ngoài thành tăng trước khi triều đình kịp phản ứng. Nàng bảo ông giữ nguyên mọi nghĩa vụ đã ký, không được dùng dân sinh làm đòn bẩy. Các khoản vay mới, quà biếu ngoài hợp đồng và bảo lãnh cá nhân thì tạm dừng để rà soát.
Hồ Tín nhìn nàng lâu rồi mới gật đầu. Ông nói một câu khiến Thẩm Dao nhớ mãi: thương hội có thể mất tiền vì triều đình, nhưng nếu chủ động phá hợp đồng thì trước tiên sẽ mất chữ tín của chính mình. Thẩm Dao khép cuốn sổ bìa xanh. Ngày đầu tiên của đời sống mới không kết thúc bằng một tiếng nổ trong cung. Nó kết thúc bằng việc nàng xác định ranh giới: thứ gì thuộc nàng thì nàng bảo vệ, thứ gì thuộc công vụ thì không chạm vào, thứ gì còn tranh chấp thì để chứng từ nói. Nàng từng chết vì tin rằng yêu một vị vua đồng nghĩa phải gánh cả vương triều. Sống lại, việc đầu tiên nàng học không phải cách thắng. Là cách không nhận trách nhiệm cho thứ vốn không phải của mình.
Tối ấy, trong cung, Lương Duy Trực nhận hai bản tấu. Một bản từ Nội phủ xác nhận bàn giao không có thất thoát. Bản kia từ Hộ bộ báo ba khoản tín dụng sắp đến hạn và đề nghị chuẩn bị nguồn trả. Ông đọc đến tên Thẩm gia thì dừng lại. Không có lời đe dọa nào từ Thẩm Dao, nhưng những nghĩa vụ bị trì hoãn nhiều năm bắt đầu hiện hình trên giấy. Ở Thẩm phủ, nàng cũng nhìn cùng những con số ấy từ phía đối diện. Cuộc đối đầu giữa họ sẽ không nằm ở việc ai có thể hô một câu làm cả kinh thành cúi đầu. Nó sẽ nằm trong những thứ chậm hơn, khó chịu hơn và thật hơn nhiều: khế ước, kho lương, thời hạn, mệnh lệnh và trách nhiệm mà không ai muốn đứng tên.