Chương 9: Hồ Sơ Của Một Đứa Trẻ Bị Đổi Tên
Yêu cầu gửi tới Tông chính viện mất sáu ngày mới có hồi âm. Sáu ngày ấy đủ để nửa Lạc Châu nghe lời đồn Diệp Chiêu là công chúa thất lạc, dù huyện nha chưa công bố một chữ. Một người bán bánh còn mang tới nhà nàng chiếc vòng bạc nói là “tín vật hoàng gia” tìm được ở chợ. Diệp Chiêu trả lại ngay. Nếu nàng bắt đầu thu mọi món đồ có câu chuyện đẹp, chẳng bao lâu cả thành sẽ có đủ kỷ vật để dựng mười người thừa kế.
Phúc đáp của Tông chính viện không xác nhận hay phủ nhận. Họ yêu cầu bản sao hồ sơ tìm thấy, dấu niêm của huyện và tên người chịu trách nhiệm chuỗi bảo quản. Sau khi nhận, họ mới mở kho lưu trữ ở kinh kỳ để đối chiếu. Từ Mặc phàn nàn thủ tục quá chậm. Diệp Chiêu đáp rằng một cuộc tranh kế vị nhanh mới đáng sợ. Tờ giấy đủ sức đưa một người lên ngai cũng đủ sức gây chiến nếu bị dùng sai.
Ba viên chức Tông chính tới Lạc Châu cùng một nữ quan già tên Tôn ma ma, người từng làm ở viện nuôi dưỡng hoàng gia. Họ mang bản sao sổ sinh năm đó, sổ cấp vải trẻ sơ sinh và danh sách nhũ mẫu. Một dòng trong sổ sinh ghi có một nữ hài sinh vào đêm mười ba tháng tám, mẹ là một phi tần đã chết ba ngày sau sinh. Tên đứa trẻ bị để trống, bên cạnh có ghi “chuyển dưỡng ngoài cung theo mật lệnh”. Dòng này không xuất hiện trong bản gia phả công khai.
Sổ cấp vải lại có mã lô trùng với phiếu tìm thấy trong phòng Kha Hòa. Mã kho, ngày xuất và tên người nhận đều khớp, nhưng giấy của Kha Hòa chỉ là bản sao cũ chứ không phải bản gốc. Điều đó làm nó có giá trị như manh mối hơn là bằng chứng nền. Tông chính viện tiếp tục tìm hai nguồn khác. Một nhũ mẫu tên Trần thị vẫn còn sống ở ngoại thành kinh kỳ; một thái giám từng phụ trách xe nội viện đã về quê ở phía nam.
Trong lúc chờ người được triệu tới, Tôn ma ma khám xét các dấu hiệu trên cơ thể Diệp Chiêu theo hồ sơ y tế cũ. Bản ghi nói đứa trẻ khi sinh có một vết bỏng hóa chất nhỏ ở phía sau vai do thuốc sát trùng đổ nhầm, và ngón chân út bên trái từng bó nẹp vì lệch khớp. Diệp Chiêu có một sẹo nhạt đúng vị trí, ngón chân cũng hơi cong. Nhưng Tôn ma ma nhấn mạnh những dấu này chỉ hỗ trợ nhận dạng, không đủ độc lập. Người ngoài có thể biết chúng nếu từng đọc hồ sơ.
Trần thị tới sau ba ngày. Bà không được gặp Diệp Chiêu ngay. Viên Tông chính hỏi riêng về căn phòng sinh, người bế đứa trẻ, loại áo quấn và lý do chuyển đi. Câu trả lời được ghi trước rồi mới cho bà nhìn Diệp Chiêu. Trần thị bật khóc khi thấy nàng, nhưng cảm xúc không được ghi thành chứng cứ chính. Bà kể đứa trẻ từng được chuyển tới một ngôi nhà họ Diệp dưới danh nghĩa con của người bà con chết sản. Người nhận là Diệp Tu, cha nuôi của Diệp Chiêu.
Huyện nha tìm lại hồ sơ hộ tịch của Diệp Tu. Năm mười chín năm trước, ông quả thực đăng ký một bé gái mới vào hộ với ghi chú “con của họ hàng gửi nuôi”, nhưng không có giấy sinh địa phương. Ngày đăng ký cách ngày chuyển dưỡng trong sổ Tông chính bảy ngày, đủ thời gian đi từ kinh kỳ tới Lạc Châu bằng xe nhanh. Một lá thư cũ trong rương nhà Diệp, trước đây Diệp Minh chưa từng để ý, có chữ của một người tên Trần thị và nói “đứa nhỏ vẫn sốt nhưng đã qua cơn”. Giấy và mực được thợ thư tịch xác nhận phù hợp tuổi.
Mỗi mảnh tự nó đều chưa đủ, nhưng chúng bắt đầu khóa vào nhau: sổ sinh ở kinh kỳ, sổ kho, lời nhũ mẫu, hộ tịch ở Lạc Châu và thư trong rương nhà. Quan trọng hơn, các nguồn nằm ở những nơi khác nhau và không phụ thuộc căn phòng của Kha Hòa. Tông chính viện kết luận sơ bộ rằng Diệp Chiêu “có khả năng rất cao” là nữ hài hoàng thất từng được bí mật chuyển dưỡng. Họ chưa dùng chữ công chúa vì còn một vấn đề lớn: tại sao việc chuyển đi bị giấu, và thân phận ấy có liên quan gì tới thứ tự kế vị hiện tại.
Hồ sơ nghị triều năm đó cho biết hoàng thất trải qua một đợt thanh trừng sau khi vua băng. Nhiều người thừa kế nhỏ tuổi bị đưa khỏi cung để tránh trở thành quân cờ. Tĩnh Vương Lương Khải về sau được Hội đồng Nhiếp chính đưa lên ngai dựa trên nhánh nam gần nhất còn được xác nhận. Nếu nữ hài kia thuộc nhánh trưởng hơn, việc tồn tại của nàng có thể làm thay đổi thứ tự, nhưng không tự động biến lễ đăng cơ của Lương Khải thành giả. Khi ấy những người ra quyết định có thể thực sự tin đứa trẻ đã chết.
Diệp Chiêu thấy nhẹ hơn khi nghe kết luận phức tạp đó. Nàng không muốn câu chuyện bị giản lược thành “người trên ngai không có máu hoàng gia”. Sự thật có vẻ khó hơn: một hệ thống đã giấu trẻ em để bảo vệ chúng, rồi chính việc giấu ấy tạo khoảng trống cho các phe dùng sau này. Nàng yêu cầu Tông chính viện mở điều tra về mật lệnh chuyển dưỡng và ai đã sửa gia phả, không yêu cầu tuyên bố quyền kế vị của mình trước.
Ngụy Đình lại tận dụng khoảng trống thông tin. Ông rao rằng Diệp Chiêu bịa huyết thống để cướp ngôi. Những người ủng hộ nàng phản ứng bằng cách gọi Lương Khải là vua giả. Diệp Chiêu cho treo bản thông báo rất ngắn: việc xác minh đang diễn ra; chưa có phán quyết kế vị; mọi lời kêu gọi lật vua hay xử người đều không đại diện nàng. Một số người thất vọng vì họ muốn nàng mạnh tay. Nàng chấp nhận mất sự cuồng nhiệt đó.
Lục Nghiêm mang tới tin quân trấn đã nhận lệnh tiến về Lạc Châu. Lệnh ghi mục tiêu bảo vệ kho, giải tán lực lượng tư và “đưa người tự xưng hoàng tộc về kinh”. Dòng cuối nguy hiểm vì có thể biến Diệp Chiêu thành tù nhân trước khi Tông chính viện hoàn tất điều tra. Tuy nhiên Lục Nghiêm phát hiện bản sao ở một đồn chỉ có một nửa phù lệnh; nửa còn lại đáng lẽ do thống lĩnh Tống Thừa đối chiếu chưa thấy xuất hiện.
Cùng lúc, sổ quân lương cho ba doanh được lệnh đi ghi số khẩu phần cao hơn quân số thực. Một nhà thầu từng cho Hỏa điện thuê xe lại được giao vận chuyển. Có thể chỉ là sổ cũ chưa cập nhật, cũng có thể ai đó dùng cuộc điều quân để rút lương. Diệp Chiêu không muốn quân trấn bị kéo vào một cuộc đối đầu dựa trên nghi ngờ. Nàng đề nghị Từ Mặc gửi văn thư chính thức cho Tống Thừa, kèm bản xác nhận Tông chính rằng cuộc điều tra thân phận đang hợp pháp và yêu cầu quân đội giữ nguyên trạng cho tới khi phù lệnh được đối chiếu.
Từ Mặc sợ văn thư bị coi là chống lệnh. Lục Nghiêm nhắc rằng quy chế quân lệnh cho phép địa phương báo mâu thuẫn về phù và hậu cần; họ không từ chối quân vào, chỉ xin xác minh trước khi giao người đang là nhân chứng trong một vụ Tông chính. Cuối cùng Từ Mặc ký. Hà Trọng Phúc và ba trưởng nghiệp đoàn cũng ký một bản riêng cam kết cung cấp lương cho quân nếu họ đóng trại ngoài thành trong thời gian đối chiếu, nhằm tránh việc thiếu ăn buộc quân phải chiếm kho.
Đêm trước khi quân tới, Diệp Minh hỏi chị nếu thực sự có quyền lên ngai thì chị có muốn không. Diệp Chiêu không trả lời ngay. Ký ức đời trước chứa cả những ngày huy hoàng lẫn những đêm nàng ngồi một mình trước bàn đầy báo cáo tử trận. “Muốn hay không chưa phải câu hỏi,” nàng nói. “Trước hết phải biết quyền ấy có hợp pháp không, và nếu có thì nó bị giới hạn bằng gì.” Diệp Minh cười buồn: “Người khác tìm ngai, chị lại tìm dây buộc ngai.”
“Vì chị từng thấy một ngai không có dây buộc làm được gì.” Diệp Chiêu nhìn về phía bắc, nơi bụi đường đã bắt đầu mờ dưới trăng. Sáng mai ba doanh quân sẽ tới. Một bài diễn thuyết không thể khiến họ quay giáo, cũng không nên. Việc cần làm là đưa cho chỉ huy đủ lý do để dừng một mệnh lệnh mâu thuẫn mà không biến ông thành kẻ phản loạn. Cuộc tranh chấp sắp tới vì thế không bắt đầu bằng tiếng hô ngoài cổng. Nó bắt đầu bằng hai nửa của một phù lệnh, những trang sổ lương và câu hỏi ai có quyền yêu cầu binh sĩ làm điều gì.