Chương 1: Tro Nóng Và Một Lệnh Xử Không Tồn Tại
Khói đến trước lửa. Nó bò qua tấm khăn phủ mặt, chui vào mũi và cổ họng Diệp Chiêu, khiến nàng tỉnh lại bằng một cơn ho dữ dội. Hai cổ tay bị buộc vào cột gỗ phía sau, dây gai đã thấm mồ hôi cọ rát da. Trước mắt nàng là những vòng người đứng quanh quảng trường Lạc Châu, xa hơn là mái ngói xám của huyện nha và ngọn tháp Thánh Hỏa điện. Ký ức cuối cùng thuộc về một đời khác: một đại điện chìm trong biển lửa, tiếng binh khí va trên bậc đá, chính nàng khi ấy vẫn là Chiêu Minh đế đang ra lệnh mở cửa kho lương cho dân chạy loạn. Ký ức hiện tại lại thuộc về một cô gái mười chín tuổi tên Diệp Chiêu, bị gọi là điềm dữ chỉ vì một trận dịch và ba vụ cháy vô tình xảy ra sau ngày nàng trở về quê.
Nàng mất vài nhịp thở mới tách được hai lớp ký ức khỏi nhau. Điều đầu tiên của đời trước không phải bí thuật hay lời tiên tri, mà là thói quen của người từng sống giữa giấy tờ: muốn giết một người dưới danh nghĩa công quyền phải có lệnh, có người ký, có lý do được ghi. Trên bục tế trước mặt chỉ có tế chính Ngụy Đình của Thánh Hỏa điện cầm cuộn kinh, không thấy sai dịch huyện nha, không thấy thư lại đọc án, cũng không có bảng tội danh. Những người giữ nàng đều mặc áo dân đinh thuê của điện thờ. Nghi thức được tổ chức như một lễ công cộng nhưng không hề có dáng dấp của một cuộc thi hành án hợp pháp.
Diệp Chiêu thử cử động cổ tay và lập tức cảm thấy một điểm lỏng bất thường ở nút dây bên trái. Trong trí nhớ của thân thể này hiện lên khuôn mặt một tiểu đồng tên A Ninh, người đã lén đưa nước cho nàng trong căn phòng nhốt tạm. Trước khi bị kéo ra quảng trường, cậu bé đã cúi xuống buộc lại dây rồi thì thầm rất nhanh: “Tỷ đừng giật ngay. Đợi khói lên.” Khi ấy Diệp Chiêu chưa hiểu. Bây giờ nàng hiểu cậu đã không thể cởi hẳn dây trước mắt người canh, chỉ cố ý để một vòng thòng lọng đủ lỏng cho nàng xoay bàn tay nếu da được bôi trơn bằng mồ hôi và tro.
Ngụy Đình giơ bó đuốc lên. Theo lệ của Thánh Hỏa điện, người ta chưa đốt giàn ngay mà châm ba lò trầm đặt dưới gió để “tẩy uế” trước. Khói trắng tràn ngang bục tế, đám đông phía trước bắt đầu ho và lùi lại. Diệp Chiêu ép ngón cái vào lòng bàn tay, xoay cổ tay từng chút một. Dây gai rạch một đường dài đến chảy máu, nhưng nút thắt dịch được. Nàng không dại gì lao qua lửa như một người không biết đau. Nàng chỉ cần thoát khỏi cột trước khi bó đuốc chạm đống củi, rồi tìm một khoảng trống trong hàng người đang rối loạn vì khói.
Một tiếng kêu vang ở mé trái. A Ninh cố tình vấp vào giá đồng, làm một lò trầm đổ xuống nền. Than đỏ bắn ra khiến hai người canh quay lại dập lửa trên tấm thảm lễ. Diệp Chiêu kéo mạnh tay trái. Da bị xé thêm nhưng bàn tay tuột khỏi vòng dây. Nàng tháo nút ở tay phải, nghiêng người nhảy xuống phía sau bục, nơi những tấm màn đỏ đang che một lối hẹp dành cho người phục dịch. Một chiếc đuốc rơi trúng vạt áo. Nhiệt nóng cắn vào bắp chân, nàng lăn xuống đất để dập lửa rồi lập tức đứng dậy bằng chân còn chịu lực được.
Không có cuộc chạy trốn oai hùng nào. Nàng đi được chưa đầy hai chục bước thì đầu gối khuỵu xuống vì khói và đau. Một người bán thuốc gần quảng trường tên Phan bà đã chứng kiến từ đầu, kéo nàng vào sau quầy rồi trùm tấm vải thô lên người. A Ninh cũng chạy tới nhưng bị một tín đồ túm cổ áo. Đúng lúc ấy, tiếng mõ của huyện nha vang lên ngoài phố. Huyện úy dẫn bốn sai dịch đi tuần vì có người báo cháy, không phải vì họ biết chuyện hành hình. Sự xuất hiện của họ khiến đám người Thánh Hỏa điện không thể tiếp tục bắt Diệp Chiêu giữa một quảng trường đang hỗn loạn mà không giải thích.
Ngụy Đình lập tức đổi giọng, nói đây chỉ là “nghi thức tự nguyện của gia tộc để trừ tai”. Diệp Chiêu đang được Phan bà băng chân vẫn ngẩng đầu hỏi một câu rất nhỏ: “Ai đã ký giấy tự nguyện?” Câu hỏi làm huyện úy dừng lại. Người phụ nữ sắp bị thiêu hiển nhiên không thể vừa chạy trốn vừa được coi là tự nguyện. Huyện úy yêu cầu xuất trình giấy tờ. Người của điện thờ đưa ra một tờ khai có dấu ngón tay màu đỏ, nhưng Diệp Chiêu chỉ vào ngón cái tay phải của mình: móng đang nứt, quanh đầu ngón còn vết thuốc tím từ khi bị khóa trong phòng, trong khi dấu trên giấy tròn sạch và lớn hơn hẳn.
Huyện úy không lập tức đứng về phía nàng. Ông ta chỉ làm điều an toàn nhất cho bản thân: ra lệnh tạm dừng nghi thức, niêm phong tờ giấy và đưa người bị thương tới y quán để tránh có người chết giữa phố dưới trách nhiệm của nha môn. Với Diệp Chiêu, thế là đủ. Nàng không cần một vị quan đột nhiên trở thành anh hùng. Nàng cần thời gian, biên bản và những người đã tận mắt thấy nàng phản đối cuộc thiêu. Trên đường tới y quán, nàng bảo Phan bà nhớ tên những người đứng gần bục nhất, còn A Ninh được huyện úy giữ lại làm nhân chứng vì chính cậu đã phục dịch trong khu hậu lễ.
Vết bỏng ở chân phải không sâu đến mức mất khả năng đi lại, nhưng thầy thuốc bắt nàng nằm yên ít nhất hai ngày. Hai cổ tay được rửa sạch, bôi thuốc và quấn vải. Diệp Chiêu dùng khoảng thời gian đó để hỏi về chính mình. Cha mẹ của thân thể này đã chết sớm. Nàng được nuôi trong một nhánh họ Diệp nghèo, còn em trai nuôi Diệp Minh thường làm thuê ở bến thuyền. Gần đây Lạc Châu thiếu gạo do ba chuyến thuyền bị giữ ở thượng lưu. Dân đói, bệnh tăng, hai kho tư lại đóng cửa chờ giá lên. Thánh Hỏa điện bắt đầu nói tai họa là do “người mang hỏa mệnh” xuất hiện, và cái tên Diệp Chiêu dần bị gắn vào lời đồn.
Nàng yêu cầu huyện úy cho xem bản sao biên bản tại quảng trường. Ông ta không muốn đưa, nhưng Phan bà nói lớn rằng nếu không có giấy chứng nhận nàng là người bị thương trong sự cố, y quán sẽ không biết ai trả tiền chữa trị. Lý do thực dụng ấy có tác dụng hơn mọi lời đe dọa. Thư lại mang đến một bản ghi ngắn, trong đó dòng quan trọng nhất là: “Không tìm thấy lệnh xử, giấy tự nguyện có tranh chấp về dấu tay, tạm dừng nghi thức chờ huyện lệnh xét.” Diệp Chiêu đọc đi đọc lại. Đây chưa phải minh oan. Nhưng nó biến một câu chuyện mê tín thành một vụ việc hành chính có hồ sơ.
Chiều hôm sau, Diệp Minh tới y quán. Cậu gầy, áo dính bụi bến, mặt vừa giận vừa sợ. Cậu định hỏi ai đã hại chị, nhưng Diệp Chiêu cắt lời: “Em đừng đi đánh nhau. Tìm cho chị ba thứ: ai trả tiền thuê giàn gỗ, củi lấy từ kho nào, và ai đã xin đóng quảng trường hôm qua.” Diệp Minh tròn mắt vì những câu hỏi không giống phản ứng của người vừa suýt chết. Nàng giải thích rằng một lễ lớn không thể tự mọc lên. Gỗ phải mua, người phải thuê, quảng trường phải được dọn, dầu phải vận chuyển. Nếu không tìm được người ra lệnh, hãy tìm đường tiền và đường hàng.
Cậu đi gần nửa ngày rồi trở lại với hai mảnh thông tin. Gỗ được đặt qua một cửa hàng thuộc Hà gia, nhưng hóa đơn ghi người mua là một hội thiện nguyện của Thánh Hỏa điện. Còn đơn xin dùng quảng trường mang chữ ký của một thư lại cấp dưới, lý do ghi “cầu an sau dịch”, hoàn toàn không nhắc tới việc thiêu người. Diệp Chiêu không kết luận Hà gia chủ mưu. Một nhà buôn có thể bán gỗ cho bất cứ ai. Nhưng nàng ghi lại tên cửa hàng, ngày giao, số xe chở và tên thư lại. Ký ức về ngai vàng đời trước dạy nàng một điều: quyền lực bền không nằm ở việc đoán đúng kẻ thù, mà ở khả năng khiến sự thật đi qua nhiều bàn tay mà vẫn còn dấu.
Tối đó, huyện lệnh Từ Mặc cho người đến hỏi cung sơ bộ. Ông không tới y quán, chỉ gửi hai câu: Diệp Chiêu có chấp nhận hòa giải với Thánh Hỏa điện không, và có định rời Lạc Châu để tránh gây rối không. Nàng trả lời bằng một bản khai ngắn. Nàng không buộc tội giáo đoàn giết người; nàng chỉ yêu cầu xác minh giấy tự nguyện, nguồn tiền tổ chức và thẩm quyền của người cho phép nghi thức. Đồng thời nàng tuyên bố sẽ ở lại cho đến khi có kết luận. Cách trả lời khiến Từ Mặc không thể gạt vụ việc thành “xô xát dân gian” mà không tự để lại dấu rằng ông đã bỏ qua một tranh chấp về tính hợp pháp.
Đêm xuống, Diệp Chiêu không ngủ được vì vết bỏng nhói từng cơn. Ký ức đời trước trở lại thành những mảng rời: những năm mất mùa, những đoàn xe bị chặn, một triều đình từng tin rằng chỉ cần ban chiếu là gạo sẽ xuất hiện. Nàng đã học bằng cái giá của rất nhiều người chết rằng lệnh không tạo ra lương thực, uy danh không thay được đường vận chuyển, và một vị vua không thể tự mình nhìn thấy mọi gian dối. Đời này, nàng không muốn lặp lại sai lầm đó.
Sáng ngày thứ ba, Phan bà mang đến tin chợ gạo lại tăng giá. Kho nghĩa thương của huyện chỉ còn lượng đủ cấp phát vài ngày, còn hai kho tư lớn nhất vẫn chưa mở. Dòng người từ vùng ngoài thành bắt đầu kéo tới vì nghe nói Lạc Châu còn lương. Từ Mặc đang triệu tập thương gia nhưng chẳng ai muốn bán khi họ tin giá sẽ còn tăng. Diệp Chiêu nhìn lớp băng trên tay, rồi nhìn tờ biên bản về giàn hỏa đặt cạnh giường. Hai chuyện tưởng không liên quan lại gặp nhau ở một điểm: khi người dân hoảng sợ và đói, lời sấm dễ trở thành vũ khí nhất.
Nàng bảo Diệp Minh mượn một chiếc xe nhỏ đưa mình tới huyện nha. “Chị vừa thoát chết, còn đi đâu?” cậu hỏi. Diệp Chiêu chống gậy đứng dậy, chậm nhưng vững. “Đi xem sổ kho.” Nàng không có chức quan, không có quân đội, càng chưa có quyền mở bất kỳ cánh cửa nào. Nhưng nàng có một vụ án khiến huyện lệnh buộc phải nghe, có kinh nghiệm quản trị từ một đời đã mất, và quan trọng nhất, nàng biết mình phải bắt đầu bằng câu hỏi đúng. Trong một thành phố sắp thiếu lương, câu hỏi ấy không phải ai xứng đáng làm vua. Nó là: còn bao nhiêu gạo, nằm ở đâu, và ai chịu trách nhiệm nếu dân chết đói ngay trước những cánh kho khóa kín?