Chương 1: Đêm tịch biên
Tiếng đập cửa vang lên khi Nguyễn Cẩm Tú còn chưa kịp hiểu mình đang ở đâu. Nàng mở mắt giữa một gian phòng lạ, màn lụa xanh rủ quanh giường, mùi trầm cháy dở còn vương trong không khí, còn ngoài sân thì tiếng bước chân dồn dập như có cả một đạo quân đang kéo tới.
“Phụng lệnh phủ nha! Nguyễn gia bị xét án buôn lậu muối sắt, toàn bộ gia sản niêm phong, người trong phủ không được tự ý rời đi!”
Cánh cửa gỗ lớn bật tung. Quan sai tràn vào như nước lũ, đuốc trong tay hắt ánh đỏ lên tường vôi, từng tờ giấy niêm được dán lên cửa kho hàng, phòng sổ, rồi cả cửa từ đường nơi bài vị tổ tiên Nguyễn gia vẫn còn khói hương. Người làm bị dồn ra sân, quỳ thành hai hàng run rẩy. Mẹ của thân thể này vừa chạy tới bậc đá đã ngất lịm, còn cha nàng, Nguyễn Đức Thành, bị trói quặt tay dẫn ra ngoài giữa tiếng khóc hỗn loạn.
Ký ức của nguyên chủ cùng lúc đổ ập xuống, nặng như một chồng sổ bị xô đổ.
Nguyễn gia từng là thương hộ lớn ở Lâm Châu, làm vận chuyển lương thực, vải vóc và hàng khô, xe ngựa mang thẻ Nguyễn thị chạy khắp các bến quanh vùng. Ba tháng trước, một đoàn xe mang tên Nguyễn gia bị bắt ở bến Hà Khẩu với hơn hai trăm cân muối ngoài định ngạch và mấy hòm sắt không có giấy vận chuyển. Chỉ trong một đêm, tội “lợi dụng đường thương vận để buôn hàng cấm” đã được đóng thành án. Đối thủ lớn nhất của Nguyễn gia là Trịnh thị thương cục lập tức tiếp quản phần lớn bến bãi và tuyến hàng mà Nguyễn gia bỏ lại, nhanh đến mức tưởng như họ đã đứng chờ sẵn ở cửa.
Trong câu chuyện nàng từng đọc, Nguyễn Cẩm Tú chỉ là một tiểu thư bị bán khỏi nhà sau vụ tịch biên. Nàng ta sống thêm vài năm lay lắt trong phủ quan rồi chết bệnh, còn vụ án Nguyễn gia chỉ để lại một dòng nhỏ trong sử thương nghiệp Lâm Châu, nhỏ đến mức chẳng ai buồn đọc lại.
Nhưng Cẩm Tú của hiện tại từng điều hành chuỗi cung ứng cho một doanh nghiệp lớn, từng thức trắng đêm lần theo những lô hàng biến mất giữa hai kho. Nàng biết điều đầu tiên phải làm khi một hệ thống sụp đổ không phải là ôm lấy thứ đắt tiền nhất, mà là giữ lại dấu vết, để sau này còn biết chuyện gì đã thật sự xảy ra.
Vì thế nàng không chạy về phòng lấy vàng bạc. Nàng khoác vội áo, men theo hành lang tối lao tới thư phòng của cha, nhưng tới nơi thì cửa đã bị hai nha dịch chặn ngang.
“Không được vào.”
“Ta không lấy đồ.” Cẩm Tú cố giữ giọng run rẩy vừa đủ của một cô gái bị dọa sợ. “Cho ta lấy áo khoác của mẫu thân. Người vừa ngất ngoài sân, trời lại lạnh.”
Một tên định quát, tên còn lại liếc qua thấy nàng chỉ là một cô gái mười tám tuổi tay không, mặt trắng bệch, liền phẩy tay cho qua cho đỡ phiền.
Trong thư phòng, đèn dầu vẫn còn cháy. Nàng không đụng tới chồng sổ cái đã bị dán niêm, chỉ lấy chiếc áo choàng treo sau ghế, đồng thời đưa mắt quét một lượt bàn làm việc của cha. Trí nhớ của nguyên chủ hiện lên rất rõ: trên giá bên trái luôn có ba quyển sổ bìa nâu mà Nguyễn Đức Thành không bao giờ cho người khác đụng vào.
Ba quyển ấy đã biến mất.
Sổ giao nhận bến Hà Khẩu, sổ cân hàng cuối tháng và sổ nợ của các trạm trung chuyển, đúng những thứ quan trọng nhất để biết hàng đã đi đâu, nặng bao nhiêu, ai còn nợ ai. Chúng không nằm trong đống giấy tờ đang bị quan sai niêm phong ngoài kia, nghĩa là có người đã lấy đi trước.
Trên mép bàn còn một vệt mực mới chưa khô hẳn. Dưới chân ghế có một mảnh giấy nhỏ bị giẫm nát, Cẩm Tú cúi xuống nhặt áo rơi, tiện tay xem, chỉ còn đọc được vài chữ: “Trịnh… đổi dấu… canh ba…”. Nàng cuộn mảnh giấy vào nếp áo khoác rồi bước ra như chưa có gì xảy ra.
Ngoài sân, quan chủ sự đang đứng trên bậc đọc danh sách vật chứng, giọng sang sảng như đọc bố cáo. Hắn nói đoàn xe buôn lậu bị bắt vào giờ Dần ngày mười bảy, tại bến Hà Khẩu, có thẻ xe và dấu kiện của Nguyễn gia.
Cẩm Tú siết chặt vạt áo trong tay. Nàng nhớ rất rõ ký ức của nguyên chủ: sáng ngày mười bảy, cha nàng còn đập bàn nổi giận trong sảnh vì đoàn xe ấy chưa rời được kho, do cây cầu phía bắc thành bị sạt sau trận mưa đêm. Nếu ký ức này không sai, chỉ có hai khả năng. Hoặc cha nàng đã nói dối cả nhà, hoặc đoàn xe mang tên Nguyễn gia bị bắt ở Hà Khẩu chưa từng là đoàn xe rời đi từ kho Nguyễn gia.
“Cẩm Tú.” Cha nàng bị đẩy đi ngang qua, giọng khàn đặc. “Đừng nói gì.”
Nàng ngẩng lên nhìn ông. Ông không nói “ta vô tội”, cũng không dặn “hãy cứu Nguyễn gia”. Ông chỉ bảo nàng đừng nói gì, rồi bị quan sai xô đi, bóng lưng còng xuống dưới ánh đuốc.
Câu ấy khiến nàng thấy lạnh hơn cả tờ lệnh tịch biên. Một người bị oan hoàn toàn thường sẽ gào lên, sẽ muốn con cái đi kêu oan khắp nơi. Chỉ có người biết mình đang giữ một phần bí mật mới sợ người nhà nói sai một câu.
Đến nửa đêm, gia sản được kiểm kê sơ bộ. Nam đinh trưởng thành bị giải đi thẩm tra, nữ quyến và người làm bị giữ lại chờ phân xử theo nợ và thân phận. Một thư lại cầm danh sách đọc từng tên, đến tên Cẩm Tú thì dừng lại, đánh dấu: chuyển tới phủ Tri phủ làm việc trừ khoản nợ thuế mà quan nha cho rằng Nguyễn gia còn thiếu.
Mẹ nàng tỉnh lại thì khóc tới khản giọng, nắm chặt tay con gái không chịu buông. Cẩm Tú chỉ có thể vỗ nhẹ lưng bà, nói vài câu an ủi mà chính nàng cũng không tin hết. Trước khi rời nhà, nàng được phép thay một bộ áo đơn giản cho tiện đi đường.
Trong lớp lót của chiếc áo cũ, ngón tay nàng chạm phải một đường chỉ cứng bất thường. Nàng tháo ra, tìm thấy thứ mà nguyên chủ mặc suốt mấy tháng chưa từng để ý: một dải vải hẹp được khâu kín vào đường viền, đường kim mũi chỉ vụng về như của người không quen việc may vá. Cẩm Tú nhận ra đó là tay của cha.
Trên dải vải không có bí mật kinh thiên động địa nào, chỉ có mười ba con số viết bằng mực nhỏ, đi kèm tên các trạm hàng. Nàng đọc đi đọc lại, rồi nhớ ra những con số ấy trùng với kiểu mã ghi trên thẻ giao nhận của Nguyễn gia, mỗi mã ứng với một chuyến hàng.
Cẩm Tú ngồi dưới ngọn đèn leo lét, lẩm nhẩm chép từng con số vào trí nhớ cho tới khi có thể đọc ngược lại không sai một chữ. Sau đó nàng hơ dải vải lên ngọn lửa, nhìn nó cháy thành tro rồi lấy chân di cho tan. Trong căn nhà đang bị niêm phong này, một mảnh vải viết mã chuyến hàng rơi vào tay người khác thì không biết sẽ bị biến thành chứng cứ cho tội gì.
Nàng chưa biết cha mình vô tội tới đâu, cũng chưa biết Trịnh gia đã nhúng tay sâu tới mức nào. Nhưng nàng đã biết chắc một việc: Nguyễn gia bị đánh sập quá nhanh để đó chỉ là một vụ bắt được vài hòm hàng cấm. Có người đã chuẩn bị sẵn nơi nhận bến, chuẩn bị khách hàng, chuẩn bị cả quyền vận chuyển ngay từ trước ngày quan sai gõ cửa.
Gần sáng, xe chở nàng rời khỏi con phố cũ. Cẩm Tú không quay đầu khóc. Nàng vén rèm, nhìn từng kho hàng đang bị dán niêm, nhìn tấm bảng hiệu Trịnh gia vừa được treo lên ở bến đối diện, sơn còn bóng, nhìn cả những phu khuân vác hôm qua còn mặc áo Nguyễn thị nay đã đứng xếp hàng trước cửa kho người khác, và ghi nhớ tất cả.
Muốn biết ai giết một thương hộ, đừng chỉ nhìn bản án.
Hãy nhìn xem sau bản án, ai là người nhận được đường hàng.