Chương 15: Đường hàng không thuộc về ai
Ba năm sau, Nguyễn Cẩm Tú mất danh vị Hoàng thương.
Không phải vì phạm tội.
Không phải vì Tú Vân phá sản.
Cũng không phải vì có người trong triều muốn hạ nàng.
Đơn giản vì kỳ xét lại đến hạn.
Bộ Hộ công bố kết quả trên bảng lớn trước nha môn: trong sáu nhóm tiêu chí, Tú Vân đứng đầu về độ ổn định và minh bạch sổ giao nhận, đứng thứ hai về tỷ lệ hao hụt, nhưng chỉ đứng thứ tư về chi phí trung bình trên những tuyến dài.
Hưng Đạt Thương Hành đứng đầu tổng điểm.
Chu Tử Mặc trở thành Hoàng thương mới.
Tin truyền về Lâm Châu trước cả khi đoàn của Cẩm Tú trở lại.
Một số thành viên Tú Vân nổi giận.
“Hưng Đạt vốn là người cũ Trịnh gia!”
“Nếu không có Cẩm Tú mở tuyến, hắn làm gì có hôm nay?”
“Danh Hoàng thương do chúng ta dựng tiêu chuẩn, cuối cùng lại đưa cho người khác?”
Cẩm Vân không nói gì trong buổi họp đầu tiên. Nàng chỉ ngồi cạnh em gái, thỉnh thoảng nhìn sang như chờ xem Cẩm Tú có thật sự bình thản như vẻ ngoài không.
Cẩm Tú đợi mọi người nói hết rồi mới đặt bảng chấm lên bàn.
“Có ai thấy điểm nào sai?”
Một chủ kho đáp:
“Không phải chuyện sai điểm.”
“Vậy chuyện gì?”
“Công bằng với chúng ta không?”
Cẩm Tú hỏi:
“Công bằng nghĩa là tiêu chí giống nhau hay người thắng phải là Tú Vân?”
Không ai trả lời ngay.
Nàng không giả vờ mình không buồn.
Ba năm trước, nàng đã tự đề nghị danh vị phải xét lại định kỳ.
Khi ký điều khoản ấy, ý tưởng “một ngày người khác thật sự thắng” vẫn còn rất xa.
Bây giờ nó đứng ngay trên bảng công.
Cẩm Tú nhìn số chi phí.
Hưng Đạt giảm được gần một thành nhờ hệ thống điểm gom nông sản đặt sát nguồn, mạng thuyền nhỏ đi được mùa nước thấp và một loại xe hai trục mới do thợ địa phương cải tiến.
Tú Vân vẫn mạnh.
Nhưng không còn tốt nhất ở mọi thứ.
“Chúng ta thua đúng chỗ có thể học.” nàng nói.
Một người bực:
“Cô thật sự sẽ tới chúc mừng Chu Tử Mặc?”
“Có.”
“Không thấy nhục?”
Cẩm Tú ngẫm một lúc.
“Có hơi.”
Cả phòng bật cười vì không ngờ nàng nói thật.
“Nhưng nhục không làm bảng điểm sai.”
Ngày nhận chiếu, Chu Tử Mặc tới Lâm Châu trước.
Hắn không mặc quá phô trương, chỉ mang hộp trà và bản hợp đồng hợp tác tuyến bắc.
“Ta tưởng cô sẽ không gặp.”
“Ta từng cho thương hành của ngươi vào gói lương đầu tiên. Giờ ngươi lại sợ?”
“Khác. Lúc đó ta xin việc. Bây giờ ta lấy danh Hoàng thương của cô.”
“Danh không phải của ta.”
Chu Tử Mặc cười.
“Câu này nghe rất giống cô.”
Hắn đặt chiếu lên bàn.
“Ta tới hỏi một chuyện. Quy định cũ nói Hoàng thương phải duy trì ít nhất ba nhà cung ứng đủ chuẩn ở mỗi vùng. Nếu ta làm thế, lợi nhuận Hưng Đạt giảm.”
“Đúng.”
“Ta có thể xin sửa.”
“Có thể.”
“Cô sẽ phản đối?”
“Nếu lý do chỉ là lợi nhuận của Hưng Đạt, có.”
Chu Tử Mặc thở dài.
“Ta biết ngay.”
“Nếu ngươi chứng minh quy định hiện tại gây lãng phí hoặc khiến giao hàng kém đi, ta sẽ ủng hộ sửa.”
“Cô không còn Hoàng thương.”
“Nhưng Tú Vân vẫn là nhà cung ứng lớn và thành viên hội nghề.”
“Cô thật sự không định dùng ảnh hưởng kéo danh về?”
“Nếu phải kéo bằng ảnh hưởng thì kỳ xét để làm gì?”
Chu Tử Mặc nhìn nàng một lúc rồi nâng chén.
“Trịnh Thế Hào từng nói cô là người nguy hiểm nhất Lâm Châu.”
“Vì sao?”
“Vì cô không muốn thắng theo cách hắn hiểu.”
Cẩm Tú không biết đó là khen hay chê.
Nàng cũng không cần.
Mất danh Hoàng thương khiến Tú Vân phải thay đổi.
Ba hợp đồng từng mặc nhiên ưu tiên được đưa ra đấu lại.
Một số khách thương mại rời đi vì Hưng Đạt báo giá thấp hơn.
Lợi nhuận quý đầu giảm gần hai thành.
Ban điều hành năm người lần đầu phải hoạt động mà không có danh vị của Cẩm Tú làm tấm biển trước cửa.
Đúng lúc ấy, nhiệm kỳ điều hành của nàng cũng kết thúc.
Theo quy chế, Cẩm Tú có thể được đề cử lại.
Gần như ai cũng nghĩ nàng sẽ.
Nàng không nộp tên.
Cẩm Vân tìm tới phòng sổ.
“Muội định làm gì?”
“Nghỉ một thời gian.”
“Tú Vân vừa mất Hoàng thương, muội lại rời ghế. Người ngoài sẽ nghĩ chúng ta sụp.”
“Nếu ta không thể rời lúc khó mà thương hành vẫn chạy, quy chế kế nhiệm chỉ là giấy đẹp.”
“Muội thật sự tin người khác làm được?”
Cẩm Tú nhìn chị.
“Nếu không tin, ba năm trước lập ban làm gì?”
Cẩm Vân im.
Danh sách ứng viên cuối cùng có ba người.
A Thành — quản kho lâu năm, giỏi kiểm soát nhưng ít kinh nghiệm thương lượng.
Lưu Yến — con gái Lưu thẩm, người đã quản mạng kho phía đông hai năm và có thành tích tốt.
Nguyễn Khải Phong — giờ mười chín tuổi, đã qua ba bộ phận, giỏi tối ưu tuyến nhưng còn non kinh nghiệm quản người.
Nguyễn Đức Thành nghe tin cháu họ được đề cử thì vui tới mức cho người mua rượu.
Cẩm Tú tới ngay.
“Cha đừng vận động.”
Ông nhìn nàng.
“Ta chỉ mời người quen uống.”
“Nếu người quen cũng có phiếu thì không mời trước ngày bầu.”
Nguyễn Đức Thành bực.
“Con đúng là không để người ta vui.”
Khải Phong tự tới nói với bá phụ:
“Nếu bá vận động cho con, con xin rút.”
Ông già ngẩn ra.
“Ngươi cũng học nó?”
Khải Phong cười.
“Học kho. Cái này tự hiểu.”
Cuộc bầu cuối cùng chọn Lưu Yến.
Không phải người họ Nguyễn.
Không phải người lâu năm nhất.
Nàng thắng vì kế hoạch rõ nhất: giảm phụ thuộc hợp đồng nhà nước, mở dịch vụ kho lạnh cho dược liệu và phát triển tuyến thương mại dân sự phía nam.
Cẩm Tú bỏ phiếu cho nàng.
Nguyễn Đức Thành biết kết quả, ngồi im cả buổi.
Tối đó ông tới nhà Cẩm Tú.
“Ta từng nghĩ nếu người họ Nguyễn không giữ, những gì nhà mình mất coi như mất luôn.”
“Bây giờ?”
Ông nhìn con phố nơi bảng Tú Vân vẫn sáng.
“Khải Phong không thắng mà vẫn đi làm sáng mai. Có lẽ không mất.”
Cẩm Tú rót trà cho cha.
“Nhà là người. Thương hành là tổ chức. Trộn hai thứ lại mới khiến lúc một cái ngã, cái kia cũng chết theo.”
Ông gật đầu rất chậm.
Đó có lẽ là lần đầu hai cha con thật sự thống nhất về điều này.
Một tháng sau, Phạm Duy Khiêm trở về Lâm Châu với quyết định điều nhiệm mới.
Hắn sẽ ở lại vùng này ít nhất ba năm, phụ trách giám sát thương lộ và thuế vận chuyển.
Cẩm Tú đọc công văn rồi hỏi:
“Ngài tự xin?”
“Một phần.”
“Phần còn lại?”
“Có người ở kinh nghĩ ta quá thích hỏi chuyện sổ hàng nên đưa tới nơi có nhiều sổ.”
Cẩm Tú cười.
Hai người đi dọc bến Hà Khẩu vào một buổi chiều.
Cân mới vẫn được kiểm định định kỳ.
Bảng giờ bến chia cho nhiều thương hành.
Hưng Đạt đang bốc một đoàn lương.
Tú Vân ở cầu bên cạnh chở dược liệu.
Một thương hành nhỏ khác chờ lượt phía sau.
Duy Khiêm hỏi:
“Ba năm trước cô từng muốn trở thành Hoàng thương.”
“Ừ.”
“Bây giờ mất rồi, thấy thế nào?”
Cẩm Tú nhìn dòng người qua bến.
“Nhẹ hơn ta tưởng.”
“Không tiếc?”
“Có.”
“Cô hôm nay thành thật bất thường.”
“Ta nghỉ chức rồi. Không cần nói như báo cáo.”
Duy Khiêm bật cười.
Hắn hỏi:
“Vậy tiếp theo?”
Cẩm Tú nhìn về kho mới của Tú Vân, nơi Lưu Yến đang tranh luận với một chủ xe về giá.
Không ai quay lại chờ nàng quyết.
Điều đó làm nàng vui hơn bất kỳ tiếng tung hô Hoàng thương nào.
“Ta muốn đi xem các châu phía nam.”
“Tìm đường hàng mới?”
“Tìm xem nơi nào đang bị một nhà giữ cả bến, kho và xe.”
“Vẫn làm việc?”
“Ta nói nghỉ chức, không nói nghỉ tò mò.”
Duy Khiêm im vài nhịp rồi nói:
“Ta có kỳ nghỉ hai mươi ngày.”
Cẩm Tú quay sang.
“Đại nhân đang xin đi cùng?”
“Ta đang thông báo có một người biết đọc công văn, đo đường và không cần cô trả công.”
“Nghe đáng nghi.”
“Cô có thể kiểm chứng.”
Nàng bật cười.
Hai người tiếp tục đi.
Trên cầu bến, một tấm bảng mới được treo lên theo quy định Bộ Hộ:
Giá bến, lịch sử dụng và kết quả kiểm cân phải được công khai. Mọi thương hành đủ giấy có quyền xin lượt.
Bên dưới là con dấu của Hoàng thương đương nhiệm.
Không phải Tú Vân.
Cẩm Tú dừng lại nhìn một lúc rồi bước tiếp.
Ngày trước, nàng nghĩ thành công là giành được con đường mà người khác đã khóa.
Sau đó nàng nghĩ thành công là đứng đầu con đường ấy nhưng không khóa lại.
Đến hôm nay, nàng mới hiểu thước đo cuối cùng đơn giản hơn:
Khi mình rời đi, con đường vẫn phải mở.
Trên cuốn sổ cuối cùng nàng bàn giao cho Lưu Yến, Cẩm Tú viết một câu:
“Nếu một ngày Tú Vân không còn tốt nhất, đừng giữ khách bằng danh nghĩa cũ. Hãy làm tốt hơn — hoặc để người làm tốt hơn đi trước.”
Nàng đóng sổ.
Ngoài kia, xe của nhiều thương hành nối nhau qua cầu.
Không chiếc nào mang tên nàng.
Nhưng tất cả đều có đường đi.